เครือข่ายห้องสมุดมหาวิทยาลัยราชภัฏ กับการพัฒนาซอฟท์แวร์ระบบบริหารงานห้องสมุดอัตโนมัติแบบเปิดเผยรหัสโคฮา Koha

       เมื่อวันที่ 16-18 พฤศจิกายน  2552 ผมมีโอกาสเข้าร่วมสัมมนาการ ใช้ซอฟท์แวร์เปิดเผยรหัสระบบบริหารงานห้องสมุดอัตโนมัติโคฮา (KOHA)  ณ หอพุทธทาสธรรมโฆษณ์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี จัดโดยสำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี ในนามของเครือข่ายห้องสมุดมหาวิทยาลัยราชภัฏ ซึ่งมีแนวคิดที่จะพัฒนาระบบห้องสมุดอัตโนมัติที่เป็นซอฟท์แวร์เปิดเผยรหัส Open Source มาพัฒนาใช้แทนระบบห้องสมุดอัตโนมัติเชิงพาณิชย์เพื่อเป็นการลดค่าใช้จ่าย ในการจัดซื้อและดูแลรักษาระบบ ซึ่งแนวคิดนี้ตรงกับสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาที่กำลังพัฒนาระบบห้องสมุดอัตโนมัติมาใช้กับห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา โดยมอบหมายให้ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ใช้ต้นแบบ  VTLSมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ใช้ต้นแบบ Dynix และ Innopac และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ใช้ต้นแบบ Innopac ในเรื่องเดียวกันนี้เครือข่ายห้องสมุดมหาวิทยาลัยราชภัฏ ได้ดำเนินการมาอย่างต่อเนื่อง โดยได้ศึกษาระบบห้องสมุดอัตโนมัติหลายระบบพบว่าระบบห้องสมุดอัตโนมัติ  Koha เป็นระบบห้องสมุดอัตโนมัติแบบรหัสเปิดตัวแรก ที่มีโมดูลการทำงานครบทุกโมดูลเหมือนกับระบบห้องสมุดอัตโนมัติเชิงพาณิชย์ เช่น โมดูล ระบบบริหารจัดการ ระบบการทำรายการ ระบบบริการยืม-คืน ระบบสืบค้นและบริการสมาชิก ระบบควบคุมสิ่งพิมพ์ต่อเนื่อง ระบบการจัดหา ทุกด้านทั้ง INNOPAC, VTLS, Alice, Dynix ต่างก็มี และ Koha ยังรองรับการทำงานทุกด้านเช่นเดียวกัน และสามารถปรับแต่งโปรแกรมเป็นภาษาไทยได้ ซึ่งเมื่อพัฒนาสำเร็จจะทำให้ลดค่าใช้จ่ายที่ต้องซื้อระบบจากต่างประเทศ หรือในประเทศไทย (ที่พัฒนาเอง) แต่เป็นซอฟต์แวร์มีลิขสิทธิ์

       มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี โดย ผศ. ธนา จารุพันธุเศรษฐ์ เป็นหัวเรือใหญ่ ร่วมกับเครือข่ายมหาวิทยาลัยราชภัฏทั่วประเทศ หากพัฒนาระบบดังกล่าวสำเร็จจะเป็นประโยชน์กับห้องสมุดมหาวิทยาลัยราชภัฏทั่วประเทศ

 

 

ปัจจุบันนี้ในประเทศไทยก็ได้มีการพัฒนาระบบ Koha บ้างแล้ว เช่น  

       ศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (ศวท.)  สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) นำมาใช้ในการบริหารจัดการระบบการทำงานของ ศวท.

       มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โดยศูนย์ความรู้ด้านการเกษตร สำนักหอสมุด และหน่วยปฏิบัติการวิจัยเชี่ยวชาญเฉพาะการประมวลผลภาษาธรรมชาติและเทคโนโลยีสารสนเทศอัจฉริยะ ได้ร่วมกันพัฒนาต่อยอดเป็นระบบห้องสมุด "จินดามณี"