การเรียนสำหรับพระภิกษุ-สามเณร  เรียกกันว่า เรียนพระปริยัติธรรม  แบ่งออกเป็น 3  แผนก คือ แผนกธรรม เป็นการเรียนนักธรรม ชั้นตรี โท เอก  แผนกบาลี คือการเรียนภาษาบาลีซึ่งเป็นภาษาที่ใช้บันทึกหลักคำสอนในพระพุทธศาสนาที่เรียกกันว่า พระไตรปิฎก  แผนกสามัญ คือ การเรียนวิชาการทางโลกทั้ง 8 กลุ่มสาระ และยังมีวิชาทางพุทธศาสนาไม่ว่าจะเป็นวิชาภาบาลี  ศาสนปฏิบัติ  การเรียนทั้งสามแผนกจำเป็นต้องอาศัยทักษะทางการอ่านและการเขียนสูงมาก

     ปัจจุบันก็เป็นที่หนักใจสำหรับครูผู้สอนมาก  เพราะกว่าที่จะเริ่มการเรียนการสอนได้  ครูก็ต้องมาเน้นทักษะพื้นฐานกันใหม่  ทั้งการเขียนและการอ่าน  กว่าที่จะมาเริ่มเรียนตามบทเรียนที่กำหนดก็ต้องใช้เวลาล่วงเลยนานพอสมควร  ยิ่งการเรียนบาลียิ่งหนักไม่ใช่ภาษาไทย  เป็นภาษาที่อยู่ในแคว้นมคธที่เรียกกันว่า ภาษามาคธี ในประเทศอินเดีย  ครูผู้สอนก็ยิ่งต้องใช้ความพยายามมากเป็นทวีคูณกว่าจะขัดเกลาให้ผู้เรียนสามารถเรียนและสอบภาษาบาลีได้

       จึงเป็นเรื่องไม่แปลกเลยที่ปัจจุบันหาผู้เรียนภาษาบาลีโดยตรงดังแต่ก่อนยากมาก  เพราะนอกจากจะเรียนยากแล้ว  ยังต้องใช้ทักษะเกือบทุกด้าน  ทั้งท่องจำ  เขียน อ่าน ต้องอาศัยหลักอิทธิบาท 4  ฉันทะ วิริยะ จิตตะ วิมังสา สูงมากจึงจะประสบความสำเร็จแต่ก็คิดว่าคงจะมีการปรับเปลี่ยนวิธีการเรียนการสอนอีกแน่นอน  เพื่อให้ผู้เรียนสามารถเรียนได้ง่ายขึ้น  และจะเป็นอีกวิธีการหนึ่งที่จะเป็นแรงจูงใจให้มีผู้สนใจเรียนวิชาภาษาบาลีนี้มากขึ้น  เพราะเป็นภาษาที่สำคัญที่ใช้จารึกหลักคำสอนทางพระพุทธศาสนานั่นเอง

      นี่ก็เป็นอีกบทสะท้อนความรู้สึกหนึ่งทั้งในฐานะผู้ที่เคยเรียนและผู้สอนอยู่ในขณะนี้อยากเห็นความเปลี่ยนแปลงหลายด้านเพื่อความเจริญยั่งยืนของพระพุทธศาสนา  แต่การจะเปลี่ยนแปลงนั้นยากเต็มที  เพราะองค์กรทางพระพุทธศาสนานั้นเป็นองค์กรใหญ่และเป็นองค์กรที่ปกครองกันตามลำดับอาวุโส  คิดอะไรแปลกใหม่มากไป  ผู้ใหญ่ไม่เห็นด้วย   ก็จะกลายเป็นทำอะไรเกินหน้าเกินตา  กรรมการก็จะเป่าลูกหวีดดัง ปรี๊ด ๆๆ ให้ได้ยิน  ก็จะเป็นต้องก้มหน้าพับเก็บไอเดียใหม่ ๆ  ที่คิดว่า เจ๋ง  ไว้ใช้คราวหน้าถ้าผู้ใหญ่เห็นด้วย  เฮ้อ... แล้วเมื่อไหร่จะได้ใช้ละเนี่ย  อดใจรอหน่อยก็แล้วกันนะลูกศิษย์ของพระอาจารย์