บทที่ 1
บทนำ
ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา
กระแสความเจริญทางเทคโนโลยีและการสื่อสาร ที่ก้าวหน้าไปอย่างรวดเร็วส่งผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงทางสภาวะแวดล้อมและวิถีชีวิตของคนในสังคมอย่างมากมายทำให้เกิดปัญหาทางสังคมตามมาหลายด้าน เช่น สิ่งแวดล้อม, ปัญหายาเสพติด, ปัญหาโรคเอดส์ ฯลฯ ซึ่งปัญหาต่าง ๆ เหล่านี้เกิดขึ้นเนื่องจากความไม่สมดุลย์กัน ระหว่างความเจริญทางเทคโนโลยีและการสื่อสารกับความเจริญก้าวหน้าทางการศึกษาของคนไทย ทำให้รัฐบาลไทยต้องเปลี่ยนนโยบายการพัฒนาประเทศ จากที่เคยมุ่งเน้นการพัฒนาด้านเศรษฐกิจมาเป็นการพัฒนาคนแทน ดังนั้นในแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 8 จึงได้ให้ความสำคัญต่อการพัฒนาคนเป็นพิเศษ โดยกำหนดให้คนเป็นศูนย์กลางของการพัฒนา
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลปัจจุบัน ท่านได้พระราชทานพระราชดำริเกี่ยวกับครูไว้น่าสนใจมาก “ ครูเป็นผู้ที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการพัฒนาสติปัญญาของเยาวชนในชาติ ครูเป็นบุคคลที่สำคัญและมีความหมายอย่างมากต่อกระบวนการให้การศึกษา เพราะถ้าปราศจากครูซึ่งเป็นผู้สอน การศึกษาหาความรู้ของเยาวชน จะมีความยากลำบากขึ้นต้องใช้เวลานานมากในการเรียนรู้ แต่ถ้าได้ครูผู้สอนที่ดีความตั้งใจสอนและมีความรู้ดี มีวิธีการถ่ายทอดที่เหมาะสมย่อมจะช่วยให้การศึกษาบรรลุเป้าหมายได้สะดวกรวดเร็วและง่ายขึ้น” ซึ่งแนวพระราชดำรินี้ สอดคล้องกับมาตรา 4 ในพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 ที่ให้ความหมายของครู ว่า “ ครูเป็นบุคลากรวิชาชีพ ซึ่งทำหน้าที่หลักทางการศึกษาด้านการเรียนการสอนและการส่งเสริมการเรียนรู้ด้วยวิธีการต่าง ๆ ในสถานศึกษาทั้งของรัฐและเอกชน ”
นอกจากนี้สมัชชาเด็กให้ความเห็นเกี่ยวกับครูที่พวกเขาต้องการว่า “ คือ ครูที่ใจดี มีเหตุผล มีศีลธรรม ซื่อสัตย์ มีระเบียบวินัย มีความมั่นใจในตัวเอง พร้อมที่จะเป็นที่ปรึกษาให้คำแนะนำไม่ลำเอียง ไม่ข่มขู่แต่คอยเอาใจใส่ดูแลให้กำลังใจ ไม่ลงโทษด้วยวิธีรุนแรง ไม่ใช้อารมณ์ มีวิธีการสอนที่สนุกสนาน ไม่สอนเร็วหรือช้าเกินไป ไม่ให้งานมาก และครูจะต้องมีหน้าตายิ้มแย้มแจ่มใส เป็นกัลยาณมิตรกับเด็ก ”
จากความคาดหวังของสังคม และบุคลากรหลายระดับที่หวังให้ครูมีบทบาทหน้าที่สำคัญและมีคุณลักษณะที่พึงประสงค์ เพื่อเป็นแบบอย่างและเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาประเทศและพัฒนาพลเมืองของชาติให้มีความเจริญก้าวหน้าทัดเทียมอารยะประเทศ ทั้งทางด้านคุณธรรม ความรู้ และความสามารถต่าง ๆ แต่ก็ยังมีครูบางคนที่พยายามประพฤติ ปฏิบัติตนผิดวินัย จรรยาบรรณของครูที่ดี เป็นที่เสื่อมเสียต่อสถาบันวิชาชีพครูเป็นอย่างมาก ดังที่เป็นข่าวในหน้าหนังสือพิมพ์อยู่บ่อย ๆ เช่น ครูลงโทษนักเรียนด้วยวิธีรุนแรง ครูข่มขืนและทำอนาจารลูกศิษย์ ครูขายยาเสพติด เป็นต้น ซึ่งพฤติกรรมเหล่านี้เป็นพฤติกรรมที่ร้ายแรงที่สุด ที่นักเรียนทุกคนไม่พึงประสงค์ให้มีในตัวครู
แต่ยังมีพฤติกรรมบางอย่างที่ครูทั่ว ๆ ไป ไม่ว่าจะเป็นครูโรงเรียนสุมานัน หรือครูที่โรงเรียนอื่น ๆ ชอบประพฤติปฏิบัติด้วยความเคยชิน เป็นพฤติกรรมที่นักเรียนไม่พึงประสงค์ให้ครูกระทำเช่นกัน ได้แก่ ด้านการสอน ครูสอนโดยยึดตัวครูเป็นสำคัญครูเป็นใหญ่แต่เพียงผู้เดียว ครูเป็นคนถูกเสมอครูไม่เคยเป็นผู้ผิด ด้านวิชาการ ครูสอนแต่ในตำราเรียนครูมีความรู้แคบไม่กว้างไกล ด้านสุขภาพกายและจิต ครูชอบใช้อารมณ์ และแสดงอารมณ์ฉุนเฉียวกับนักเรียนโดยไม่มีเหตุผล ด้านมนุษยสัมพันธ์ ครูพูดจากับนักเรียนด้วยถ้อยคำที่ไม่สุภาพ ใช้คำที่รุนแรง ด้านบุคลิกลักษณะ ครูบางคนแต่งกายไม่สุภาพ ด้านการอบรมและการปกครอง ครูไม่ค่อยให้ความยุติธรรมกับนักเรียนเท่าที่ควร ด้านการเป็นพลเมืองดีในสังคมประชาธิปไตย ครูบางคนไม่ค่อยมีความรับผิดชอบต่อหน้าที่ ชอบละทิ้งหน้าที่และเข้าสอนไม่ตรงเวลา
ซึ่งพฤติกรรมเหล่านี้ส่งผลต่อภาพพจน์ที่ดีของครูในสายตาของนักเรียนที่มองว่าครู คือ แม่พิมพ์ที่เป็นต้นแบบที่ดีของนักเรียนเป็นอย่างมาก ด้วยเหตุนี้จึงทำให้ผู้วิจัยสนใจและต้องการทราบความคิดเห็นและความต้องการของเด็กนักเรียนชั้นประถมศึกษา ของโรงเรียนสุมานัน ตามที่พวกเขาพึงประสงค์ และผู้วิจัยก็เป็นครูสนับสนุนการสอนรับทราบความต้องการของนักเรียน เพื่อจะได้นำผลการศึกษาค้นคว้าครั้งนี้มาปรับปรุงและพัฒนาให้สอดคล้องกับความต้องการของนักเรียน เพื่อให้เกิดผลดีต่อการจัดการเรียนการสอนให้เกิดประสิทธิภาพต่อไป
จุดประสงค์การวิจัย
1. เพื่อศึกษาระดับและจัดลำดับที่ของคุณลักษณะของครูที่พึงประสงค์ทั้ง 8 ด้าน ตาม
ทัศนะของนักเรียนชั้นประถมศึกษา
2. เพื่อศึกษาระดับและจัดลำดับที่ของคุณลักษณะของครูที่พึงประสงค์ เป็นรายข้อในแต่ละด้านทั้ง 8 ด้าน ตามทัศนะของนักเรียนชั้นประถมศึกษา
สมมติฐานของการวิจัย
ในการวิจัยครั้งนี้ ผู้วิจัยได้ตั้งสมมติฐานไว้ดังนี้
นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ถึง ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 จะแสดงความคิดเห็นต่อคุณลักษณะของครูทั้ง 8 ด้าน แตกต่างกัน
ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ
ผลการวิจัยครั้งนี้ จะทำให้ทราบว่า นักเรียนชั้นประถมศึกษา มีความต้องการครูที่มีคุณลักษณะอย่างไร เพื่อเป็นแนวทางให้ครู และผู้บริหารโรงเรียนได้ปรับปรุงแก้ไขคุณลักษณะของครูให้มีความเหมาะสมยิ่งขึ้น เพื่อเป็นแบบอย่างที่ดีงามของนักเรียนต่อไป
ขอบเขตของการวิจัย
ในการศึกษาคุณลักษณะของครูที่พึงประสงค์ ตามทัศนะของนักเรียนชั้นประถมศึกษาช่วงชั้นที่ 1 - 2 โรงเรียนสุมานัน ผู้วิจัยได้กำหนดขอบเขตของการวิจัยดังนี้
1. ประชากร
ประชากร ได้แก่ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ถึงชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ที่กำลังศึกษาอยู่ในภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2552 โดยสุ่มเพียงห้องละ 20 คน จำนวน 6 ห้อง รวม 120 คน ( ทั้งหมด )
2. ขอบเขตเนื้อหา การวิจัยครั้งนี้ มุ่งศึกษาทัศนะของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีมี่ 1 – 6 โรงเรียนสุมานัน ที่มีต่อคุณลักษณะของครูที่พึงประสงค์ทั้ง 8 ด้าน
1. ด้านการสอน ได้แก่ วิธีสอน และการใช้สื่อการสอนของครู
2. ด้านวิชาการ ได้แก่ ความรู้ความสามารถของครู
3. ด้านสุขภาพกายและจิต ได้แก่ สุขภาพของครู และการควบคุมอารมณ์ของครู
4. ด้านมนุษยสัมพันธ์ ได้แก่ การปฏิบัติตัวของครูต่อนักเรียนและบุคคลทั่วไป
5. ด้านคุณธรรมและความประพฤติ ได้แก่ การแต่งกายและการวางตัวของครู
6. ด้านบุคลิกลักษณะ ได้แก่ การแต่งกายและการวางตัวของครู
7. ด้านการอบรมและการปกครอง ได้แก่ ความสนใจเอาใจใส่ของครูที่มีต่อนักเรียน
8. ด้านการเป็นพลเมืองดีในสังคมประชาธิปไตย ได้แก่ ความมีระเบียบวินัยและความรับ
ผิดชอบต่อหน้าที่ของครู
ตัวแปรที่ศึกษา
ตัวแปรต้น ได้แก่ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ถึง ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6
ตัวแปรตาม ได้แก่ ความคิดเห็นของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 - 6ของโรงเรียนสุมานัน ที่มีต่อคุณลักษณะของครูที่พึงประสงค์ทั้ง 8 ด้าน คือ
1. ด้านการสอน
2. ด้านวิชาการ
3. ด้านสุขภาพกายและจิต
4. ด้านมนุษยสัมพันธ์
5. ด้านคุณธรรมและความประพฤติ
6. ด้านบุคลิกลักษณะ
7. ด้านการอบรมและการปกครอง
8. ด้านการเป็นพลเมืองดีในสังคมประชาธิปไตย
ข้อจำกัดของการวิจัย
การวิจัยครั้งนี้เป็นการทำการศึกษาวิจัยเฉพาะในโรงเรียนสุมานันเท่านั้น
นิยามศัพท์เฉพาะ
1. คุณลักษณะ หมายถึง เครื่องมือหรือสิ่งที่ชี้ให้เห็นความดีในสังคม หรือลักษณะประจำตัว
2. คุณลักษณะของครูที่พึงประสงค์ หมายถึง พฤติกรรมหรือสิ่งที่แสดงออกทางบุคลิกภาพ ท่าที อุปนิสัย ความประพฤติ ความรู้ ความสามารถของครู ซึ่งเป็นที่ต้องการของนักเรียนมี 8 ข้อ คือ ด้านการสอน ด้านวิชาการ ด้านสุขภาพกายและจิต ด้านมนุษยสัมพันธ์ ด้านคุณธรรมและความประพฤติ ด้านบุคลิกลักษณะ ด้านการอบรมและการปกครอง และด้านการเป็นพลเมืองดีในสังคมประชาธิปไตย
3. ครู หมายถึง ผู้ที่ดำรงตำแหน่ง ข้าราชการครู และปฏิบัติหน้าที่อยู่ในโรงเรียนสุมานัน
4. ทัศนะ หมายถึง ความเห็นและการรับรู้ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ถึงชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ที่มีต่อคุณลักษณะของครูทั้ง 8 ด้าน
5. นักเรียน หมายถึง ผู้ที่กำลังศึกษาเล่าเรียนอยู่ในโรงเรียนสุมานัน ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2552 ในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1ถึงชั้นประถมศึกษาปีที่ 6
เชิญร่วมแสดงความเห็นหรือแนะนำการทำงานวิจัยบทต่อไปด้วยค่ะ ขอขอบคุณ
ขอให้ทำต่อไปอย่าท้อนะคะ เป็นกำลังใจให้มากๆค่ะ