อาทิตย์ที่แล้ว ได้มีโอกาสเข้าประชุม เครือข่ายกองทุนหมู่บ้านของอำเภอรัตภูมิ จ.สงขลา ซึ่งประกอบด้วย เครือข่ายระดับตำบล 5 ตำบล ณ ที่ทำการผู้ใหญ่บ้าน บ้านนาปาบ โดยมีวาระที่สำคัญคือ การเตรียมความพร้อมสำหรับการจดทะเบียนเป็นนิติบุคคลและเลือกตั้งกรรมการเครือข่ายชุดใหม่ โดยมีคุณสมบัติ (ขออภัยจำนามสกุลไม่ได้) เครือข่ายระดับจังหวัด เป็นวิทยากร

การทำงานแบบเดิมๆ ตั้งแต่รัฐบาลมีโครงการหมู่บ้านละล้าน เมื่อปี 2544 เป็นต้นมา กองทุนหมู่บ้านก็ดำเนินการเรื่อยมา สำเร็จบ้างไม่สำเร็จบ้าง ตามศักยภาพของแต่ละหมู่บ้าน ทำไปตามมีตามเกิด ภายใต้ พรบ.กองทุนหมู่บ้าน ซึ่งบังคับใช้เมื่อ มค.2548 โดยไม่มีพี่เลี้ยง มีแต่คนของรัฐมาตรวจสอบ ว่าทำงานไปได้แค่ไหนอย่างไร ทำตามกฏเกณฑ์ กติกาหรือเปล่า เท่านั้น  (เท่าที่ผู้เขียนสัมผัสมา)

กองทุนหมู่บ้านมิติใหม่  เมื่อ 11 พค.2549  คือเมื่อเดือนที่แล้วนี่เอง รัฐบาลได้ออก พรบ.เครือข่ายฯ โดยใช้ชื่อว่า "สมาคมเครือข่ายกองทุนหมู่บ้านและสังคมเมืองแห่งประเทศไทย" ประกอบด้วยเครือข่าย 4 ระดับคือ 

  1. ระดับตำบล 
  2. ระดับอำเภอ 
  3. ระดับจังหวัด
  4. ระดับภาค

โดยเครือข่ายตำบล 2 คน ไปเป็นเครือข่ายระดับอำเภอ และอำเภอจะส่ง 2 คนไปเป็นระดับจังหวัด ทุกกองทุนจะต้องจดทะเบียนเป็นนิติบุคคลทั้งหมด ภายใน 31 ธค.2550 ถ้าไม่จดจะต้องถูกยุบกองทุน ไปขึ้นกับกองทุนบริเวณใกล้เคียง หลังจากจดทะเบียน กองทุนสามารถทำนิติกรรมต่างๆได้ตามกฏหมาย

จุดเด่นของเครือข่ายฯ หลังจากนี้ที่จะออกมาเป็นรูปธรรมคือ การติดตามหนี้ เป็นที่ทราบกันดีแล้วว่า กองทุนหมู่บ้านในสายตาสังคมทั่วไป ล้มเหลวไม่เป็นท่า สำนักงานสถิติแห่งชาติเองก็สรุปออกมาเช่นนี้เหมือนกัน

แต่จากนี้ไปอีกไม่นาน กระบวนการเรียกหนี้คืนจะเริ่มขึ้น เนื่องจากว่าที่ผ่านมา สมาชิกไม่ตำกว่า 80 % ที่เบี้ยวหนี้ (ตัวเลขที่ผู้เขียนสัมผัสเอง) มีปัญญาใช้หนี้ แต่ที่ไม่จ่ายเพราะว่าเข้าใจว่าถึงไม่จ่ายก็ไม่เป็นไรเพราะเป็นเงินของรัฐบาล ในเมื่อคนอื่นไม่จ่าย เราก็ไม่จำเป็นต้องจ่าย

แต่จากนี้ไป ทุกกองทุนจะเริ่มติดตามหนี้ด้วยการเรียกมาคุย ประนีประนอม แล้วแต่เทคนิกของแต่ละกองทุน ถ้าไม่สำเร็จ ระดับบนขึ้นไปจะลงมาช่วย โดยที่ ทุกอำเภอ (จ.สงขลา) จะมีทนายความประจำสำหรับการฟ้องร้องในเรื่องนี้โดยเฉพาะ ในกรณีย์ที่ประนอมหนี้ไม่สำเร็จ

เนื่องจากว่าถ้ากองทุนไหนมีหนี้สินมาก หมายถึงว่ามีปัญหา ระบบบัญชีไม่ชัดเจนจะไม่ได้รับการอนุมัติให้จดทะเบียน เพราะ...ฉะ...นั้น.....กรรมการเครือข่ายทุกระดับเฉยไม่ได้ หลังจากนี้อะไรจะเกิดขึ้นบ้าง ต้องคอยติดตามกันต่อไปค่ะ