"ครูบา" เนื้อนาบุญของล้านนา ?
ตามความเป็นจริงเกี่ยวกับเรื่องของ คำเรียกขานพระสงฆ์ว่า "ครูบา" คำว่า "ครูบา" เป็นภาษาบาลี มาจากคำว่า "ครุปิ อาจาริโย" แปลว่า เป็นทั้งครูและอาจารย์ มาจากคำว่า "ครุปา" ภายหลังเพี้ยนเป็น "ครูบา" ในที่สุด เป็นคำที่พบว่า ใช้กันเฉพาะในกลุ่มวัฒนธรรมล้านนาเท่านั้น เป็นตำแหน่งของพระสงฆ์ ผู้ที่ได้รับการพิจารณา เลือกสรรแล้ว ว่ามีศีลาจารวัตรเรียบร้อย มั่นคงอยู่ในพระธรรมวินัย เป็นที่ยอมรับทั้งในส่วนของคณะสงฆ์ และฆราวาส ศรัทธาประชาชนทั่วไป หรือ มีผลงานปรากฏแก่ชุมชน ในการก่อสร้างบูรณปฏิสังขรณ์ สร้างวัดวาอาราม เช่น ครูบาอภัยสารทะ(ครูบาหลวง วัดฝายหิน) ครูบาศรีวิชัย ครูบาขาวปี ครูบาบุญชุ่ม เป็นต้น หรือมีคุณสมบัติพิเศษอื่น ๆ ในการทำงานเพื่อพระศาสนา หรือเป็นที่พึ่งของประชาชน เช่น ครูบาธรรมชัย วัดทุ่งหลวง อ.แม่แตง เป็นหมอยาแผนโบราณ ครูบากัญจนะ เมืองแพร่ เชี่ยวชาญเรื่องการจาร รวบรวมคัมภีร์ใบลาน
ครูบา จึงเป็นคำนำหน้าเฉพาะพระสงฆ์ รูปนั้น ๆ ซึ่งพระภิกษุทั่วๆ ไปไม่มีสิทธิ์ใช้ หรือแต่งตั้งตัวเองเป็นครูบา ในระยะเวลาไม่เกิน ๑๐ ปีมานี้ ในเขตภาคเหนือตอนบนกลับปรากฏว่า มีพระภิกษุหนุ่ม ๆ พรรษายังไม่พ้นนิสัยมุตตกะ( ๓ พรรษา) ได้สถาปนาตนเองขึ้นเป็นครูบากันอย่างแพร่หลาย
ส่วนใหญ่ก็ยึดเอาครูบาศรีวิชัยเป็นต้นแบบ ทั้งการนุ่งห่ม ถือไม้เท้า ห้อยลูกประคำ ถือพัดขนหางนกยูง ไปทางไหนก็เจอแต่ครูบา ผู้มีจริยาวัตรนำมาซึ่งความศรัทธาเลื่อมใสก็มาก นำมาซึ่งความสับสนของสังคมก็มีไม่น้อย
หากไม่สามารถหยุดกระแสศรัทธาเรื่องครูบาได้ คณะสงฆ์ สำนักงานพระพุทธศาสนา สำนักวัฒนธรรม และสมาคมสหธรรม ทุกภาคส่วนน่าจะมีมีการทบทวนพิธีสถาปนาครูบาในล้านนา ว่ามีธรรมเนียม มีหลักเกณฑ์ปฏิบัติ คัดเลือกพระภิกษุสงฆ์เช่นไร และดำเนินการให้ถูกต้อง อย่างน้อยก็ช่วยกลั่นกรองทำเนื้อนาดี ๆ ให้เป็นเนื้อนาบุญ ผืนนาใดดินไร้คุณภาพคณะสงฆ์คงต้องเร่งรัดปรับปรุงดินให้เหมาะแก่การหว่านเมล็ดพันธ์คือบุญของศรัทธาประชาชน มิให้เสียเวลากับที่นาที่ไร้คุณภาพ นอกจากไม่ได้ผลผลิตแล้วยังทำศรัทธาไทยให้ตกไปอีก คงไม่มีหน่วยงานใดเหมาะสมไปกว่าองค์กรสงฆ์อีกแล้วครับที่จะเป็นเสาหลักในการทบทวนเรื่องนี้
พระมหาสะง่า ธีรสํวโร
09-07-2553
กราบนมัสการ พระอาจารย์
ขอบใจมากเน้อคุณโยม สำหรับข้อเสนอแนะที่ดี เพื่อการปรับปรุงวัฒนธรรมในการ สถาปนาครูบาของบ้านเมืองเราสืบไป
ถวายความเคารพครับพระอาจารย์ ผมเห็นด้วยกับข้อความเป็นอย่างยิ่งที่อธิบายตรงจุดและมองเห็นภาพเกือบหมด (ขาดเรื่องอุ๊กครับ) ผมเองเคยสังเกตอยู่บ่อยครั้ง แต่ผมว่าบางทีดูเหมือนจะตลกนะสำหรับครูบาที่ยังไม่ถึงวัยอันควร แต่ก็มีไม่น้อยที่ถึงจะหนุ่มแต่ปฏิปทาน่าเลื่อมใสก็มี จึงอยากเสนอเตือนพุทธบริษัท ทั้ง ๔ ว่า ประมาณว่า ถ้าดินดีแล้วนะ ปลูกอะไรลงไปมันก็จะออกมาดี เพราะการที่เราจะเข้าไปคลุกคลีกับใครคนใดคนหนึ่งจริงๆเท่านั้น เราจะรู้ว่าเข้าเป็นคนอย่างไร (ครูบาก็ย่อมเป็นครูบา)ครับ