· รูปแบบการใช้นวัตกรรมและเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการศึกษาแบ่งได้กี่แบบ แต่ละรูปแบบมีข้อดีและ  ข้อจำกัดอย่างไร

    ตอบการใช้นวัตกรรมและเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการศึกษาแบ่งได้เป็น 8 รูปแบบ ซึ่งแต่ละรูปแบบมีข้อดีและข้อจำกัด ดังนี้

1.อินเทอร์เน็ต และเวิลด์ไวด์เว็บ

  ข้อดีของอินเทอร์เน็ต

·ผู้เรียน/ผู้ใช้ทุกคนที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตสามารถเข้ามาในเว็บได้ฟรีเพื่อสืบค้นข้อมูลและเรียนรู้จากแหล่งวิชาการต่าง ๆ

·เว็บเป็นเทคโนโลยีราคาถูก ต้นทุนในการใช้เว็บมีเพียงการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตเท่านั้น หากสถาบันการศึกษาใดมีการเชื่อมต่ออยู่แล้วจะสามารถใช้เว็บได้ทันที

·พัฒนาการของสื่อที่ใช้เว็บมีราคาถูกเช่นกันเมื่อเทียบกับสื่ออื่น ๆ ทั้งนี้เพราะวิชาที่ใช้เว็บจะใช้เพียงซอฟแวร์โปรแกรมในการสร้างโดยใช้ภาษาHTML หรือใช้authoring software เพื่อสร้างเว็บไซต์บทเรียนได้โดยง่าย

·ผู้เรียนด้วยเว็บสามารถเรียน ณ สถานที่ใดในเวลาใดก็ได้ตามความสะดวก

·การใช้เว็บสามารถใช้การติดต่อสื่อสารระหว่างผู้สอนและผู้เรียนได้ทั้งแบบประสานเวลาและแบบไม่ประสานเวลา

·สมรรถนะ ศักยภาพ และประสิทธิภาพในสื่อประสมเชิงโต้ตอบและสื่อหลายมิติของเว็บทำให้เป็นที่นิยมใช้เป็นสื่อการสอนอย่างกว้างขวางกว่าสื่ออื่น ๆ

·เว็บเปิดโอกาสให้ผู้ใช้รอบโลกทุกวัย ทุกภาษาและวัฒนธรรมมาเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม

ข้อจำกัดของอินเทอร์เน็ต

·การใช้อินเทอร์เน็ตและเว็บอาจมีข้อจำกัดอยู่บ้างในประเทศที่กำลังพัฒนา เนื่องจาก

  -มีโครงสร้างพื้นฐานไอซีทีจำกัด ได้แก่ จำนวนคอมพิวเตอร์และการวางสายโทรศัพท์ยังไม่ทั่วถึง ทำให้ไม่เพียงพอต่อการใช้เว็บ

 -ประชาชนไม่มีความรู้ด้านไอซีทีทำให้ไม่มีความสามารถในการใช้เว็บ

 -การสื่อสารยังใช้แบนด์วิดท์แคบ ทำให้สื่อการสอนที่ส่งบนเว็บจะจำกัดอยู่เพียงข้อความและภาพนิ่งเป็นส่วนมาก

 -ผู้สอนยังไม่ปรับเปลี่ยนรูปแบบการสอนให้เท่าทันเทคโนโลยี ทำให้ยังคงสอนแบบเดิมโดยไม่ใช้เทคโนโลยีอย่างคุ้มค่าเท่าที่ควร

 -การเรียนการสอนแบบมีส่วนร่วมและการมีปฏิสัมพันธ์เชิงโต้ตอบที่ใช้ในเว็บอาจไม่เหมาะกับวัฒนธรรมและสังคมการเรียนรู้รูปแบบเดิมในบางประเทศที่เคร่งต่อประเพณีเก่าที่ผู้เรียนต้องเคารพผู้สอนอย่างเคร่งครัด และไม่อาจถามคำถามต่อผู้สอนได้

·ข้อมูลที่ได้รับจากเว็บไซต์อาจจะไม่ถูกต้องเนื่องจากไม่มีผู้ใดรับรอง

·ผู้เรียนและเยาวชนอาจเข้าไปดูเว็บไซต์ที่ไม่เหมาะสม

 

2.การส่งสัญญาณผ่านดาวเทียม 

ข้อดีของการส่งสัญญาณผ่านดาวเทียม

·ถึงแม้จะมีการลงทุนค่อนข้างสูงในเบื้องต้นในเรื่องของห้องสตูดิโอและอุปกรณ์รับสัญญาณ แต่สิ่งเหล่านี้ไม่เป็นสิ่งสิ้นเปลืองเหมือนวัสดุอื่น ๆ

·เป็นการลงทุนอย่างคุ้มค่าเมื่อเทียบกับความสามารถในการรับบทเรียนและการสอนเพื่อผู้เรียนกลุ่มใหญ่

·การบรรยายบทเรียน/การสอนเป็นมาตรฐานเดียวกันสำหรับผู้เรียนในทุกแห่ง

·สามารถใช้รูปแบบการสื่อสารสองทางเมื่อใช้ร่วมกับโทรศัพท์หรืออินเทอร์เน็ต

ข้อจำกัดของการส่งสัญญาณผ่านดาวเทียม

·ต้องใช้ทุนสูงในการเริ่มต้น รวมถึงต้องใช้ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคนิคในการดำเนินงาน

·หากเป็นการรับสัญญาณผ่านโทรทัศน์จะไม่มีลักษณะการยืดหยุ่นในเรื่องของเวลาและสถานที่เรียนเหมือนการเรียนบนเว็บ

·ความจำเป็นในการอำนวยความสะดวกในการเรียนการสอน การรักษาความปลอดภัยและการจัดเตรียมสถานที่รับในแต่ละแห่งทำให้ต้องเพิ่มงบประมาณมากขึ้นกว่าปกติ

 

3. การประชุมทางไกลด้วยวีดิทัศน์

ข้อดีของการประชุมทางไกลด้วยวีดิทัศน์

·ประหยัดเวลาในการเดินทางของทั้งผู้สอนและผู้เรียนที่อยู่ในวิทยาเขตต่าง ๆ และทำให้สามารถมีการเรียนการสอนได้ในบางชั้นเรียนที่อยู่ห่างจากบริเวณมหาวิทยาลัยใหญ่

·ผู้สอนไม่จำเป็นต้องปรับวิธีการสอนมากนักจากวิธีการสอนในชั้นเรียนปกติ

·ใช้ได้ทั้งการเรียนการสอนในการสื่อสารทางเดียวและการสื่อสารสองทาง

·สามารถส่งภาพและเสียงไปพร้อมกันได้

ข้อจำกัดของการประชุมทางไกลด้วยวีดิทัศน์

·หากเป็นการรับภาพทางโทรทัศน์ต้องใช้ต้นทุนสูง ไม่เฉพาะแต่ทางด้านอุปกรณ์การประชุมเท่านั้น แต่จำเป็นต้องปรับปรุงห้องเรียนให้เหมาะสมหลายประการ เช่น มีแสงที่พอเหมาะ และระบบเสียงที่ดี และผู้เรียนจำเป็นต้องนั่งเรียนในสถานที่และเวลาที่กำหนดไว้เท่านั้น

·หากรับภาพทางอินเทอร์เน็ตต้องใช้กล้องที่มีคุณภาพสูงเพื่อส่งภาพที่มีคุณภาพซึ่งย่อมมีราคาสูงตามไปด้วย

 

4. ข้อความหลายมิติ, สื่อหลายมิติ

ข้อดีของข้อความหลายมิติ, สื่อหลายมิติ

·บทเรียนสื่อหลายมิติในลักษณะสื่อประสมของตัวอักษร ภาพกราฟิก ภาพเคลื่อนไหว และเสียง ทำให้ผู้เรียนสามารถเรียนรู้ได้อย่างเต็มที่ในทุกช่องทางการสื่อสาร และได้เนื้อหาเพิ่มมากขึ้นกว่าเดิม ทำให้สนุกในการเรียน

·ด้วยสมรรถนะของการเชื่อมโยงหลายมิติ ทำให้ผู้เรียนสามารถสืบค้น เชื่อมโยงเนื้อหาได้ฉับไว เลือกอ่านสิ่งที่ต้องการได้โดยสะดวก ช่วยให้เรียนรู้ในสิ่งต่างๆ ได้กว้างขวางและหลากหลายอย่างรวดเร็ว โดยไม่จำเป็นต้องเรียนไปตามลำดับเนื้อหา

·การใช้จุดเชื่อมโยงหลายมิติทำให้ผู้เรียนสามารถเชื่อมต่อความคิดจากเนื้อหาหนึ่งไปยังเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกันได้โดยง่าย

·เปิดโอกาสให้ผู้เรียนสำรวจข้อมูลตามความสนใจของแต่ละคนได้ด้วยตนเองในลักษณะการศึกษารายบุคคล และช่วยให้มีการจัดโครงสร้างการเรียนรู้ของตนเองในการค้นพบและการวิเคราะห์

·ผู้สอนและผู้เรียนสามารถร่วมมือกันผลิตบทเรียนจากซอฟแวร์โปรแกรม และผู้เรียนเองจะสามารถใช้โปรแกรมเหล่านั้นในการทำงานต่างๆ ได้โดยสะดวก

ข้อจำกัดของข้อความหลายมิติ, สื่อหลายมิติ

·ถ้าบทเรียนได้รับการออกแบบที่ไม่ดีพออาจทำให้ผู้เรียนหลงวนเวียนอยู่ในเนื้อหาได้

·ผู้เรียนที่มีลักษณะต้องพึ่งพาผู้อื่นในการเรียนรู้จะรู้สึกสับสนในการเรียน หรืออาจจะไม่สามารถตัดสินใจได้เองว่าต้องสืบค้นข้อมูลมากเท่าใดจึงจะเพียงพอ เนื่องจากไม่มีผู้คอยให้คำแนะนำ

·ซอฟแวร์โปรแกรมขั้นสูงอาจยากในการใช้งานเนื่องจากต้องใช้การเขียนสคริปร่วมด้วย

·เนื่องจากเนื้อหาของสื่อหลายมิติมีลักษณะไม่เป็นเส้นตรง ซับซ้อน และมุ่งเน้นในเรื่องการให้สืบค้น จึงทำให้ต้องใช้เวลามากในการสร้างบทเรียนลักษณะนี้

 

5. สื่อประสมเชิงโต้ตอบ

ข้อดีของสื่อประสมเชิงโต้ตอบ

·ลักษณะบทเรียนสื่อประสมและการมีปฏิสัมพันธ์โต้ตอบระหว่างสื่อกับผู้เรียนจะดึงดูดความสนใจในการเรียนได้เป็นอย่างดี

·เป็นการให้ผู้เรียนและสื่อมีปฏิสัมพันธ์กัน ทำให้มีการโต้ตอบระหว่างสื่อและผู้เรียนเพื่อผลในการเรียนรู้ที่ยาวนานกว่า

·ผู้เรียนบางคนอาจจะไม่กล้าถามข้อสงสัยหรือตอบคำถามในห้องเรียน การใช้สื่อประสมจะช่วยแก้ปัญหาในสิ่งนี้ได้โดยการใช้ในลักษณะการศึกษารายบุคคล

·สื่อประสมสามารถแสดงสารสนเทศเพื่อสนับสนุนความคิดรวบยอดของผู้เรียน โดยการเสนอสิ่งที่ให้ตรวจสอบย้อนหลังและแก้ไขจุดอ่อนในการเรียน 

ข้อจำกัดของสื่อประสมเชิงโต้ตอบ

·การสร้างบทเรียนสื่อประสมต้องมีการออกแบบที่ดีจึงจะใช้ในการเรียนการสอนได้อย่างมีประสิทธิภาพ

·การใช้งานสื่อประสมต้องใช้คอมพิวเตอร์ที่มีสมรรถนะสูงพอสมควรจึงจะสามารถนำเสนอภาพเคลื่อนไหวได้อย่างต่อเนื่อง 

 

6. ซีดีและดีวีดี

ข้อดีของซีดีและดีวีดี

·ซีดีและดีวีดีสามารถบันทึกข้อมูลสารสนเทศในปริมาณที่มากมายและหลากหลายรูปแบบเกี่ยวกับเนื้อหาบทเรียนที่สอน

·บันทึกข้อมูลได้ทุกประเภททั้งตัวอักษร เสียง ภาพนิ่ง และภาพวีดิทัศน์เพื่อให้ผู้เรียนเกิดความสนใจและสนุกในการเรียน

·สามารถบันทึกข้อมูลได้ง่ายเหมือนการใช้แผ่นฟล็อปพีดิสก์ทั่วไป

·ไม่มีการพลั้งเผลอลบข้อมูลที่บันทึกไว้หากใช้แผ่นCD-R หรือDVD-R

·ใช้การเชื่อมโยงมิติเพื่อเรียกใช้ข้อมูลได้รวดเร็วและถูกต้อง

·แผ่นบันทึกมีอายุการใช้งานนาน

·แผ่นมีขนาดทั้ง 8 และ12 เซนติเมตร จึงเล็กกะทัดรัดเหมาะแก่การพกพา

·ถ้าเป็นแผ่น CD-R จะมีราคาถูกคุ้มค่ากับการบันทึกข้อมูลจำนวนมาก

ข้อจำกัดของซีดีและดีวีดี

·แผ่น CD-R หรือDVD-R จะไม่สามารถบันทึกทับข้อมูลได้ แต่หากใช้แผ่น CD-RW, DVD-RW หรือ DVD-RAM ซึ่งมีราคาสูงกว่าจะบันทึกทับข้อมูลได้

 

7. เทคโนโลยีไร้สาย

ข้อดีของเทคโนโลยีไร้สาย

·ระบบเคลื่อนที่ทำให้คล่องตัวในการใช้งาน ผู้สอนเป็นอิสระในการเดินดูผู้เรียนทั่วห้อง และผู้เรียนสามารถใช้คอมพิวเตอร์ได้ในทุกสถานที่ไม่จำเป็นต้องนั่งเฉพาะในห้องเรียน

·เกิดความยืดหยุ่นในการเรียนการสอนทั้งรูปแบบและวิธีการ

·เชื่อมต่อเว็บได้ทันทีเพื่อการสื่อสารและความร่วมมือในการทำงาน

·เพิ่มความสามารถในการทำงานด้วยความเร็วที่เพิ่มขึ้นกว่าแบบเดิม

·ใช้การสื่อสารด้วยเสียงบนอินเทอร์เน็ตได้ในห้องเรียนที่ไม่สามารถใช้โทรศัพท์ได้

·ประหยัดค่าใช้จ่ายทำให้ไม่ต้องเสียค่าเดินสายเคเบิลในอาคารและบริเวณโดยรอบ

ข้อจำกัดของเทคโนโลยีไร้สาย

·อุปกรณ์ไร้สายจะมีราคาสูงกว่าอุปกรณ์ใช้สาย

·ต้องเสียค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นในเรื่องของการ์ดเพื่อการสื่อสารหากใช้คอมพิวเตอร์รุ่นเก่าที่ไม่มีเสาอากาศไร้สาย

 

8. ความเป็นจริงเสมือน

ข้อดีของความเป็นจริงเสมือน

·สร้างโลกเสมือนจริงที่บางครั้งเสี่ยงต่ออันตรายให้สามารถเรียนรู้ได้โดยปลอดภัย

·ขยายโอกาสให้ผู้เรียนสำรวจสถานที่ที่ไม่สามารถท่องไปได้ในความเป็นจริง รวมถึงสถานที่ที่เกิดขึ้นแล้วในอดีต

·เปิดโอกาสให้ผู้เรียนทำการทดลองในสิ่งแวดล้อมที่เป็นสถานการณ์จำลองและการจำลองรูปแบบต่าง ๆ

ข้อจำกัดของความเป็นจริงเสมือน

·อุปกรณ์มีราคาสูงเกินกว่าสถาบันการศึกษาทั่วไปจะซื้อไว้ใช้ได้

·เทคโนโลยีซับซ้อนเกินกว่าจะใช้ในห้องเรียนธรรมดา

·ซอฟต์แวร์บทเรียนยังมีจำกัดในเรื่องที่จะใช้เรียน

(อ้างอิงจาก: กิดานันท์ มลิทอง.  (2548).  ไอซีทีเพื่อการศึกษา.  พิมพ์ครั้งที่ 1.  กรุงเทพฯ : ห้างหุ้นส่วนจำกัด อรุณการพิมพ์)