การประเมินภายนอกรอบสอง....ที่พึงคิด  และทบทวน ที่หน้างานหรือผู้เกี่ยวข้อง อะไรคือคำตอบ????? การศึกษาขั้นพื้นฐาน 12 ปี  นโยบายเรียนฟรี 15 ปี  คือ ความหวังของชาติบ้านเมือง การขับเคลื่อนให้ได้มาซึ่งคุณภาพ  คือ สะพานเชื่อม  สังคมไทยที่ภาคภูมิใจในความเป็นไทย  คนไทยที่ห่างไกลสิ่งเสพติด และคนไทยที่เก่งดี มีความพอเพียง  อยู่ในสังคมไทย สังคมอาเซียน และสังคม โลกได้ คือความใฝ่ฝัน

             วันนี้...ยุคนี้....เรามี สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน) หรือ ใครๆเรียกว่า " สมศ." เข้ามาทำหน้าที่...เพื่อประเมิน...ประมวล...สรุป...ภาพคุณภาพการศึกษา  รอบนี้ ปีนี้ ยังอยู่ที่ " การประเมินรอบสอง ....ใครๆเรียกง่ายๆเช่นกันว่า....การประเมินภายนอกรอบ 2 " ประเมิน เจาะระเบิดกัน 14 มาตรฐาน พูดกันสั้นๆ ถามกันง่ายๆว่า....ทุกคน ที่เป็นฐานหน้างานรับการประเมิน...คิดอย่างไร? .... ใครบ้าง สถานศึกษาใดบ้าง ?ที่ประเมินก่อนวันที่ 2 มิถุนายน 2552 ? และใครบ้าง สถานศึกษาใดบ้างเอ่ย ประเมินหลัง วันที่ 2 มิถุนายน 2552 ? กระบวนการประเมินเป็นเช่นไร? แต่ละแห่งพิจารณาคำว่า" สถานศึกษามีการพัฒนา....เหมือนกันหรือไม่ ? ลองหาคำตอบดูดีไหม? ทำวิจัยกันเล็กๆ ที่สำคัญ การนำเด็กเก่ง....ในมาตรฐานที่ 5 เพียงจากการสอบ O-Net อย่างเดียว มาสรุปการมองว่าสถานศึกษา มีการพัฒนาหรือไม่พัฒนา...ใช่คำตอบสุดท้ายหรือไม่?  ผู้เข้าอ่าน Blog คงพอได้พบบ้างนะว่าใน  14 มาตรฐาน ของสมศ. สถานศึกษา รับการประเมินภาบนอก ได้ดีมาก และดี รวม 13 มาตรฐาน แต่ อีก 1 มาตรฐานไม่ผ่าน ...เพียงแค่นี้ อะไร คือ กระบวนการประเมิน..... กระบวนการประเมินมาตรฐานที่ 5 มีความต่าง หรือไม่สัมพันธ์กับกระบวนการอื่นๆอย่างไร? หรือ กระบวนการประเมินในมาตรฐานอื่นๆ ไม่สัมพันธ์กับมาตรฐานที่ 5 อย่างไร? ....ใคร คือ ผู้ต้องตอบ  และเราควรทักท้วงกระบวนการเหล่านี้บ้างหรือไม่? ขอยกตัวอย่างก็แล้วกัน ชัดดี...เผื่อประกอบการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เพื่อสังคมพื้นถิ่นเราได้บ้าง

                        " การประเมินมาตรฐานที่ 5 ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานประจำปีงบประมาณ  2552   ซึ่งมีโรงเรียนหนึ่งได้ยอมรับผลการประเมินแบบอิงเกณฑ์ คือ 1.70  ระดับคุณภาพพอใช้  แต่โรงเรียนขอให้ผู้เกี่ยวข้อง คือ หน่วยประเมินประเมิน พิจารณาทบทวนผลการประเมินอิงสถานศึกษา  ที่ได้ค่าเฉลี่ย 1.00 ระดับคุณภาพปรับปรุง   เนื่องจากโรงเรียนได้นำผลการประเมินภายนอกรอบแรกมาพัฒนาศักยภาพผู้เรียนภายใต้กิจกรรมตามโครงการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ  โครงการพัฒนาผู้เรียนที่มีความสามารถพิเศษทางวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์  โครงการแข่งขันทักษะทางวิชาการ  โครงการส่งเสริมการใช้ภาษาไทยและภาษาต่างประเทศเพื่อการเรียนรู้  โครงการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อส่งเสริมการค้นคว้าหาความรู้  พัฒนาการจัดการเรียนรู้โดยใช้อินเตอร์เน็ต  การพัฒนาแหล่งเรียนรู้ในโรงเรียน  และโครงการจัดงานวันนักประดิษฐ์และนิทรรศการทางวิชาการ  ซึ่งผลการดำเนินการตามกิจกรรม/โครงการบรรลุตามวัตถุประสงค์และเป้าหมายที่โรงเรียนตั้งไว้  เป็นที่ประจักษ์ และยอมรับของคณะกรรมการประเมินที่มาตรวจสอบผลการดำเนินงานของโรงเรียนระหว่างวันที่  9 - 11  มิถุนายน  2552 (กลุ่มหลังวันที่ 2 มิถุนายน 2552)  ดังนั้นผลดำเนินงานของโรงเรียนในมาตรฐานที่  5  น่าจะแสดงถึงบรรลุตามเป้าหมาย หากพิจารณาอิงสถานศึกษารอบด้าน  และที่หน่วยประเมินอ้างว่าโรงเรียนดำเนินงานไม่บรรลุตามเป้าหมาย เพราะผลการทดสอบระดับชาติเฉลี่ยต่ำกว่าเกณฑ์ที่กำหนด  .....ซึ่งหากพิจารณาทบทวนอีกครั้ง

น่าจะเป็นการตีความไม่ตรงกัน เพราะ ตามข้อความที่โรงเรียนเขียนไว้ว่า ผู้เรียนมีผลการทดสอบรวบยอดระดับชาติเฉลี่ยตามเกณฑ์  ร้อยละ 65  เป็นเป้าหมายที่โรงเรียนคิดตามความเข้าใจของโรงเรียน คือคิดจากขีดจำกัดล่างของนักเรียนส่วนใหญ่  และเมื่อโรงเรียนระบุในผลการดำเนินการว่าร้อยละของผู้เรียนที่ได้ผลการทดสอบ O-NET  มากกว่าขีดจำกัดล่างของค่าเฉลี่ยของผลการทดสอบของประเทศ คิดเป็นร้อยละ  73.14  จึงน่าจะบรรลุตามเป้าหมายและเจตนาของโรงเรียน  และคณะกรรมการประเมินทั้ง  4  ท่าน ก็ได้พิจารณาแล้วว่าร้อยละของเป้าหมาย และร้อยละของผลการดำเนินงานคิดตามเจตนาเดียวกัน     ผลการประเมินมาตรฐานที่  5  จึงควรจะเป็นดังนี้

                -ระดับคุณภาพของการประเมินแบบอิงเกณฑ์   ค่าเฉลี่ย  1.70   ระดับคุณภาพพอใช้  

 ผลการประเมินภายนอกรอบแรกของโรงเรียนอยู่ในระดับคุณภาพ พอใช้  แสดงว่าไม่มีการพัฒนา  แต่โรงเรียนได้ดำเนินการพัฒนาตามข้อเสนอแนะและบรรลุตามเป้าหมาย(ตามคำชี้แจงข้างต้น)   จึงได้ค่าเฉลี่ย  2    ผลการประเมินมาตรฐานที่  5  จึงควรได้   1.85  ระดับคุณภาพ พอใช้

                              แต่เอาเข้าจริงๆ  ไม่ใช่.....อย่างนี้  คงถึงเวลาที่เราต้องช่วยกันทบทวนไปยัง สมศ.กันแล้ว เป็นความถูกต้องหรือไม่ที่  การประเมินรอบสองด้วยกัน แต่กระบวนการประเมิน ไม่ใช่กระบวนการเดียวกัน ....ถือเป็นการปฏิบัติ 2 มาตรฐานหรือไม่ ?  การตีความการพัฒนาไม่พัฒนาของโรงเรียน ...ไม่ตรงกัน ของหน่วยประเมิน และ สมศ. ....ใครจะเป็นคนตอบ??? หน่วยประเมินแต่ละหน่วย ถือปฏิบัติต่างกระบวนการไป.....ใครคือ ผู้รับผล .....

                              ที่สำคัญ....โรงเรียนที่ไม่เท่ากัน....เด็กๆที่ไม่เท่ากัน ....สิ่งแวดล้อม ที่ไม่เท่ากัน ....การดูแลของสังคมที่ไม่เท่ากันและไม่ใกล้เคียงกัน....โครงสร้างพื้นถิ่นทางสังคม ที่ห่างไกลลิบฟ้า...แต่เรามาวัดคำตอบด้วยกลไกเดียวกัน .....คือสอบวัดด้วยกระดาษคำตอบ....คือคำตอบสุดท้ายให้สังคมใช่ไหมว่า...." สังคมนั้น......  เราไม่รับรอง"

                               เพียง " 1 ตัวอย่างเท่านั้น " กับการ...ให้คำตอบสุดท้ายด้วยกระดานคำตอบ.......

ยังมีอีกมาก...ที่ขอเพียงมีข้าวกิน ...มีชายคาหลบแดด-ฝน....มีผ้าห่มผืน  ... ค่าแรงไม่ถึงขั้นต่ำ แต่มีที่ว่าไว้ก็เพียงพอแล้ว.... อย่างนี้ยังมีอีกหลายถิ่นเหลือเกิน....คุณภาพการศึกษาที่แท้จริงอยู่ที่ใด....ประกันคุณภาพการศึกษา ...ใครคือ ผู้ให้