บทที่ 6
6 The Principal : The Key to Work
ผู้บริหาร: กุญแจสู่ความสำเร็จ
ผู้บริหารเป็นผู้วางนโยบายให้กับโรงเรียนเพื่อนำมาซึ่งความสำเร็จหรือความล้มเหลวของระบบการบริหารจัดการโดยยึดที่ตั้งเป็นฐาน(Site – based Management) ในระดับโรงเรียนผู้อำนวยการเป็นผู้ให้การสนับสนุน กระตือรือร้น และมีความเป็นผู้นำ มีการบริหารจัดการโดยยึดโรงเรียนเป็นฐาน ใช้กลยุทธ์ที่มีประสิทธิภาพเพื่อพัฒนาส่งเสริมโรงเรียนให้ดีขึ้น ภายใต้การบริหารจัดการโดยยึดโรงเรียนเป็นฐาน โรงเรียนจะมีความเป็นอิสระในการบริหารตามศักยภาพ สามารถกำหนดโอกาสได้ดังนี้
· มีความยืดหยุ่น เปลี่ยนแปลง และมีการควบคุมการปรับปรุงพัฒนาโรงเรียนให้สำเร็จ
· ใช้ความรู้และทักษะของบุคลากรที่มีในองค์กร
· บุคลากรในองค์กรมีส่วนร่วม มีความเป็นเจ้าของ ร่วมพิจารณาในการดำเนินงานตามนโยบายมากขึ้น
· ให้โอกาสในการตัดสินใจเกี่ยวกับการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียน
ทั้งหมดนี้คือโอกาสที่จะได้รับ แต่อย่างไรก็ตามถ้าหากผู้อำนวยการหรือผู้บริหารที่ไม่มีพฤติกรรมที่เป็นเชิงบวก ไม่ให้การสนับสนุน การบริหารจัดการโดยยึดโรงเรียนเป็นฐานก็จะไม่มีประสิทธิภาพ และโอกาสดังกล่าวก็จะไม่เกิดขึ้น
การกำหนดโอกาสในการบริหารจัดการโดยยึดโรงเรียนเป็นฐานตั้งอยู่บนความเป็นจริงนั้นมีข้อจำกัดอยู่ว่า ผู้อำนวยการหรือผู้บริหารสามารถประสบความสำเร็จในการปรับปรุงพัฒนาโรงเรียนให้ดีขึ้นนั้น จะต้องให้ความยินยอม มีวิธีการควบคุม ตลอดจนเงื่อนไขด้วย ถึงแม้ว่านโยบายและแนวทางปฏิบัติจะเป็นการบังคับ ทั้งสองสิ่งนี้ก็เป็นเพียงข้อบังคับเล็กน้อยที่สามารถยอมรับได้ อย่างไรก็ตามการบริหารจัดการโดยยึดโรงเรียนเป็นฐานเป็นยุทธศาสตร์ในการสร้างบุคลากรในองค์การให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น ดังนั้นการกระจายอำนาจในการตัดสินใจให้แก่ผู้บริหารระดับล่างในบางพื้นที่ ยังเพิ่มทรัพยากรบุคคลและร่วมพิจารณาเพื่อให้แผนการพัฒนาโรงเรียนประสบความสำเร็จบรรลุวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้
ไม่เพียงแต่เป็นการลดบทบาทของผู้บริหารลง การบริหารจัดการโดยยึดโรงเรียนเป็นฐานที่ ยังเป็นการส่งเสริมการบริหารจัดการ อย่างไรก็ตามการบริหารจัดการโดยยึดโรงเรียนเป็นฐานมีความยุ่งยากมากกว่าเดิมและเป็นบทบาทใหม่ของผู้บริหาร หน้าที่และภาระงานของผู้บริหารคือให้แรงจูงใจ ให้คำแนะนำและชี้แนะแนวทางให้กับผู้อื่นด้วย แทนที่จะควบคุมพวกเขาอย่างเดียว บทบาทของผู้บริหารคืออำนวยความสะดวกให้บุคลากรในการดำเนินงานไม่ใช่การสั่งการให้พวกเขาดำเนินการตามผู้บริหาร ผู้บริหารในปัจจุบันนี้ไม่เพียงแต่บริหารจัดการตามตำแหน่งหน้าที่เท่านั้น ยังต้องนำโรงเรียนไปสู่อนาคตด้วย
ความสำเร็จของการบริหารจัดการโดยยึดโรงเรียนเป็นฐานนั้นขึ้นอยู่กับความสามารถ
ของผู้บริหารมีองค์ประกอบสู่ความสำเร็จ 9 ประการ ดังนี้
1. การนำระเบียบแบบแผนมาใช้ในการบริหารจัดการให้เป็นรูปธรรม
2. ความเข้าใจในบริบทหรือสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลง
3. การพัฒนาทักษะภาวะผู้นำ
4. มีวิสัยทัศน์กว้างไกล
5. ปรับกลยุทธ์ทักษะการวางแผน
6. กำหนดบทบาทใหม่
7. ส่งเสริมสนับสนุนงานด้านสิ่งแวดล้อม
8. มีความเข้าใจในความเคลื่อนไหวของบุคลากร
9. มีความโปร่งใสเรื่องการเงิน
องค์ประกอบทั้งหมดนี้เป็นเพียงแนวทางที่สามารถให้เป็นรูปธรรมเป็นกิจกรรมและเป็นสิ่งที่ต้องการให้เกิดขึ้นเพื่อเป็นผู้บริหารที่ประสบความสำเร็จในการบริหารจัดการ ในที่นี้จะเป็น3 ขั้นตอนแรกของผู้บริหารที่ประสบผลสำเร็จในการบริหารโดยยึดโรงเรียนเป็นฐาน
1. การนำระเบียบแบบแผนมาใช้ในการบริหารจัดการให้เป็นรูปธรรม
2. มีความเข้าใจบริบทหรือสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลง
3. การเพิ่มประสิทธิภาพขององค์กร
นำระเบียบแบบแผนมาใช้ในการบริหารจัดการให้เป็นรูปธรรม
การส่งเสริมการบริหารจัดการโดยยึดโรงเรียนเป็นฐานให้มีประสิทธิภาพ ผู้บริหารจะต้องนำระเบียบแบบแผนที่เป็นรูปธรรมใน 2 ระดับ
ประการแรก คือ พิจารณาบทบาทของโรงเรียนในความพยายามของสพท.ที่จะส่งเสริมการบริหารจัดการแบบยึดโรงเรียนเป็นฐาน (ระเบียบจากภายนอก / นอกระบบ)
ประการที่สอง คือ นำความคิด หรือทรรศนะของผู้บริหารโรงเรียนมาดำเนินการ (ระบบจากภายในองค์กร / ในระบบ)
ระบบภายนอก (The External System)
จุดที่ต้องระมัดระวังในการรับการสนับสนุนส่งเสริมจาก สพท.ตามการบริหารจัดการ
โดยยึดโรงเรียนเป็นฐานคือ เมื่อแต่ละโรงเรียนได้รับความช่วยเหลือ ความสำคัญอยู่ตรงที่บุคลากรของโรงเรียนต้องมีความเข้าใจในสิ่งต่อไปนี้
· เจตนาของสพท.ในการนำการบริหารจัดการโดยยึดโรงเรียนเป็นฐานมาใช้
· กลยุทธ์ในการเตรียมการสำหรับการบริหารจัดการโดยยึดโรงเรียนเป็นฐาน
· สิ่งที่ต้องการให้เกิดขึ้นตามแผนของสพท.ซึ่งเป็นสิ่งที่คาดหวังที่ระบุไว้อย่างชัดเจน ผลกระทบที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงและบทบาทของการสนับสนุนส่งเสริม
· ระยะเวลาที่กำหนดสำหรับหรับทีมงานที่ดำเนินการ การพัฒนาและความรับผิดชอบ
ในการตัดสินใจ
ถ้าหากบุคลากรของโรงเรียนไม่มีความเข้าใจในเรื่องดังกล่าวแล้วผู้บริหารต้องยืนยันกับบุคลากรของโรงเรียนว่า สพท.ได้นำเรื่องให้คณะกรรมการพิจารณาตามข้อมูลดังกล่าวแล้วซึ่งเป็นสิ่งจำเป็นในการสร้างความเชื่อถือและไว้วางใจระหว่างสพท.กับโรงเรียนนิติบุคคลและเป็นการเพิ่มสิทธิอย่างถูกต้องตามกฎหมายของผู้บริหารในการปฏิบัติงานเพื่อสนับสนุนการบริหารจัดการโดยยึดโรงเรียนเป็นฐาน
ขั้นตอนที่สองของผู้บริหารในการพิจารณาผลกระทบที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงในการตัดสินใจให้เรียนเป็นอิสระจากการบริหารจัดการ คำถามต่อไปนี้เหมาะสมที่จะนำมาใช้พิจารณาหรือไม่
· แนวทางและผลกระทบที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงมีข้อจำกัดในการตัดสินใจหรือไม่
· ในความคาดหวังที่จะให้เกิดมีความไม่แน่นอนว่าผู้บริหารและทีมงานสามารถแสดง
ความคิดเห็นในการดำเนินงานให้สำเร็จหรือไม่
ถ้าคำตอบของแต่ละคำถามคือใช่แล้ว ผู้บริหารต้องหาความชัดเจนจากส่วนกลางก่อนที่จะ
มีการดำเนินงาน(ดูการอภิปรายในบทที่ 2 เรื่องการกำหนดบทบาทใหม่)
ระบบภายใน (The Internal System)
ผู้บริหารต้องพัฒนาความแตกต่างของโรงเรียนถึงแม้ว่าโรงเรียนทุกโรงเรียนในท้องถิ่น(อำเภอ) อาจจะมีลักษณะโดยทั่วไปคล้ายคลึงกันแต่โรงเรียนแต่ละแห่งก็จะมีลักษณะพิเศษของตัวเอง อาจจะเป็นขนาดของโรงเรียน จำนวนนักเรียน แผนการเรียนการสอน บุคลากรของโรงเรียนหรือองค์ประกอบอื่นๆ ที่แสดงให้เห็นถึงความแตกต่างหรือลักษณะเฉพาะด้วยสิ่งนี้ผู้บริหารจะต้องมีหน้าที่ในการสร้างความเข้าใจและบูรณาการ แสดงให้บุคลากรเห็นว่าอะไรคือความจำเป็นต่อโรงเรียน เพื่อให้บรรลุตามที่สพท.กำหนดไว้
ความเข้าใจในบริบทหรือสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลง
แม้ว่าจะเป็นการยอมรับโดยทั่วไปว่าการบริหารจัดการโดยยึดโรงเรียนเป็นฐานจะมีความแตกต่างระหว่างโรงเรียนแต่ละโรงเรียนผู้บริหารต้องเจอกับจำนวนของคำถามเดิม ๆ คือ โรงเรียนของฉันจะได้รับการบริหารจัดการอย่างไร อะไรคือองค์ประกอบที่มีอิทธิพลต่อความสำเร็จ การบริหารจัดแบบยึดโรงเรียนเป็นฐานต้องทำอะไรกับสิ่งที่พวกเรากำลังทำอยู่ ฉันต้องทำอย่างไรให้พอดีกับความต้องการที่เป็นอยู่ในเวลานี้ในเวลาที่มีอยู่
คำตอบสำหรับคำถามดังกล่าวในสถานการณ์ที่เป็นอยู่ในปัจจุบันมีอยู่ 4 ข้อ คือ
1. ประเด็นปัญหาที่ผู้บริหารและโรงเรียนเผชิญอยู่ในปัจจุบัน
2. แผนหลักและการเปลี่ยนแปลงต้องแข่งกับเวลา กำลังความสามารถ และการพิจารณาของผู้
บริหารและคณะทำงาน
3. โครงสร้างการตัดสินใจและกิจกรรมของโรงเรียนที่เป็นอยู่ในเวลานี้
4. การใช้เวลาของผู้บริหารและกิจกรรมในปัจจุบัน
จึงเป็นสิ่งสำคัญสำหรับผู้บริหารที่จะต้องทำรายการทรัพย์สินของโรงเรียนหรือประวัติของโรงเรียนก่อนกระบวนการทั้ง 4 ข้อ ที่มีอิทธิพลต่อความสำเร็จชองการบริหารจัดการโดยยึดโรงเรียนเป็นฐานสิ่งนี้จะช่วยให้ผู้บริหารเห็นกรอบหรือขอบข่ายที่จะใช้ในการแปลความหมาย อภิปรายและการนำเสนอแนวทางต่อบุคลากรของแต่ละโรงเรียน
ใบงานต่อไปนี้เป็นการตรวจสอบทั้ง 4 ประเด็นที่กล่าวมา
· ใบงานที่ 17 เกี่ยวกับประเด็น และปัญหาหลักที่โรงเรียนเผชิญอยู่
· ใบงานที่ 18 เกี่ยวกับแผนและโครงการหลัก
· ใบงานที่ 19 เกี่ยวกับโครงสร้างการตัดสินใจและกิจกรรมของโรงเรียน
· ใบงานที่ 20 เกี่ยวกับการใช้เวลาในปัจจุบันของผู้บริหาร และรูปแบบกิจกรรม
ใบงานที่ 17
การสำรวจประเด็นและปัญหาหลักของผู้บริหาร
อธิบายสั้น ๆ ถึงประเด็น และปัญหาหลักที่โรงเรียนของคุณเผชิญอยู่และผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องมากที่สุด บางปัญหาอาจจะคล้ายกับปัญหาที่เกิดในโรงเรียนอื่น ๆในพื้นที่เดียวกันและบางปัญหาเป็นปัญหาเฉพาะที่เกิดในโรงเรียนของคุณ (ตัวอย่าง อาจรวมถึงงบประมาณที่ถูกตัด, การลดจำนวนบุคลากร,การเปลี่ยนลักษณะนิสัยของนักเรียน,การเปลี่ยนแปลงการบริหาร,การเพิ่มหรือการลดจำนวนนักเรียน, ความปลอดภัยของนักเรียน , ปัญหาเกี่ยวกับแผนการจัดการเรียนรู้ หรือ ความสัมพันธ์ของบุคลากร)
|
กลุ่มผู้เกี่ยวข้อง |
ประเด็นและปัญหาหลัก |
อธิบายสั้น ๆ |
|
หน่วยงานส่วนกลาง |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
