jus cogens คือ? และสำคัญกับกฎหมายอย่างไรหนา?

    jus cogens (จุ๊ซ-โก-เก้น)เป็นภาษาละตินแปลว่ากฎหมายบังคับเด็ดขาด หรือกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยหรือศึลธรรมอันดีของประชาชน(Public Order)

     jus cogens เกี่ยวข้องกับกฎหมายอย่างไร

ในระบบกฎหมายภายใน(Municipal Law) ไม่ว่าจะเป็นกฎหมายเอกชนหรือกฎหมายมหาชน "jus cogens" จะเป็นกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยหรือศึลธรรมอันดีของประชาชน กฎหมายใดๆที่ตราขึ้นใหม่หรือทำนิติกรรมสัญญาใดๆ อันมีวัตถุประสงค์ขัดกับ "jus cogens"แล้ว กฎหมายฉบับนั้นหรือข้อสัญญาดังกล่าว ย่อมตกเป็นโมฆะตามมาตรา 150 ประมวลแพ่งและพาณิชย์ตามกฎหมายไทย

ในระบบกฎหมายระหว่างประเทศ(International Law or Public International Law) อันเนื่องมาจากลักษณะพิเศษเฉพาะตัวของหมายระหว่างประเทศประการหนึ่งที่ว่า"ไม่มีลำดับศักดิ์ในกฎหมายระหว่างประเทศ"(No Hirearchy of Sources of Internationl Law) หมายความว่าไม่ว่าจะเป็นสนธิสัญญา กฎหมายจารึตประเพณีระหว่างประเทศ หรือหลักกฎหมายทั่วไปนั้นมีค่าบังคับเสมอกันในทางกฎหมาย รัฐจะเลือกใช้กฎหมายระหว่างประเทศจากบ่อเกิดใดก็ได้ เช่น กฎหมายจารีตประเพณีระหว่างประเทศที่เกิดขึ้นใหม่อาจ ยกเลิก แก้ไข เปลี่ยนแปลงสนธิสัญญาได้ เช่นเดียวกับการที่รัฐเข้าทำสนธิสัญญายกเลิก แก้ไขกฎหมายจารีตประเพณีระหว่างประเทศที่รัฐเคยยึดปฎิบัติได้ ซื่งทำให้กฎหมายระหว่างประเทศต่างจากกฎหมายภายในซึ่งต้องลำดับศักดิ์ของกฎหมายเช่น กฎหมายไทย  รัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุดของรัฐ ถัดลงมา พรบ. พรก. และลำดับสุดท้ายคือกฎหมายลำดับรอง เช่นกฎกระทรวง ประกาศ ข้อบังคับ เป็นต้น กฎหมายที่มีค่าบังคับต่ำกว่าจะขัดหรือแย้งกับกฎหมายที่มีค่าบังคับสูงกว่ามิได้ กฎหมายดังกล่าวจะเป็นโมฆะใช้บังคับไม่ได้ทันที  จากเหตุผลที่กฎหมายระหว่างประเทศไม่มีลำดับศักดิ์นี้เอง จึงเกิดแนวความคิดหนึ่งขึ้นว่า ในสังคมระหว่างประเทศควรจะมีกฎเกณฑ์บางอย่างที่จะมีค่าบังคับสูงสุดและเด็ดขาดที่รัฐต่างๆ จะดำเนินการหรือตรากฎหมายหรือสร้างกฎเกณฑ์อื่นใดขัดหรือแย้งกับหลักการนี้ไม่ได้เลย มิฉะนั้นการนั้นตกเป็นโมฆะ อันเป็นข้อยกเว้นในเรื่องไม่มีลำดับศักดิ์ในกฎหมายระหว่างประเทศ คือ  jus cogens อันเป็นกฎหมายบังคับเด็ดขาดหรือกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชนอันเป็นหลักกฎหมายทั่วไปที่ได้ยอมรับจากประชาคมระหว่างประเทศ(General Principles of Law as Recognised by Civilised Nations) ในเรื่อง การค้าทาส การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์มนุษย์(Genocide)หรือการกระทำการเป็นโจรสลัด นานาประเทศต้องถือปฎิบัติ กันอย่างเคร่งครัดเพื่อให้เกิดความสงบสุขในการดำเนินความสัมพันธ์ระหว่างประเทศต่อไป

หนังสืออ้างอิง:

จาตุรนต์ ถิระวัฒน์,ศ.ดร.กฎหมายระหว่างประเทศ.พิมพ์ครั้งที่1:2547 สำนักพิมพ์มหาวิทยลัยธรรมศาสตร์,หน้า 11

พิรุณา ติงศภัทิย์,ผศ.คำบรรยายรายวิชากฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีเมือง 1 LA390 วันที่ 17 พฤศจิกายน 2547 คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

Rebecca M.M. Wallace.International Law A Student Introduction.Third Edition:1997, Page 33