นโยบายของรัฐบาลนี้ (รัฐบาลนายกรัฐมนตรีอภิสิทธิ์ พรรคประชาธิปัตย์) อีกหนึ่งนโยบายที่เป็นสวัสดิการสังคมที่ประชาชนชื่นชอบคือ นโยบายเรียนฟรี 15 ปีอย่างมีคุณภาพ ถึงแม้จะไม่ได้ฟรีทั้งหมด แต่ก็พอแบ่งเบาภาระผู้ปกครองไปได้บ้าง แม้ว่าในปีแรกๆ ออกจะดูไม่พร้อมไปบ้าง ปีต่อไปก็คงจะดีไปเองเมื่อมีประสบการณ์มากขึ้น
ความเจริญของชาติบางครั้งดูกันที่จำนวนระยะเวลาที่อยู่ในโรงเรียนของคนในชาติ ถ้าคนชาติไหนมีระยะเวลาอยู่ในโรงเรียนนาน นั่นหมายความถึงความเจริญก้าวหน้าของชาติ อาจจะพูดได้ว่าการศึกษาคือการพัฒนาชาติอย่างหนึ่ง ประเทศไทยค่อยพัฒนาขึ้นจากการที่เด็กและเยาวชนได้อยู่ในโรงเรียน 4 ปี มาเป็น 6 ปี 9 ปี 12 ปี และ 15 ปี ตามลำดับ ถ้าดูตามนี้อาจนับได้ว่าประเทศชาติของเรามีการเจริญพัฒนาขึ้นเป็นลำดับ
การเรียนฟรี 15 ปี อย่างมีคุณภาพนับได้ว่าเป็นการพัฒนาชาติอย่างหนึ่ง แต่ก็มีความสงสัยกันอยู่ว่าคุณภาพ ตอนท้ายนั้นหมายถึงคุณภาพแบบไหนอย่างไร คุณภาพแบบพื้นฐานหรือต่อยอดได้ หรือคุณภาพแบบประกอบอาชีพได้ เพราะการเรียนฟรีนั้นครอบคลุมตั้งแต่ชั้นเด็กเล็กจนถึงมัธยมปลายจนถึงประโยควิชาชีพชั้นสูง (ปวช.) ทั้งสายสามัญและสายอาชีพ
การเรียนอย่างมีคุณภาพนั้นน่าจะประกอบไปด้วยองค์ประกอบหลายอย่าง หรือปัจจัยหลายอย่างด้วยกัน เช่นปัจจัยภายนอก หมายถึงปัจจัยที่ไม่เกี่ยวข้องกับผู้เรียนโดยตรง และปัจจัยภายในหมายถึงปัจจัยที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับผู้เรียน
ปัจจัยภายนอก เช่น
ภูมิทัศน์ ของโรงเรียนเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ของผู้เรียน จะได้รับการจัดวางและการดูแลอย่างเหมาะสม ไม่ว่าจะเป็นสนามกีฬา หรือสนามเด็กเล่น แปลงปลูกผักผลไม้ แปลงปลูกดอกไม้ ที่นั่งเล่นหรือนั่งพักผ่อน สวนหย่อม ลานนันทนาการ ตลอดจนภูมิทัศน์ภายนอกโรงเรียน ต้องห่างไกลอบายมุขตามเกณฑ์กำหนด ฯลฯ สิ่งต่างๆ เหล่านี้จะช่วยสร้างบรรยากาศในการเรียนรู้และโรงเรียนน่าอยู่น่าเรียน
สุขอนามัย ห้องน้ำควรมีจำนวนที่พอเพียงกับนักเรียนตามมาตรฐาน สะอาดมิดชิด เรียบร้อยการ กำจัดขยะมูลฝอย โรงอาหาร คนขายอาหารต้องสะอาดเรียบร้อยตามมาตรฐาน อาหารมีคุณค่า ราคาถูก อากาศถ่ายเทสบายปลอดโปร่ง การป้องกันการแพร่ระบาดของเชื้อโรคต่างๆ อ่างน้ำล้างมือ ตู้น้ำดื่ม ตลอดจนภาชนะรองรับ ฯลฯ สิ่งเหล่านี้ต้องถูกหลักสุขอนามัย
ความปลอดภัย การจัดการจราจร จะเข้าทางไหนออกทางไหน หน้าโรงเรียนทำอย่างไรนักเรียนจึงจะปลอดภัย สนามกีฬา สนามเด็กเล่น เครื่องมือ สวนหย่อม รั้ว ประตู ตลอดจนอาคารเรียนและอาคารประกอบ สิ่งแวดล้อมรอบโรงเรียนและอื่นๆ สิ่งเหล่านี้ต้องอยู่ในสภาพปลอดภัย ถ้าหากปล่อยปละละเลยนักเรียนอาจไม่ปล่อยภัยถึงแก่ชีวิตได้
อาหารกลางวัน เป็นที่ทราบกันดีว่าอาหารสำหรับคนเรานั้นนอกจากจะเสริมสร้างให้ร่างกายเจริญเติบใหญ่แล้ว ยังเสริมสร้างสมองให้ดีอีกด้วย อาหารมื้อกลางวันเป็นมื้อที่สำคัญที่สุด นักเรียนส่วนมากขาดแคลนทุนทรัพย์ เพราะฉะนั้นการได้รับประทานอาหารที่ถูกหลักโภชนาการเพียงวันละหนึ่งมื้อในมื้อที่สำคัญก็จะช่วยในการเจริญเติบโตของสมองได้ เพราะฉะนั้นรัฐควรอย่างยิ่งที่จะสนับสนุนโครงการอาหารกลางวันในโรงเรียนอย่างทั่วถึง มีคุณภาพ และถูกหลักโภชนาการให้กับนักเรียนได้รับประทานอย่างพอเพียวและทั่วถึง
อาคารเรียนและห้องเรียน อาคารเรียนควรสร้างให้ถูกแบบของกระทรวงศึกษาธิการ และได้รับการดูแลให้สะอาดและปลอดภัยอยู่เสมอ ห้องเรียน โต๊ะ ม้านั่งต้องจัดให้เหมาะสมกับความเจริญเติบโตของนักเรียน และเปลี่ยนแปลงได้ตามกิจกรรมที่ใช้เรียนใช้สอน ประตูหน้าต่างอยู่ในสภาพถ่ายเทอากาศให้ดีฯลฯ
ปัจจัยภายนอกที่ช่วยให้เกิดการเรียนรู้อย่างมีคุณภาพในนักเรียนอาจมีอย่างอื่นอีกตามความเหมาะสม
ปัจจัยภายในคือปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเรียนรู้โดยตรง เช่น
ตัวนักเรียนเองต้องมีความพร้อมมีความกระตือรือร้นที่จะเรียน ไม่ใช่มีภาระทางครอบครัวอันจะเป็นสิ่งบั่นทอนการเรียนรู้ของนักเรียน หรือเมื่อจบการศึกษาภาคบังคับแล้ว (12 ปี) ไม่อยากเรียนแต่ถูกบังคับให้เรียนเพราะเห็นเป็นการเรียนฟรีเป็นต้น รัฐต้องสำรวจให้ชัดเจนว่ามีจำนวนคนเรียนฟรีในแต่ละระดับชั้นเรียนจำนวนเท่าไร เรียนที่ไหนอย่างไรทางรัฐควรจำกัดถิ่นที่อยู่อาศัย
อุปกรณ์การเรียนการสอน เช่นแอลซีดี เครื่องฉายแผ่นใส และแผ่นทึบแสง เครื่องคอมพิวเตอร์ ตลอดจนห้องปฏิบัติการอื่นๆ แต่ละโรงเรียนต้องมีอุปกรณ์กลางเหล่านี้ให้พอเหมาะกับจำนวนของผู้เรียน นอกจากนี้หนังสือประกอบการเรียนจะต้องพร้อม จะเปลี่ยนใหม่หรือจะใช้หนังสือเก่า
ครูผู้สอน จะต้องมีจำนวนที่พอเพียงกับผู้เรียนตามเกณฑ์ของกระทรวงศึกษาและจะต้องได้รับการอบรมสัมมนาปรับปรุงความรู้ จริยธรรม คุณธรรม อยู่เสมอ มีวิธีสอนหลากหลาย ถ้าจะให้ดีควรจะต้องมีวัยที่เหมาะสมกับชั้นเรียน
หลักสูตร หลักสูตรทั้งของส่วนกลางและส่วนท้องถิ่นต้องเหมาะสมกับพื้นที่และชั้นเรียนตลอดจนผู้เรียน ฯลฯ
ดิฉันคิดว่าการเรียนฟรี 15 ปี นั้นมีประโยชน์ต่อชาติบ้านเมืองมากมาย เพราะการศึกษาเป็นการพัฒนาชาติอย่างหนึ่ง แต่ถ้าจะให้มีคุณภาพด้วยต้องทำกันอีกเยอะ
