“ตำบลเปือ” อำเภอเชียงกลาง เป็นตำบลเขตรอยต่อระหว่างชุมชนเทศบาลเชียงกลางและพื้นที่ชนบท มีความเป็นกึ่งเมืองกึ่งชนบท มีหมู่บ้านทั้งหมด ๑๕ หมู่บ้าน มี ๑๐ หมู่บ้านที่อยู่เขตของเทศบาลเชียงกลาง ๑ หมู่บ้านอยู่ในเขต อบต.เปือ และอีก ๔ หมู่บ้าน อยู่ทั้งเขตเทศบาลเชียงกลางและอบต.เปือ มีสถานีอนามัยอยู่ในเขตพื้นที่ ๒ แห่ง คือ สอ.เปือ และสอ.บ้านส้อ
ที่นี่เป็นชุนเข้มแข็ง ผู้นำมีความเข้มแข็ง มีการจัดการปัญหาของตัวเองในด้านต่างๆ โดยเฉพาะกลุ่มอสม. กลุ่มผู้นำชุมชน กลุ่มสตรี และกลุ่มผู้สูงอายุ
มีวัดหนองแดง เป็นที่ศูนย์รวมจิตใจของคนในพื้นที่และคนเมืองน่าน ซึ่งมีวิหารที่เป็นสถาปัตยกรรมไทลื้อที่งดงาม ที่สำคัญที่เจ้าอาวาสที่เป็นพระนักพัฒนา ที่นำเอาชาวบ้านและเยาวชนเข้ามาร่วมกันพัฒนาด้านจิตใจและพัฒนาชุมชน
ที่นี่มีการจัดการปัญหาของตนเองอย่างเข้มแข็ง อาทิเช่น
การจัดการขยะ เนื่องจากมีปัญหาขยะค่อนข้างมาก ขยะต่างๆ ต้องให้เทศบาล อบต. เก็บแล้วนำไปทิ้งที่บ่อขยะของเทศบาลเมืองน่าน ซึ่งทำให้มีต้นทุนค่าใช้จ่ายมาก ทั้งค่าเก็บขยะ ค่าน้ำมันเชื้อเพลิงขนขยะ และจ่ายค่าจัดการขยะให้แก่เทศบาลเมืองน่านซึ่งคิดตามน้ำหนักของขยะ จากปัญหาเหล่านี้ แกนนำชุมชนจึงได้จัดประชุมประชาคมหมู่บ้าน ร่วมกันหาแนวทางแก้ไขปัญหาขยะในชุมชน และได้ตั้งคณะกรรมการจัดการขยะของหมู่บ้านขึ้น มีการรณรงค์คัดแยกขยะ และติดต่อเอกชนมารับซื้อขยะ โดยการกำหนดวันรับซื้อขยะของแต่ละหมู่บ้านหมุนเวียนกันไป โดยมีอบต.เปือ เข้ามาสนับสนุน จนเกิดรูปธรรมการจัดการขยะ ทำให้ขยะในชุมชนลดลง สร้างรายได้เสริมให้แก่คนในชุมชน ส่วนขยะเปียกก็นำไปทำปุ๋ยหมักไว้ใช้ในครัวเรือน ลดต้นทุนการผลิตลง ลดการใช้สารเคมี
การออกกำลังกายสยายพุงลดโรค เนื่องจากการคัดกรองสุขภาพพบว่ามีคนในชุมชนความเสี่ยงและป่วยด้วยโรคความดันโลหิตสูง เบาหวานมากขึ้น การวัดรอบเอวและชั่งน้ำหนักพบว่าน้ำหนักและรอบเอวเกินมาตรฐานจำนวนมากอยู่ จึงชักชวนกลุ่มคนเหล่านี้มารวมกลุ่มกันจัดกิจกรรมร่วมกัน มีคนสนใจร่วมกันจำนวน ๓๘ คน นัดกันทำกิจกรรมออกกำลังกายช่วงเย็น เช่น เต้นแอโรบิค เต้นฮูล่าฮูป แนะนำการกินอาหาร แล้วมีการชั่งน้ำหนักวัดรอบเอวทุกเดือน แล้วแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน เอาวิธีการดีดีในการลดพุงของแต่ละคนมาแบ่งปันกัน สามารถลดพุงได้ถึง ๒๘ คน
นอกจากนี้ที่นี่ ยังได้เริ่มนำเอาแผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์มาเป็นเครื่องมือในการขับเคลื่อนการจัดการสุขภาพภาคประชาชน โดยเริ่มจากการได้ไปเรียนรู้ที่ ศูนย์สสม.ภาคเหนือ นครสวรรค์, การอบรมของสปสช.ที่เชียงใหม่, และการอบรมคณะกรรมการกองทุนสุขภาพตำบลของสสจ.น่าน จากความรู้เชิงทฤษฎี ได้นำมาเรียนรู้และปรับใช้ในพื้นที่หมู่บ้าน จนได้แผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์มาใช้ขับเคลื่อนสุขภาพ
นับว่าพื้นที่ สอ.เปือ เป็นต้นแบบพื้นที่หนึ่งที่กำลังขับเคลื่อนงานด้านสุขภาพไปอย่างมีเป้าหมายและมีพลัง
...............................................................
บันทึกการเดินทาง....แลกเปลี่ยนเรียนรู้ตำบลต้นแบบการจัดการสุขภาพ.....ร่วมกับศูนย์สสม.ภาคเหนือนครสวรรค์
วันที่ ๑๕ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๓
