ดาวเรือง

ดอกดาวเรือง

 

ชาติบุษป์พุทธชาติซาบ            กุหลาบขนาบทั้งสองทาง
เมงระมาดยี่สุ่นกาง                              กลีบบานเพราเหล่าดาวเรืองฯ
              ชาติบุษป์พุทธชาติขึ้น             เคียงกลาง
กุหลาบบกนาบสองทาง                        กลุ่นฟุ้ง
เมงระมาดยี่สุ่นกาง                              ตรงกลีบ
สาวสาวฉวยชิงหยุ้ง                            เก็บร้อยร้อยกรอง

  ชื่อพฤกษาศาสตร์                           Tagetes erecta

  วงศ์                                                   COMPOSITAE.

  ถิ่นกำเนิด                                อเมริกาใต้และประเทศเม็กซิโก

  วรรณคดีที่กล่าวถึง                        นิราศธารทองแดง  

  การขยายพันธุ์                        การเพาะเมล็ด

  ลักษณะ       เป็นไม้ล้มลุก มีต้นเป็นพุ่ม สูงประมาณ 3 - 4 ฟุต ปลายใบเป็นจัก ดอกมีทั้งดอกซ้อนและไม่ซ้อน มีอยู่หลายสี เช่น สีเหลือง ส้ม แสดสีขาว ตามพันธุ์ เมื่อออกดอกแล้วต้นเดิมจะตาย 

 


 

 

               ดอกดาวเรืองหรือดอกคำปู้จู้   ภาษาอังกฤษว่า Marigold  เป็นไม้ดอกอายุสั้น  ต้นเป็นพุ่มสูงปานกลาง   ดอกมีกลิ่นฉุน  กลีบดอกสีเหลือง มีพันธุ์ที่นิยมปลูก  ได้แก่ ดาวเรืองฝรั่งเศส   ดาวเรืองอเมริกัน และดาวเรืองซิกเน็ต  สำหรับพันธุ์ดาวเรืองฝรั่งเศส   และ ดาวเรืองอเมริกันกลีบดอกซ้อนกันเป็นชั้นๆ  ส่วนดาวเรืองซิกเน็ตกลีบดอกชั้นเดียว  สารสีเหลืองในกลีบดอกเรียกว่าแซนโธฟีล    (Xanthophyll) ใช้เป็นสีย้อมผ้าได้  สามารถใช้ดอกดาวเรืองผสมในอาหารสัตว์   โดยเฉพาะอาหารไก่   ช่วยให้สีของไข่แดงเข้มขึ้น

              ในตำหรับยาไทย  ใช้เป็นยาขับลม  แก้ปวดท้อง    น้ำสกัดจากดอกสดเมื่อนำมาปั่นกับน้ำ  ในอัตรา 3 กรัมต่อน้ำ 1 ลิตร ใช้ฉีดพ่นป้องกันกำจัดไส้เดือนฝอยในดิน มีผู้ทดลองสกัดสาร Xanthophyl  และกรดไขมันในดอกเพื่อพัฒนาใช้ในเชิงอุตสาหกรรม  เป็นวัตถุดิบในการผลิตอาหารสัตว์   และทำเวชภัณฑ์สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี   กำลังค้นคว้าหาพันธุ์ดาวเรืองที่มีกลิ่น 
และรสชาติที่ตลาดยอมรับผลิต  เป็นเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ

 

 

 

  ดาวเรืองเป็นไม้ล้มลุก ลำต้นเป็นทรงพุ่มสูงประมาณ 4 ฟุต ในเป็นฝอยแบบดาวประจาย มีกลุ่นหอมฉุน ดอกมีทั้งซ้อนและไม่ซ้แนสีต่างๆ เช่นเหลืองส้ม ขาวนวล แสด เหลืองแต้มแดง ปัจจุบันมีผู้ผสมพันธ์ใหม่ มีดอกสีแปลกๆ อีกมาก

         ดาวเรืองมีถิ่นกำเนิดในอเมริกาใต้และเม็กซิโก ดาวเรืองที่เป้นต้นกำเนิดมี 2 ชนิด คือ

         1. Tagetes erecta(African Marigold) ดาวเรืองใหญ่ ดอกใหญ่ซ้อนทรงดอกกลมโต ลำต้นใหญ่แข็งแรง ดอกสีส้มและสีเหลืองพันธุ์ที่นิยมกันคือเทตรา เบอร์พี พริมโรส โอเรนจ์บอล เลมอนบอล

         2. Tagetes patula(French Marigold) ดาวเรืองน้อย มีทั้งดอกซ้อนและไม่ซ้อน ลำต้นเตี้ย พันธุ์ที่นิยมกันมี นอติมาเรียตตา ดอกสีเหลืองแต้มน้ำตาล แฟรช ดอกสีส้มขอบแดง บัฟเฟิลด์เรด ดอกสีแดงเข้มขอบเหลือง

         นอกจากนี้ยังมีชนิด T.tenuifolia เป็นพันธุ์พื้นเมืองของเม็กซิโก เป็นพันธุ์ผสมนั้นให้ดอกที่มีสีสันแปลกตาออกไปอีกมากมาย

         ดาวเรืองเป็นไม้ที่ปลูกง่าย ขึ้นได้ในดินเกือบทุกชนิด ทนทานต่อความแห้งแล้ง ขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ด

         ดาวเรืองเป็นไม้ประดับที่มห้ดอกสวยงามแปลกๆสะดุดตา ดอกมักใช้บูชาพระ ในทางสมุนไพร ดอกดาวเรืองผสมกับข่าและสะค้าน รับประทานแก้ฝีลมที่มีอาการปวดในท้อง ต้นใช้เป็นยาขับลมในลำใส้ แก้จุกเสียดและปวดท้อง