บทที่ 8
8 Structuring the Site Team for Success
การกำหนดโครงสร้างคณะทำงานเพื่อความสำเร็จ
คณะทำงานที่แต่งตั้งในตอนเริ่มต้น สำนักงานกลางและผู้บริหารสถานศึกษาได้มีงานให้ทำอยู่แล้ว บทบาทใหม่และกิจกรรมต่างๆทั้งสำนักงานกลางและผู้บริหารสถานศึกษา ต้องออกแบบเพิ่มความสำเร็จของคณะทำงานเข้าไปอีก นั่นคือต้องเพิ่ม
ก.) คุณภาพการตัดสินใจเกี่ยวกับโครงสร้างการเรียนการสอนและการให้บริการด้านต่าง ๆ ของโรงเรียน ข.) ประสิทธิภาพของโครงการและการให้บริการ และ ค.) ข้อสำคัญที่สุดก็คือ ความสำเร็จของผู้เรียน
จุดมุ่งหมายจากการเริ่มมีโครงสร้างการบริหารจัดการโดยใช้ที่ตั้งเป็นฐาน อันนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงที่สำคัญจากสภาพปัจจุบัน โดยการตั้งคณะทำงานที่รับผิดชอบสำหรับการตัดสินใจระดับโรงเรียน จนถึงการติดตามผลสำเร็จ
ประการแรก สำนักงานกลาง (เขตพื้นที่การศึกษา) จะต้องสร้างแผนกลยุทธ์สำหรับเขตพื้นที่รับผิดชอบของตน โดยปฏิบัติตามดังนี้ :
- ระบุพลังภายนอก (external force) ที่ส่งอิทธิพลหรือผลกระทบต่อการดำเนินการต่างๆ ในเขตพื้นที่
- สนองความต้องการ ของผู้เรียนทั้งในปัจจุบันและในอนาคต ( current and future ) ของผู้เรียน
- การให้ความกระจ่างเกี่ยวกับค่านิยมและความเชื่อ ( values and beliefs ) เกี่ยวกับการศึกษา
- สร้างวิสัยทัศน์ร่วม (Shared vision) (shared vision) แห่งอนาคต
- นิยามความคาดหวังและการประเมินคุณภาพ ( expectations and parameters ) ด้าน
ต่าง ๆ ของโรงเรียน
- ระบุความต้องการด้านการบริหารจัดการ ( management ) ของโรงเรียน
- การสร้างเสริมสนับสนุนบทบาทภาวะผู้นำและบริการ( leadership and service )
ประการที่สอง ความคาดหวังสำหรับการกระจายบทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาให้มากขึ้นมีหลักเกณฑ์โดยการปฏิบัติตามนี้ :
- การประชุมผู้นำและผู้บริหารจัดการ สนองความต้องการของโรงเรียนโดยการเพิ่มประสิทธิภาพองค์การในโรงเรียนและสร้างบริบท ( context ) ขององค์การเพื่อจะได้ลดความยุ่งยาก ( facilitate ) ต่อความสำเร็จในการบริหารจัดการโดยยึดที่ตั้งเป็นฐาน
- สร้างผลผลิต (output ) ที่ต้องการช่วยทั้งสำนักงานกลางและคณะทำงานให้เข้าใจปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการปฏิบัติหน้าที่และความสำเร็จของการบริหารจัดการที่ยึดที่ตั้งเป็นฐาน (site – based management) ในสภาพแวดล้อมของโรงเรียนที่มีลักษณะเฉพาะ ผลผลิตเป็นการประเมินจากการเปลี่ยนแปลงบริบท ประเมินการบริหารจัดการสนองความต้องการของโรงเรียนและประเมินสภาพทั่วไปของโรงเรียน
ประการที่สาม สร้างความสัมพันธ์เชิงกระจายอำนาจ (authorityrelationship) ระหว่างสำนักงานกลาง ผู้บริหารสถานศึกษา และคณะทำงานในที่ตั้ง ซึ่งสรุปได้ดังนี้ :
- คณะทำงานยึดที่ตั้งเป็นฐาน รับผิดชอบต่อสำนักงานกลางในการร่างแผนกลยุทธิ์ พัฒนาวิสัยทัศน์ร่วม (Shared vision)กันและการประเมินแผนที่ต้องปรับปรุงของโรงเรียนในระยะเริ่มต้น หน้าที่คณะทำงานต้องวิเคราะห์ การแก้ปัญหา การลำดับความสำคัญก่อน-หลัง ( priority setting )และการวางแผน ต้องตัดสินใจในเรื่องงบประมาณ ( budget ) คณะทำงาน ( staffing ) ตลอดจนโครงการและการบริการต่างๆ ให้สอดคล้องกับความคาดหวังและเกณฑ์การประเมินต่างๆที่ได้กำหนดขึ้น ( establish ) โดยสำนักงานกลาง
- ผู้บริหารสถานศึกษารับผิดชอบต่อภาวะผู้นำและช่วยเหลือด้านเทคนิคต่างๆต่อ
คณะทำงาน สร้างเสริมบริบทองค์การ สนับสนุนการบริหารจัดการแบบยึดที่ตั้งเป็นฐาน การควบคุมอุปกรณ์เครื่องมือของโรงเรียน ปรับปรุงสิ่งที่ควรกระทำตามขั้นตอนและการวางแผนของคณะทำงานตลอดจนการบริหารจัดการโรงเรียนในแต่ละวัน
- เขตพื้นที่การศึกษารับผิดชอบในการวางแผนกลยุทธ์และผลผลิตจัดเตรียมทุกอย่าง
ให้กับโรงเรียนในเขตพื้นที่สะดวกต่อการทำงานและความสำเร็จทั้งผู้บริหารสถานศึกษาและคณะทำงาน
ที่กล่าวมาแล้วข้างต้นทั้งหมดนั้นทำรูปแบบให้เกิดความพึงพอใจเพิ่มขึ้นและมีความสามารถในการผลิต (productivity) ของบรรดาสมาชิกทีมงานยึดที่ตั้งเป็นฐาน เกี่ยวกับเรื่องนี้ ก็มีงานวิจัย (Robbins, 1993, p.314) ยืนยันว่า ความสามารถในการผลิตและความพึงพอใจมีแนวโน้มที่จะเพิ่มขึ้นได้มากในสภาวการณ์ดังต่อไปนี้ :
1. สมาชิกต้องการใช้ทักษะในระดับสูงสร้างความสัมพันธ์ ( relatively ) อย่างหลากหลายตามศักยภาพของแต่ละคน
2. งานของกลุ่มเป็นงานที่สำคัญทั้งหมด (whole ) และเป็นชิ้นงานที่มีความหมาย ผลงานออกมา (outcome) เป็นรูปธรรมชัดเจน
3. ผลงานของกลุ่มที่ออกมานั้นมีผลลัพธ์ (consequences) สำคัญสำหรับบุคคลอื่น ๆ ไม่ว่าจะเป็นทั้งภายในหรือภายนอกองค์การ
ตารางที่ 8.1 ตารางจุดแข็งและจุดอ่อนของการตัดสินใจ
|
จุดแข็ง |
จุดอ่อน |
|
- มีการให้ข้อมูลข่าวสารและความรู้ที่สมบูรณ์มากขึ้น - เพิ่มทัศนะที่หลายหลาก - เพิ่มการยอมรับมติแนวทางแก้ไขปัญหา - เพิ่มความชอบด้วยกฎหมาย (legitimacy) หรือระเบียบกฎเกณฑ์ต่าง ๆ |
- สิ้นเปลืองเวลา - กดดันให้ต้องปรับตัวตาม (conform) - ครอบงำโดยสมาชิกไม่กี่คน - ความรับผิดชอบกำกวมหรือไม่ชัดเจน |
4. จัดหาสมาชิกของกลุ่มที่สามารถตัดสินใจได้โดยอิสระเกี่ยวกับวิธีการที่พวกเขาทำงาน
5. การทำงานปกติจะต้องมีการประเมินการทำงานของกลุ่ม วิธีการทำให้กลุ่มปฎิบัติงานได้ลุล่วง
ถึงแม้ว่าปัจจัยภายนอกส่งผลต่อคณะทำงาน มีอิทธิพลสำคัญต่อความสามารถในการผลิตและความพึงพอใจ เป็นธรรมชาติของคณะทำงานที่มีสาเหตุสำคัญที่ส่งผลกระทบตามมา ปัจจัยอย่างหนึ่งที่ระบุได้คือ ความเชื่อถือคณะทำงานเป็นสิ่งสำคัญอันดับแรกในบรรดาเครื่องมือ
( implementing ) การบริหารจัดการโดยใช้ที่ตั้งเป็นฐาน
การเริ่มลงมือ (Getting Started)
การตัดสินใจของกลุ่มอาจเป็นไปได้ทั้งจุดอ่อนจุดแข็ง (Robbins,1993,pp.346-347)กุญแจสำคัญในการกำหนดโครงสร้างและสมาชิกภาพของกลุ่มก็คือการพยายามเพิ่มพูนจุดแข็งให้มากที่สุดและขจัดจุดอ่อนให้เหลือน้อยที่สุด จุดแข็งและจุดอ่อนของการตัดสินใจของกลุ่มมีดังที่แสดงในตารางข้างต้น 8.1
ขั้นตอนแรกของการเริ่มลงมือนี้ก็คือ การตัดสินใจ ( determine ) กำหนดโครงสร้างของทีมงาน ในทีมใครเป็นผู้ให้บริการ ในการจัดหาตำแหน่งต้องวางแผนโดยการเลือกคณะกรรมการการวางแผนเพื่อจัดตั้งคณะทำงาน ในส่วนอื่นๆ ผู้บริหารสถานศึกษาได้รับการมอบอำนาจโดยสำนักงานกลางเป็นผู้จัดตั้งคณะกรรมการ จะใช้วิธีการอะไรก็แล้วแต่ สำนักงานกลางหรือผู้บริหารสถานศึกษาเป็นผู้เลือกแผนกลยุทธ์ มันเป็นข้อเสนอแนะอย่างมากตัวแทน (representative group) ของบุคลากรทั้งหมดเข้ามามีส่วนร่วมในขั้นตอนแรกนี้
ความน่าเชื่อถือของทีมงานขึ้นอยู่กับความรับผิดชอบในตอนแรกที่สร้างความไว้วางใจให้กับชุมชน ทั้งนี้ทั้งนั้น บทบาทของผู้บริหารฯ ในกระบวนการดังกล่าวนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งยวด โดยที่ผู้บริหารฯ จะต้องส่งสัญญาณที่ชัดเจน (clear signal) เกี่ยวกับเจตคติของตนที่มีต่อการบริหารจัดการโดยยึดที่ตั้งเป็นฐานและต้องแสดงให้เห็นถึงความจริงใจเกี่ยวกับการกระจายอำนาจและการแบ่งหน้าที่รับผิดชอบ กล่าวโดยทั่วไปแล้ว คณะทำงานที่มีวิสัยทัศน์จะประกอบด้วยผู้เกี่ยวข้องทุก ๆ ฝ่ายไม่ว่าจะเป็นคณาจารย์ ผู้ปกครอง และชุมชน เข้ามามีส่วนร่วมในการจัดตั้งทีมงานนี้ ยิ่งมากเท่าใดก็จะยิ่งเพิ่มความเชื่อความศรัทธาที่มีต่อทีมงานดังกล่าวนี้มากเท่านั้น
บางครั้งคณะกรรมการที่อยู่ถูกเลือกให้บริการขยายสมรรถนะ ( คนมีความรู้นำไปเผยแพร่- เพิ่มเติมจากผู้แปล )ในคณะทำงาน ยกตัวอย่าง การปรับปรุงคณะกรรมการให้กระฉับกระเฉง ถ้าเป็นสิ่งเหล่านี้ต้องไตร่ตรอง คำถามที่ต้องการคำตอบ “สมาชิกของกลุ่มประกอบด้วยตัวแทนที่ตั้งใจทำงานตามวัตถุประสงค์ใช่หรือไม่?” “คณะทำงานที่มีอยู่สามารถปรับเปลี่ยนใหม่ได้หรือไม่?” “คณะกรรมการชุดเดิมเป็นอุปสรรค ( interfere ) ต่อคณะกรรมการชุดใหม่หรือไม่” “ความพึงพอใจและการปฏิบัติหน้าที่ในปัจจุบันอยู่ในระดับใด” “คณะกรรมการได้รับการไว้วางใจ จากบุคคลอื่นอยู่ในระดับใด”
อย่างไรก็ตามเห็นพ้องว่าคณะทำงานที่สร้างขึ้นมาใหม่นี้ ประการแรก ต้องให้นิยามในส่วนที่สำคัญ พวกเขาควรสื่อสารในวัตถุประสงค์ของการแต่งตั้งให้องค์กรภายนอกได้รับทราบโครงสร้างสำคัญอย่างชัดเจนในบทบาทของทีมงานให้องความต้องมีการนิยามหรือการทำให้กระจ่างแจ้งชัดเจนในเรื่องสำคัญ ๆ ดังต่อไปนี้ ( สามารถศึกษาได้ ในใบงาน ที่ 27 )
1. นิยามวัตถุประสงค์ของทีมงานสนาม
2. อธิบายหรือให้รายละเอียดเกี่ยวกับอำนาจในการตัดสินใจ
3. คำอธิบายขั้นตอนดำเนินการต่าง ๆ ของทีมงานในการที่จะทำให้ภารกิจสำเร็จลุล่วงไปจะต้องได้รับการยึดถือปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด
4. เขียนรายการเกณฑ์การประเมินประสิทธิภาพของโรงเรียนที่จะได้รับการตัดสินใจโดยสำนักงานกลาง
5. เขียนรายการความคาดหวังของสำนักงานกลางที่มีต่อการบริหารจัดการโดยยึดที่ตั้งงานเป็นฐาน
6. เขียนรายการอำนาจหน้าที่ในการตัดสินใจเรื่องราวเฉพาะด้านต่าง ๆ ที่สำนักงานกลางมอบให้ทีมงานสนามเป็นผู้ใช้อำนาจแทนตน (specific decision areas delegated to the site team by the central office)
7. เขียนรายการเกี่ยวกับโครงการที่ยังคงมีการดำเนินการอยู่ตามโรงเรียนต่าง ๆ ทั่วทั้งเขตพื้นที่การศึกษา
8. นิยามหน้าที่รับผิดชอบในการตัดสินใจของกลุ่มที่ปรึกษาและกลุ่มตัดสินใจอื่น ๆ ในโรงเรียน
งานในขั้นตอนที่สองของโรงเรียนก็คือการที่จะต้องมุ่งเน้นความสนใจเป็นพิเศษไปที่โครงสร้างที่ริเริ่มขึ้นมาในขั้นตอนแรกและสมาชิกภาพของทีมงานสนามนี้ ข้อพิจารณาต่าง ๆ ที่จะกล่าวต่อไปนี้ นับว่ามีความสำคัญต่อการที่จะให้สมาชิกที่จะเข้ามาร่วมทีมงานนี้มีความเข้าใจอย่างชัดเจนว่านอกเหนือจากพวกเขาแล้ว จะมีใครอื่นที่จะเข้ามาร่วมทีมงานอีกบ้าง และเข้ามาโดยมีความคาดหวังอะไรบ้างสำหรับการเข้ามามีส่วนร่วมกับทีมงาน
