สิทธิของทหารผ่านศึก,ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ

     บทสรุปสำหรับผู้บริหาร (Exclusive Summary)

     ปัจจุบันมีทหารผ่านศึก ครอบครัว หรือทายาท ที่องค์การทหารผ่านศึก ในพระบรมราชูปถัมภ์ได้ขึ้นทะเบียนไว้ รวมจำนวนทั้งสิ้น 548,389 คน และในจังหวัดพัทลุงทหารผ่านศึกและครอบครัวที่ขึ้นทะเบียนตามโครงการหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าแล้วโดยแยกตามประเภทสิทธิย่อย ดังนี้ ทหารผ่านศึกทุกระดับชั้น (ชั้น 1-4) ที่มีบัตรทหารผ่านศึกรวมถึงผู้ได้รับพระราชทานเหรียญชัยสมรภูมิจำนวน 2,852 คน บุคคลในครอบครัวทหารผ่านศึกรวมถึงผู้ได้รับพระราชทานเหรียญสมรภูมิ จำนวน 1,235 คน และบุคคลในครอบครัวของผู้ได้รับพระราชทานเหรียญงานสงครามในทวีปยุโรป จำนวน 2 คน รวมทั้งสิ้น 4,089 คน

     การขอรับบริการและการให้บริการสาธารณสุขแก่ผู้มีสิทธิทหารผ่านศึกในปัจจุบัน มีกฎหมายที่สำคัญบัญญัติไว้ 2 ฉบับ คือ พระราชบัญญัติองค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก พ.ศ. 2510 และพระราชบัญญัติหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2545 ซึ่งกฎหมายในแต่ละฉบับก็ได้อนุญาตให้มีอนุบัญญัติ และได้มีออกมาต่างกรรมต่างวาระในหลาย ๆ ครั้งที่ผ่านมา ทั้งนี้เพื่อให้สวัสดิการด้านการรักษาพยาบาลแก่ผู้ที่มีคุณูปการต่อประเทศชาติเป็นสำคัญ แต่ปัญหาที่เกิดขึ้นในการใช้บริการ คือ ความซ้ำซ้อนของสิทธิ สิทธิประโยชน์ที่แตกต่างกัน รวมไปถึงแหล่งเงินที่สถานบริการสาธารณสุขจะขอเบิกเป็นค่าชดเชยในการให้บริการตามสิทธิ อันนำมาสู่ระดับคุณภาพของสถานบริการในสายตาของผู้มีสิทธิ และความเชื่อถือ ศรัทธา หรือแม้กระทั่งความรู้สึกว่าไม่ให้เกียรติในฐานะผู้กล้าหาญและเสียสละทั้ง ๆ ที่เขาควรจะมีสิทธิตามกฎหมายโดยไม่มีการรอนสิทธิใด ๆ

     ฉะนั้นแนวทางปฏิบัติที่เป็นทางออกที่เหมาะสมที่สุด คือสถานบริการสาธารณสุขต้องให้บริการโดยถือว่าผู้มีสิทธิทหารผ่านศึกนั้นสามารถได้รับบริการที่ใดก็ได้โดยไม่ต้องจ่ายเงินก่อน ในเบื้องต้นตามชุดสิทธิประโยชน์เหมือนสิทธิประโยชน์โครงการหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า และสิทธิประโยชน์เพิ่มเติมเฉพาะสิทธิ ส่วนการพิจารณาเพื่อขอรับค่าชดเชยค่าบริการทั้งกรณีสิทธิที่มีความซ้ำซ้อน หรือการใช้บริการข้ามเขตเครือข่ายนั้น สถานบริการต้องมีตารางสรุปสิทธิประโยชน์ (ท้ายเอกสารนี้) เพื่อชี้แจงให้ผู้มีสิทธิเข้าใจ และนำไปสู่การขอความร่วมมือจากผู้มีสิทธิต่อไป ทั้งนี้ในการบริหารจัดการระดับชาติก็ควรที่จะได้มีการทบทวนสิทธิและชุดสิทธิประโยชน์ของคนไทยเสียใหม่ในประเด็นที่จะขอเสนอดังต่อไปนี้ 1.) ชุดสิทธิประโยชน์พื้นฐานที่เหมือนกันในทุกสิทธิ  2.) ชุดสิทธิประโยชน์เฉพาะสิทธิ (ที่แตกต่างออกไป) พร้อมทั้งระบุเหตุผลที่ให้เพิ่มจากสิทธิประโยชน์พื้นฐานในแต่ละสิทธิ  3.) การจัดลำดับของสิทธิในการเลือกใช้อย่างชัดเจน หากมีความจำเป็นที่จะยังต้องให้สิทธิที่ซ้ำซ้อนอยู่ต่อไป และ 4. ความชัดเจนของแหล่งเงินที่สถานบริการสาธารณสุขจะได้รับชดเชย เมื่อได้ให้บริการแก่ผู้สิทธิไปแล้ว และเพิ่มความสามารถในการเข้าถึงบริการของผู้ที่สิทธิ โดยไม่ต้องทดรองจ่ายเงินก่อนเมื่อไปใช้บริการ

     ผมได้เขียนบทความรายงานผลการทบทวนสิทธิทหารผ่านศึกไว้ เพื่อเป็นแนวทางในการให้บริการ และลดความขัดแย้งที่เกิดขึ้น ดาวน์โหลดเอกสารฉบับเต็มได้ที่ (20 หน้า)http://gotoknow.org/file/chinekhob/VeteranReviewDoc.zip