ปรกติหลังจากการติดเชื้อไวรัส ร่างกายจะสร้างระบบภูมิคุ้มกันจำเพาะต่อไวรัส ทำให้สามารถป้องกันหรือกำจัดการติดเชื้อจากไวรัสชนิดเดิมหรือชนิดใกล้เคียงที่เข้ามาอีกได้อย่างรวดเร็ว แต่ไวรัสชื่อไซโตเมกะโลไวรัส (Cytomegalovirus, CMV) มีความพิเศษที่สามารถติดเชื้อแบบคงอยู่ (persistent) ได้ซ้ำแล้วซ้ำอีกทั้งๆที่ผู้ป่วยคนนั้นก็มีภูมิคุ้มกันพร้อมสำหรับต่อต้านไวรัสนี้ (ทั้งแอนติบอดี้และเซลล์ทีที่จำเพาะต่อไวรัส) แการพบไวรัสนี้หลายพันธุ์ (genotypes) ในคนๆเดียวอาจเนื่องจากการติดเชื้อต่อๆกันหลายครั้ง (จากพันธุ์ที่ต่างกัน)
ลักษณะคุณสมบัตินี้อาจใช้ประโยชน์ในการพัฒนาเวคเตอร์ได้ แต่เป็นปัญหาในการพัฒนาวัคซีนสำหรับป้องกัน
การศึกษาเพื่อค้นหาคำตอบว่า การที่ไวรัสนี้สามารถติดเชื้อซ้ำได้อีกนั้นโดยการที่ไวรัสสามารถทำให้ไม่มีการตรวจเช็คทางภูมิคุ้มกันในขั้นตอนแรกๆคือการกระตุ้นเซลล์ทีชนิดซีดี8(โดยนำเสนอด้วยโปรตีนของไวรัสผ่านMHC-I)
ไซโตเมกะโลไวรัสของคน (HCMV) มีไกลโคโปรตีนอย่างน้อย4ชนิดที่มีกลไกแตกต่างกันในการป้องกันการนำเสนอแอนติเจน คือ โปรตีน US2 และ US11 ลดปริมาณของ MHC-I โดยนำกลับเข้าไซโตพลาสสึมของเซลล์เพื่อสลายไป โปรตีนUS3ลดปริมาณ MHC-I โดยกักให้อยู่ใน ER ด้วยวิธีการรบกวนโปรตีนที่ควบคุม chaperon และโปรตีนUS6 รบกวนการนำเสนอโดยยับยั้งการนำเปปไทด์ของไวรัสและโฮสต์ข้ามผ่านเยื่อหุ้มของ ER โดยตัวขนส่งเปปไทด์ชื่อ TAP
ไวรัสCMVของลิง (RhCMV)นอกจากจะมียีนที่ทำหน้าที่ตรงกันกับยีนของ HCMV แล้วยังมีอีกโปรตีนที่จำเพาะที่พบใน RhCMV จากยีน Rh178เท่านั้นคือ VIHCE (ย่อจาก RhCMV-specific Viral Inhibitor of Heavy Chain Expression) ที่ป้องกันการแปลรหัสหรือการขนส่ง MHC-I
การวิจัยที่เพิ่งรายงาน (ดูอ้างอิง) ได้ทดลองโดยสร้างไวรัส RhCMV หลายชนิดโดยตัดแต่งยีนให้ไม่มียีนที่เกี่ยวกับการนำเสนอโปรตีนของไวรัสต่อเซลล์ทีซีดี8ดังกล่าว (ส่วนใหญ่รบกวนMHC-I) เพื่อดูว่ายีนเหล่านี้ทำให้ไวรัสนี้มีความสามารถติดเชื้อซ้ำๆหรือไม่ พบว่าการรบกวน MHC-I ไม่สำคัญในการติดเชื้อครั้งแรกและการติดเชื้อคงอยู่ แต่การรบกวน MHC-I โดยโปรตีนของไวรัสจากยีน US2, US3, US6, และ US11 ดังกล่าวข้างต้นนั้นจำเป็นสำหรับการติดเชื้อซ้ำ(ยกเว้นโปรตีน VIHCE ไม่สำคัญต่อการติดเชื้อซ้ำ) นั่นคือไวรัสนี้เมื่อขาดยีนดังกล่าวจะถูกกำจัดโดยเซลล์ทีซีดี8ที่จำเพาะต่อไวรัส
หลังจากทดลองเพิ่มเติมโดยทำให้เซลล์ทีชนิดซีดี8ลิงพร่องไป(โดยให้แอนติบอดีต่อซีดี8)แล้วจึงให้ไวรัสที่ไม่มียีนดังกล่าวแก่ลิงเหล่านี้ พบว่าไวรัสไม่ถูกกำจัดและสามารถติดเชื้อซ้ำได้ หลังจากไวรัสเหล่านี้ก่อการติดเชื้อแบบคงอยู่ (persistent) ได้แล้วเมื่อระดับของเซลล์ทีชนิดซีดี8ของลิงกลับมาสูงขึ้นแล้วพบว่าเซลล์ทีชนิดซีดี8เหล่านี้ไม่สามารถกำจัดไวรัสได้
Reference.
Hansen, S.G. et al (2010) Evasion of CD8+ T cells is critical for superinfection by cytomegalovirus. 2 APRIL 2010 VOL 328 pp.102-106.
ยีนที่ทำให้ไวรัส CMV สามารถติดเชื้อซ้ำ
ความเห็น
บทความในวันเดียวกัน
กศน.ตำบลคลองสอง · 12 เม.ย. 2553
สารินี ไกรพจน์ · 12 เม.ย. 2553
กิตติญา · 12 เม.ย. 2553
ไม้ยืนต้น · 12 เม.ย. 2553
กศน.ตำบลคลองสอง · 12 เม.ย. 2553
นาง นารี เปลื้องกลาง · 12 เม.ย. 2553
ปัญหา เมาส์ ทำให้แก้ไขแต่งเนื้อหาบทความนี้ได้ลำบาก พยายามที่จะขัดเกลาเพื่อให้เข้าใจง่าย เลิกต้องพอแค่นี้ครับ