ประเมินหลักสูตร

 

การประเมินหลักสูตร

 

                กระบวนการพัฒนาหลักสูตรซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการบริหารงานวิชาการนั้น  จำเป็นต้องมีการประเมินผลหลักสูตรที่เป็นกิจกรรมที่ต้องกระทำต่อเนื่องกัน  ตั้งแต่การวางแผนจัดทำหลักสูตร  การนำหลักสูตรไปใช้  และการปรับปรุงแก้ไข  พัฒนาหลักสูตรให้ดีขึ้นซึ่งจะต้องมีการประเมินหลักสูตรเป็นระยะ    ต่อเนื่อง  และจะต้องมีความรู้ความเข้าใจรูปแบบและเทคนิคของการประเมินผล  เพื่อที่สามารถพิจารณาทบทวนเกี่ยวกับคุณภาพของหลักสูตรได้อย่างมีประสิทธิภาพ

      1.รูปแบบการประเมินของไทเลอร์

            2..รูปแบบการประเมินของสเตค

            3. รูปแบบการประเมินของโพรวัส

           4. รูปแบบการประเมินของฟาย  เดลตา  แคปปา

          5. รูปแบบการประเมินของปุยซองค์

 

                                  แผนจัดการประสบการณ์เรียนรู้

                 ตารางการวิเคราะห์รายวิชา

                                  ตารางวิเคราะห์ปุยซองค์

                                 คำนวณค่าน้ำหนัก

                                 หาคุณภาพหลักสูตร

 

บทสรุป 

                การประเมินผลหลักสูตรเป็นส่วนหนึ่งของการบริหารงานวิชาการที่ผู้บริหารต้องให้ครูทำความเข้าใจ  และสามารถทำการประเมินผลหลักสูตรได้  เพราะการประเมินผลหลักสูตรป็นการตรวจสอบคุณภาพของหลักสูตรว่ามีประสิทธิภาพมากน้อยเพียงใด  ซึ่งจะส่งผลต่อการเรียนการสอน  และคุณภาพของผู้เรียนด้วย  การประเมินผลหลักสูตรสามารถที่จะประเมินได้  3  ช่วงหรือ  3  ระยะ  คือ  ช่วงแรกคือ  ก่อนการใช้หลักสูตร  เป็นช่วงการวางแผนโครงสร้างหลักสูตร  หรือวางแผนก่อนจะจัดทำหลักสูตร  ช่วงที่สอง  คือ  ระหว่างการใช้หลักสูตร  ช่วงสุดท้ายคือ  หลักจากใช้หลักสูตรแล้ว  เป็นการตรวจสอบว่าหลักสูตรมีข้อบกพร่อง  และต้องปรับปรุงแก้ไข  หรือพัฒนาส่วนใดบ้าง  นอกจากนี้การประเมินหลักสูตรนั้น  ผู้บริหารสามารถให้ครูผู้สอนเลือกใช้เทคนิคการประเมินผลได้หลากหลายรูปแบบแล้วแต่สถานศึกษาว่าจะสมควรให้ใช้แบบใด  เพราะแต่ละแบบจะมีข้อดีข้อเสียแตกต่างกัน  แต่ส่วนใหญ่การประเมินผลหลักสูตรจะคำนึงถึงคุณภาพของผู้เรียนเป็นสำคัญ  และจะอาศัยองค์ประกอบ  3  ด้านตามแบบของไทเลอร์ลูฟ  คือ  จุดมุ่งหมาย  กิจกรรมการเรียนการสอน  และการวัดผล 

                ดังนั้นการประเมินผลหลักสูตรจึงมีส่วนสำคัญในพัฒนาคุณภาพของผู้เรียนที่ผู้บริหารควรให้ความสำคัญ  ในการบริหารการศึกษาของสถานศึกษา   เพราะงานวิชาการเป็นหัวใจสำคัญของการพัฒนาการเรียนการสอนให้มีประสิทธิภาพ  ผู้บริหาร  ครูควรให้ความสำคัญและให้ความร่วมมือกันเพื่อส่งผลให้ผู้เรียนได้รับผลประโยชน์มากที่สุด

  

ความหมายการประเมินผลหลักสูตร

 

          การประเมินหลักสูตร  คือ  การพิจารณาคุณค่าหรือค่านิยม  (Worth  or  Value)  ของหลักสูตร  แต่ผลของการประเมินหลักสูตรมีบทบาทสำคัญหลายประการ  ดังนี้

1.       ผลสัมฤทธิ์ของนักเรียน 

การประเมินหลักสูตรที่มีผลต่อการหาผลสัมฤทธิ์ของนักเรียน  โดยการใช้แบบสอบถามชนิดต่าง   

เพื่อวัดผลสัมฤทธิ์และพัฒนาการเรียนรู้ของนักเรียนตลอดทั้งการนำเอาผลจากแบบทดสอบไปเปรียบเทียบกับเกณฑ์มาตรฐานต่าง    เพื่อหาระดับความสามารถของนักเรียน

2.       ประสิทธิภาพของหลักสูตร

การประเมินหลักสูตรที่มีผลต่อการหาประสิทธิภาพของหลักสูตร  เป็นการประเมินคุณค่าของหลัก

สูตรโดยตรง  โดยพิจารณาว่า  จุดมุ่งหมายของหลักสูตรที่กำหนดไว้นั้นเมื่อไปใช้แล้วบรรลุตามจุดมุ่งหมายหรือเป้าหมายที่กำหนดไว้หรือไม่อย่างไร  จุดมุ่งหมายนั้น    เที่ยงตรงและเหมาะสมกับระดับและกลุ่มนักเรียนที่เรียนหรือไม่  กระบวนการเรียนการสอน  เนื้อหาวิชาตลอดทั้งวัสดุอุปกรณ์มีประสิทธิภาพหรือไม่อย่างไร

3.       การตัดสินใจหาทางเลือกที่ดีที่สุด

การประเมินหลักสูตรที่มีผลต่อการตัดสินใจหาทางเลือกที่ดีที่สุด  เป็นการช่วยให้ผู้บริหารสามารถ

พิจารณาหาทางเลือกที่ดีในการบริหารงาน  ตลอดทั้งกิจกรรมและภารกิจต่าง    ภายในโรงเรียน  ผลของการประเมินจะทำให้เราทราบถึงประสิทธิภาพของการบริหารงานว่ามีมากน้อยเพียงใด

ส่วน   PDK  (1971  อ้างถึงใน  ธำรง  บัวศรี ,2542  :  326) ให้นิยามการประเมินผลไว้  4  นิยาม คือ

1.  การประเมินผล  คือ  การวัดผล   การวัดผล  หมายถึง  การวัดคุณสมบัติของสิ่งใดสิ่งหนึ่ง  ซึ่งอาจเป็นการวัดในด้านปริมาณหรือคุณภาพ  การวัดด้านปริมาณ  ได้แก่  การวัดความยาว  ความกว้าง  ความสูง 

น้ำหนัก  ปริมาตร  ความถี่  ความเร็ว  ฯลฯ  ส่วนการวัดในด้านคุณภาพ  ได้แก่  สัมฤทธิผลการเรียน  ระดับเชาว์ปัญญาพฤติกรรม  เจตคติ  ฯลฯ  มักมีผู้นิยมเขียนในรูปของสมการคณิตศาสตร์  ดังนี้

                                                                E  =  M

                E   =   คือ  การประเมินผล  (Evaluation)

                M  =   คือ  การวัดผล   (Measurement)

                ข้อจำกัดของนิยามนี้  คือไม่คำนึงสิ่งที่เป็นนามธรรม  หรือค่านิยม  จะอาศัยเครื่องมือวัดที่วัดได้ในสิ่งที่เป็นรูปธรรมเท่านั้น

2.       การประเมินผล  คือ  การตรวจสอบความสัมพันธ์ระหว่างการกระทำและจุดประสงค์

เขียนเป็นสมการคณิตศาสตร์ได้ดังนี้

E      ( P  O)

E             คือ  การประเมินผล  (Evaluation)

P             คือ  การกระทำ   (Performance)

O             คือ  จุดประสงค์หรือกฤตกรรม  (Objective)

ผู้ให้นิยามนี้เป็นคนแรกคือ  ราฟ  ไทเลอร์  (RalphW .  Tyler)  ไทเลอร์ได้เขียนไว้ว่า  กระบวนการของการประเมินผล  คือ  กระบวนการในการตรวจสอบว่าหลักสูตรและการสอนได้บรรลุจุดประสงค์เพียงใดและเนื่องจากจุดประสงค์ของการศึกษา  คือ  การเปลี่ยนแปลงในตัวบุคคล  ซึ่งหมายความว่า  จุดประสงค์นั้นมุ่งสร้างความเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของผู้เรียน  ดังนั้นการประเมินผลก็คือ  กระบวนการในการตรวจสอบว่ามีการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมไปอย่างไร   (Tyler , R ., 1950  อ้างถึงใน  ธำรง  บัวศรี ,2542  :  327)

3.   การประเมินผล  คือ  การตัดสินคุณค่าเชิงวิชาชีพของสิ่งใดสิ่งหนึ่ง 

เขียนเป็นสมการคณิตศาสตร์ได้ดังนี้

                                    E    PJ

                E    คือ  การประเมินผล  (Evaluation)

                PJ   คือ  การตัดสินคุณค่าเชิงวิชาชีพ  (Professional  Judgment)

การประเมินผลแบบนี้  ได้แก่  การประเมินผลโครงการต่าง    โดยคณะผู้เชี่ยวชาญ  การตรวจโรงเรียนของผู้ตรวจราชการกระทรวง  เป็นต้น

ข้อดีของการประเมินผลแบบนี้  คือ  สามารถดำเนินการให้เสร็จสิ้นได้โดยเร็ว  ผู้เชี่ยวขาญมีเสรีภาพเต็มที่ไม่ถูกจำกัดความคิดโดยเครื่องมือวัดผลทำให้สามารถพิจารณาองค์ประกอบหลาย    อย่างได้โดยไม่มีข้อจำกัด  นอกจากนี้ยังประเมินผลได้ทุกช่วงของโครงการโดยไม่ต้องรอให้สิ้นสุดโครงการเสียก่อน

ข้อเสียที่อาจเกิดขึ้นได้  คือ  ความไม่เที่ยงของการตัดสินคุณค่า  เพราะการกระทำไม่ได้ใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์  นอกจากนี้บุคคลภายนอกไม่อาจทราบได้ว่าผู้เชี่ยวชาญนำเอาข้อมูลใดมาพิจารณา  และใช้เกณฑ์อะไรในการตัดสินคุณค่า

4.   การประเมินผล  คือ  กระบวนการของการกำหนด  รวบรวมและประมวลข้อมูลที่มีประโยชน์เพื่อเป็นแนวทางในการตัดสินใจ  นิยามนี้เป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปและใช้กันอย่างแพร่หลายในปัจจุบันนี้  เสนอโดยสมาคมเกียรตินิยมการศึกษา  ซึ่งมีสตัฟเฟิลบีม  (Stufflebeam  ,  D.L.)  เป็นประธานคณะกรรมการการประเมินผลของสมาคม (PDK . 1971  ,  p .40)

                นิยามนี้ชี้ให้เห็นว่ามีกิจกรรมที่จะต้องกระทำ  3  อย่าง  คือการกำหนดสิ่งที่จะต้องประเมินผล  การรวบรวมข้อมูลที่จำเป็นเพื่อการตัดสินใจ  และการประมวลข้อมูลเสนอเพื่อการตัดสินใจ