การบริหารสถานศึกษาสู่ความเป็นเลิศ...
โดยใช้การบริหารแบบเน้นวัตถุประสงค์ MBO( Management by Objective)
การบริหารแบบเน้นวัตถุประสงค์ หรือรู้จักกันทั่วไปว่า MBO เป็นเทคนิคการบริหารแบบหนึ่งซึ่งสามารถนำมาใช้ในการบริหารบุคลากรในสถานศึกษาให้สามารถทำงานได้อย่างมีคุณภาพ ประสิทธิภาพ บรรลุไปตามเป้าหมายและส่งผลสู่ความเป็นเลิศในสถานศึกษาในโอกาสต่อไปได้
MBO เป็นแนวคิดอย่างหนึ่งที่นำความรู้ด้านการจูงใจมาใช้นับว่าเป็นผลสืบเนื่องจากวิธีการบริหารตามแนวมนุษย์สัมพันธ์และพฤติกรรมศาสตร์ผสมผสานกัน
แบบพื้นฐานการบริหารงานงานแบบเน้นวัตถุประสงค์ สมยศ นาวีการ (2520: 385 ได้สรุปเป็นตารางไว้ เรียกว่าตัวแบบพื้นฐานการบริหารงานแบบเน้นวัตถุประสงค์( General Model of MBO) ดังนี้
|
ข้อสมมุติฐาน( Assumption) |
แนวความคิด ( Concep) |
เทคนิค ( Technique ) |
|
1) ผู้อยู่ใต้บังคับบัญชาจะปฏิบัติงานได้ดีขึ้นถ้าหากว่าเขารู้ถึงเป้าหมายของการปฏิบัติงานและสามารถจะสัมพันธ์เป้ามายส่วนตัวกับเป้าหมายขององค์กร |
1) ให้ผู้อยู่ใต้บังคับบัญชาทราบถึงเป้าหมายของการปฏิบัติงาน |
1) กำหนดเป้าหมายทุกระดับที่วัดในองค์กร |
|
2) ผู้อยู่ใต้บังคับบัญชาต้องการที่จะเข้ามามีส่วนร่วมในการกำหนดเป้าหมาย |
2) เปิดโอกาสให้ผู้อยู่ใต้บังคับบัญชาเข้ามามีส่วนร่วมในการกำหนดเป้าหมาย |
2) ให้ผู้อยู่ใต้บังคับบัญชาเข้ามามีส่วนร่วมในการกำหนดมาตรฐานการปฏิบัติงาน |
|
3) ผู้อยู่ใต้บังคับบัญชาต้องการที่จะทราบว่าเขาปฏิบัติงานได้ดีแค่ไหน |
3) ให้ผู้อยู่ใต้บังคับบัญชาทราบว่าเขาปฏิบัติงานได้สำเร็จตามเป้าหมายมากน้อยแค่ไหน |
3) จะต้องมีการประเมินผลการปฏิบัติงานของผู้อยู่ใต้บังคับบัญชา ตามระยะเวลาที่กำหนด |
|
4) ผู้อยู่ใต้บังคับบัญชาต้องการที่จะได้รับการยกย่องความก้าวหน้าและความรู้สึกในเรื่องที่เกี่ยวกับความสำเร็จของงาน |
4) ให้ผลตอบแทนผู้อยู่ใต้บังคับบัญชาที่ขึ้นอยู่กับความสำเร็จของงาน |
4) ให้ผลตอบแทนผู้อยู่ใต้บังคับบัญชาตามผลงาน |
หลักการสำคัญของการบริหารแบบเน้นวัตถุประสงค์
( อุทัย บุญประเสริฐ 2522: 37)
1). ยึดวัตถุประสงค์เป็นหลักสำคัญหรือหัวใจของการดำเนินงานทุกระดับขององค์กร
2). การวัดความสำเร็จของงานต้องพิจารณาผลงานเป็นหลัก
3). เน้นหรือส่งเสริมการทำงานเป็นทีม
4). เน้นความคิดเรื่องการมีส่วนร่วมในการปฏิบัติงานทุกขั้นตอน
5). ในการดำเนินงานจะต้องมีการวางแผน และควบคุมงานที่มีระเบียบแบบแผนชัดเจน แน่นอน คือมีทั้งแผนงานและแผนควบคุมงาน
การกำหนดวัตถุประสงค์หรือเป้าหมายของ MBO
การกำหนดวัตถุประสงค์หรือการกำหนดเป้าหมายที่จะทำให้เป็นผลสำเร็จนั้นต้องคำนึงถึงหลักต่อไปนี้
1). วัตถุประสงค์ขององค์กรหรือการกำหนดเป้าหมายขององค์กร ต้องกำหนดขึ้นในทุกระดับขององค์กร
ให้สอดคล้องกันนับตั้งแต่เป้าหมายย่อยขององค์กร
2). เป้าหมายขององค์กร ต้องมีส่วนเอื้ออำนวยต่อเป้าหมายของบุคลากรด้วย เช่น เรื่องการเพิ่มพูนความรู้ ความสามารถส่วนบุคคล ซึ่งเป็นแนวทางสำหรับความก้าวหน้าของเขา
3). เป้าหมายจะต้องกำหนดเวลาไว้แน่นอน อาจเป็น 6 เดือน หรือ 1 ปี ข้างหน้า ผู้ใต้บังคับบัญชาขององค์กร จะต้องร่วมกันกำหนดเป้าหมายของแผนขึ้นมา
4). เป้าหมายต้องวัดได้ ไม่ว่าจะเป็นระดับไหนขององค์กรก็ตาม เช่น ให้นักเรียนชั้น ป.6 มีคะแนนสอบเฉลี่ยตลอดปีการศึกษาไม่น้อยกว่า 3.00 ทุกกลุ่มสาระ อย่างต่ำร้อยละ 70 ของนักเรียนทั้งหมด
5). เป้าหมายที่ตั้งขึ้นต้องมีทางทำให้ประสบความสำเร็จได้ไม่ใช่เป็นเป้าหมายแบบเพ้อขวัญหรืออุดมคติ นอกจากนี้เป้าหมายต้องชัดเจนรู้แน่นอนว่าจะทำอะไรมีทิศทางของการทำงานอ่านแล้วเข้าใจทันทีว่าจะต้องทำอะไรมีทิศทางของการทำงานอ่านแล้วเข้าใจทันทีว่าจะต้องทำอะไร
บทสรุป การบริหารแบบเน้นวัตถุประสงค์ หรือ MBO เป็นแนวทางความคิดทางการบริหารมุ่งเน้นผลงาน เน้นคุณภาพ และมีขั้นตอนการดำเนินการที่มีมาตรฐาน ซึ่งสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับการบริหารสถานศึกษาเพื่อให้เกิดความสำเร็จของงาน อย่างมีคุณภาพ ประสิทธิภาพและสู่ความเป็นเลิศในอนาคตต่อไป
