ติดต่อ

ลาวกระทบไม้

  ร่ายรำ ประกอบการเข้าไม้ตามจังหวะการกระทบไม้  

 

 

เรื่อง นาฏศิลป์พื้นเมือง (ลาวกระทบไม้)

 

"รำกระทบไม้" เป็นการละเล่นพื้นเมืองของชาวจังหวัดสุรินทร์ เดิมเรียกว่า "เต้นสาก" ประเทศไทยมีอาชีพทางกสิกรรมมาช้านาน การทำนาผลิตข้าวเป็นอาหารหลักของคนไทย และทำรายได้เป็นสินค้าออกให้แก่ประเทศไทยอย่างมากมาย ชีวิตประจำวันของคนไทยส่วนใหญ่จึงคลุกคลีอยู่กับการทำนา เริ่มตั้งแต่หว่าน ไถ ดำ และเก็บเกี่ยว เป็นต้น ด้วยนิสัยรักสนุก หลังจากเลิกงาน จึงนำสากตำข้าวมากระทบกันเป็นเครื่องประกอบจังหวะ พร้อมกับมีการละเล่นให้เข้ากับจังหวะ แต่เดิมคงเป็นจังหวะตำข้าวในลักษณะยืนตำ

2 คน ต่อมาจึงลากไม้สากมาวางตามยาว มีคนจับปลายสาก หัว ท้าย ข้างละคน พร้อมทั้งใช้ไม้หมอนรองเคาะเป็นจังหวะ

ภายหลังกรมศิลปากรได้ศึกษาการละเล่นชนิดนี้ และนำมาปรับปรุงจัดระเบียบแบบแผนเรียงลำดับท่ารำขึ้น โดยไม่ทิ้งเค้าแบบแผนเดิม และได้นำออกแสดงเป็นครั้งแรก เมื่อพ.ศ.2500 เนื่องในงานแลกเปลี่ยนศิลปวัฒนธรรมกับราชอาณาจักรลาว

ในการปรับปรุงครั้งนั้น เนื่องจากบทร้องของเก่าไม่เหมาะสมที่จะรำได้สวยงาม กรมศิลปากรจึงได้ขอให้อาจารย์มนตรี   ตราโมท แต่งบทร้อง และท่านผู้หญิงหม่อม แผ้ว   สนิทวงศ์เสนีย์ เป็นผู้ประดิษฐ์ท่ารำขึ้นใหม่

 

เครื่องดนตรี

เครื่องดนตรีที่ใช้ประกอบการรำ นอกจากไม้เคาะจังหวะประกอบการร่ายรำแล้ว ปัจจุบันนี้

กรมศิลปากรได้นำวงปี่พาทย์เครื่องห้า  วงปี่พาทย์เครื่องคู่  บรรเลงลำนำ  ทำนองเพลงให้ไพเราะด้วย

 

การแต่งกาย

แต่งได้ 2 แบบ คือ

1. การแต่งกายแบบพื้นเมือง

ชาย         นุ่งโจงกระเบน  สวมเสื้อคอกลม  แขนสั้น  มีผ้าคาดเอว  และผ้าคาดไหล่

หญิง                       นุ่งผ้าซิ่นป้ายข้างยาวกรอมเท้า  สวมเสื้อแขนกระบอก  คอปิดห่มสไบทับเสื้อ  ปล่อยผมทัด

ดอกไม้  สวมเครื่องประดับพองาม  มีสร้อยคอ  ต่างหู

2. การแต่งกายแบบกรมศิลปากร

ชาย         นุ่งกางเกงขาสามส่วน  หลากสี  วามเสื้อคอกลม  มีผ้าคาดเอว  และผ้าโพกศีรษะ

หญิง       นุ่งซิ่นมีเชิง  ป้ายข้างยาวกรอมเท้า  สวมเสื้อแขนกระบอกคอกลมหรือคอปิด

ห่มสไบเฉียง  เข็มขัดทับเสื้อ  สวมสร้อยคอ  และต่างหู  ปล่อยผมทัดดอกไม้

  

การกระทบไม้ แต่เดิมวางไม้สากตามความยาว 2 อัน ให้ไม้หมอนรองหัวและท้ายไม้ทั้ง 2 ด้าน ปลายสากจะมีคน 2 คน จับปลายเพื่อกระทบกัน ภายหลังกรมศิลปากรปรับปรุง และจัดลำดับท่ารำให้เป็นระเบียบขึ้นแต่ยังคงรักษาเค้าแบบแผนเดิม โดยปรับปรุงเป็นไม้ไผ่ 2 ลำ ขนาดเท่ากันยาวประมาณ

2 - 4  เมตร และใช้ไม้เนื้อแข็งเป็นหมอนวางรองทั้งสองปลาย ผู้กระทบนั่งกับพื้นจับปลายทั้งสองคนเพื่อจะได้ตีกระทบกัน

 

การเคลื่อนไหวตามจังหวะกระทบไม้
เสียงกระทบไม้
           กึง            เป็นเสียงที่ไม้อยู่ห่างกัน กระแทกลงตรงๆ บนไม้ที่รอง
           ก๊อก         เป็นเสียงที่ไม้ทั้งสองตีกระทบเข้าหากัน

จังหวะกระทบไม้จะเป็นจังหวะ 8 จังหวะ แล้วย้อนกลับไปใหม่เรื่อยๆ ดังนี้

 

     จังหวะที่

1

2

3

4

5

6

7

8

    จังหวะไม้

ชิด

ห่าง

ห่าง

-

ห่าง

ห่าง

ชิด

-

 

วิธีเล่นกระทบไม้

  • 1. วางไม้ไผ่ตันไว้กับพื้นให้ห่างกันพอที่จะวางไม้ไผ่สีสุกลง แล้วเหลือปลายไว้ใช้จับประมาณ 2 คืบ
  • 2. ผู้เล่น ( 2 คน ) จับไม้ยาวเคาะเป็นจังหวะ โดยรั้งให้ไม้ยาวมากระทบกัน 1 ครั้ง แล้วจึงยกไม้ยาวแยกห่างกันออก เคาะไปที่ไม้สั้น 2 ครั้ง สลับกันไปตามจังหวะเพลง ช่วงระยะเคาะไม้สั้นจะเว้นช่องว่างระหว่างไม้ยาวประมาณ ครึ่งศอก เพื่อให้ผู้รำชาย - หญิง ได้หย่อนเท้าก้าวลงไปในช่องนั้น แล้วยกออกตามจังหวะเพลงได้อย่างสวยงาม และถ้าผู้รำเผลอก้าวพลาดผิดจังหวะ ไม้ไผ่คู่นั้นจะกระทบเท้าผู้รำทันที 

การเล่นจังหวะกระทบไม้ ถ้าทำท่ารำประกอบ

ก็จะทำให้เกิดความสวยงามที่เป็นการแสดงพื้นเมือง และในการแสดงจะมีเนื้อร้องเพื่อแสดงภาษาท่ารำก่อนจะเข้าไม้  ที่เรียกว่า

"รำลาวกระทบไม้"

 

บทร้อง เพลงลาวกระทบไม้

    บทร้องโดย  :  อาจารย์มนตรี   ตราโมท

 

แสงรัชนี ส่องสีนวล                                    ( ลา ล่า ลา ล่า ลา ลา ล้า ล่า ลา ล่า ลา ลา  )
ชื่นใจชวน ยั่วยวนใจชม อภิรมย์เริงใจ
เคล้าคู่กันไป ฟ้อนกรายร่ายรำ                       ( ล่า ลา ล่า ลา ลา ล้า ล่า ลา ล่า ลา ลา  )
หนุ่มวอนกลอนกล่าว เว้าสาวหวานฉ่ำ
จันทร์งามยามค่ำ เป็นสายนำดวงใจ
ยามเดือนลอยเด่น เหมือนดั่งเป็นใจให้
สาวหนุ่มพรอดกัน กรีดกรายร่ายรำสำเริงรื่น
แสนชื่นชอบเชิง  เริงรำทำกางกั้น
สับเปลี่ยนเวียนผัน กันสำราญ
ร่ายรำท่ามกลางแสงเดือนเด่น                       ( ล่า ลา ล้า ลา ลา ล่า )

เยือกเย็นน้ำค้างช่างซาบซ่าน
สาวรำนำหนุ่มชุ่มชื่นบาน ต่างสุขศานติ์แสนงาม ยามค่ำคืน

 

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย 

หมายเลขบันทึก: 286921, เขียน: , แก้ไข, , สัญญาอนุญาต: ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-อนุญาตแบบเดียวกัน, ดอกไม้: 1, ความเห็น: 14, อ่าน: คลิก

คำสำคัญ (keywords) #การละเล่นพื้นเมือง#นาฏศิลป์#นาฏศิลป์พื้นเมือง#รำไทย#การแสดงพื้นเมือง#รำพื้นเมือง#ลาวกระทบไม้#กระทบสาก#เต้นสาก

บันทึกล่าสุด 

ความเห็น (14)

ดีครับ
IP: xxx.25.78.23
เขียนเมื่อ 

ขอบคุณครับ มีสาระมากกว่าเว็บไซด์ อื่นๆเยอะแยะเลย

สวัสดีค่ะ ดิฉันเป็นครูนาฎศิลป์เหมือนกัน รูปน้องน่ารักดีน่ะ นามแฝงก็เพราะ สาระก็ดี ทำต่อไปน่ะคะ เป็นกำลังใจให้

ยินดีที่รู้จักนะค่ะครูบุษยมาศ ดีใจนะค่ะ ที่ได้รับคำชมจากครูนาฏศิลป์ด้วยกันค่ะ รู้สึกดีมากมายเลยค่ะ

จะนำข้อมูลนาฏศิลป์มาเพิ่มเติมเยอะๆ นะค่ะ เพื่อความรู้ของทุกคน

เติ้น
IP: xxx.193.56.110
เขียนเมื่อ 

ครูฝ้ายคะ เติ้นเป็นนักศึกษาภาษาจีน ตอนนี้อยู่ที่ประเทศจีน ปีใหม่นี้ ทางมหาลัยจะมีงานปีใหม่ ให้นักเรียนต่างชาติส่งการแสดงประจำชาติเข้าร่วม พวกเราตกลงกันว่าอยากจะแสดง รำลาวกระทบไม้ ไม่ทราบครูฝ้ายพอจะมีคำแนะนำ สำหรับท่ารำ เพลง หรือให้ดีอยากได้วีดีโอการแสดงรำลาวกระทบไม้ค่ะ ถ้าไม่รบกวนส่งมาที่เมล์ของดิฉันก็ได้นะคะ

เติ้น

เฟิร์น
IP: xxx.121.153.195
เขียนเมื่อ 

หวัดดีค่ะครูฝ้าย

เฟิร์นนะเด็กเตรียมอุดมอ่ะ

ชมรมนาฏศิลป์อ่ะจำได้ป่าวเอ่ย

เปงไงบ้างคะ คิดถึงน้า

ครูเฟียสั่งงานให้หาประวัติลาวกระทบไม้

พี่สาวเฟิร์นช่วยหาแล้วมาเจอเว็ปนี้ดีจัยจัง

เอาไปส่งครูเฟียนะ

คิดถึงจังเลย

ว่าไงล๊ะเฟิร์น

ครูไม่ได้เข้ามานานเลย

งานยุ่งมากมาย

กิจกรรมที่โรงเรียนเยอะ

ยังไงก็รักษาสุขภาพด้วยนะจ๊ะ

ต้องขอโทษเติ้นด้วยนะ

ที่ตอบช้า

ถ้าอยากทราบอะไรก็ถามได้นะค่ะ

[email protected]

อาตี้
IP: xxx.25.214.234
เขียนเมื่อ 

ขอขอบสำหรับข้อและสาระที่เป็นประโยชน์แก่การศึกษาของนักเรียนผู้นี้

แพร
IP: xxx.52.22.243
เขียนเมื่อ 

ขอบ คุณ ค่ะ กำลังหา ประวัติพอดีเลย

เจอเว๊บ นี้ ดีใจ มาก มีงาน ส่ง จารณ์ แล้ว

ขอบ คุณ ค่ะ ^^

หยิน
IP: xxx.26.160.30
เขียนเมื่อ 

พี่ฝ้ายๆๆๆๆๆๆๆจำกันได้มั๊ยเอ่ย

วา
IP: xxx.109.211.172
เขียนเมื่อ 

ดีค่ะ ขอบคุณมาก

โย
IP: xxx.175.124.1
เขียนเมื่อ 

ขอบคุณนะค้ะหนูกำลังเรียนอยู่พอดี

ข้อมูลพี่ช่วยหนูมากค้ะ

่นน
IP: xxx.91.19.170
เขียนเมื่อ 

nk

อ้อน
IP: xxx.55.166.229
เขียนเมื่อ 

มีความรู้มากๆเลยค่ะ