ตึกผู้ป่วยใน และห้องบัตร ห้องฉุกเฉิน ทั้งเจ้าหน้าที่และพยาบาล แพทย์ ทุกคนต้องรู้จัก ลุงเสา ป้าสวย ทั้งคู่จะมาพบหมอพร้อมกัน โดยลุงเสาจะเหนื่อยหอบด้วยโรคปอดอุดกลั้นเรื้อรัง ส่วนป้าสวยจะพาลุงเสามาตรวจและจะดูแลลุงเสาเป็นอย่างดีเวลาต้องนอนพักรักษาตัวในโรงพยาบาล จนพยาบาลชมกันว่าคู่นี้น่ารักอยู่กันอย่างมีความสุข ดูแลกันยามป่วยไข้ เอาอกเอาใจทุกอย่าง ซึ่งจะสับเปลี่ยนเวรกันเฝ้ากับลูกสาวเป็นอย่างนี้ตลอด 10 ปี จนประมาณปี 2549 ลุงเสาเสียชีวิตด้วยโรคชราและปอดอุดกลั้นเรื้อรังที่โรงพยาบาลทั่วไป หลังจากอาการหนักมากโรงพยาบาลอำเภอไม่สามารถรักษาได้ จึงต้องส่งต่อไปและเสียชีวิตในที่สุด
ป้าสวยมาพบหมอที่โรงพยาบาลด้วยอาการ อ่อนเพลีย มึนศีรษะ ตาลาย ชาขา มาตั้งแต่ปี 2539 แพทย์วินิจฉัยโรคเป็น NCA Dizziness Vertigo ได้รับยาไปรับประทานที่บ้านตลอดขาดยาไม่ได้ บางครั้งญาติมารับยาแทนบ้าง ฉันเกิดความรู้สึกและคิดในใจว่าทำไมป้าสวยถึงต้องมารับยาตลอด บางครั้งขอนอนโรงพยาบาล บางครั้งขอฉีดยา ซึ่งจากอาการที่เล่ามาแค่รับประทานยาก็หาย จึงได้เดินเข้าไปจับมือและชวนป้าสวยคุย “ป้าสวยวันนี้เป็นอะไรมาจ๊ะจึงมาหาหมอ”
“มึน ๆ งง ๆ เวียนเมาไปหมด”
“ป้าสวยมายังไงจ๊ะ”
“หลานมาส่ง”
“อ้าวแล้วลูก ๆ ป้าสวยละไปไหนหมด”
“ตอนนี้ฉันอยู่บ้านคนเดียว ลูก ๆ มีครอบครัวกันไปหมดแล้วไม่มีใครอยู่กับป้าเลยสักคน”
“แล้วใครหยิบยาให้ป้าสวยรับประทานจ๊ะ”
“ฉันหยิบกินเองใส่แว่นก็มองเห็น”
“บ้านป้าสวยอยู่ที่ไหนจ๊ะ”
“บ้านฉันอยู่ไร่โคก หมู่ 2 จ๊ะ”
“ไกลเหมือนกันนะป้าสวย เวลาติดท้ายรถเครื่องจับหลานไว้แน่น ๆ นะ เดี๋ยวตกรถเป็นแผลอีกจะแย่กันใหญ่ เป็นห่วงกันนะ สวัสดีค่ะ”
ในใจฉันครุ่นคิดตลอดเวลาทำไมป้าสวยต้องมาโรงพยาบาล แล้วป้าสวยก็กลับบ้าน ฉันจึงได้ไปคุยกับน้อง ๆ พยาบาลหน้าห้องตรวจ 1, 2 ก็ทราบความมาว่า ป้าสวยเวลามาหาหมอ หมอไหน ๆ ก็ไม่ให้ตรวจ ต้องหมอสมพนธ์เท่านั้น
หมอสมพนธ์ เป็นผู้อำนวยการโรงพยาบาลบ้านลาด เป็นแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัวรับราชการมา 27 ปี ท่านเป็นแพทย์ที่มีจิตใจโอบอ้อมอารี ยิ้มแย้มแจ่มใส ใจดี รูปร่างท้วม คล่องตัว ตัดสินใจรวดเร็วในการรักษา มีความมานะ อดทน ด้วยภาระงานที่มากและมีปัญหาสารพัด เดี๋ยวประชุมจังหวัด ประชุมผู้บริหาร ตลอดระยะเวลาที่รับราชการท่านนำพาโรงพยาบาลบ้านลาดเป็นโรงพยาบาลชุมชนอันดับ 1 ของจังหวัดเพชรบุรี ไม่ว่ากระทรวงสาธารณสุขจะมีนโยบายให้สถานบริการดำเนินการ ท่านจะมุ่งมั่นและเป็นผู้นำในการนำพาโรงพยาบาลให้ประสบความสำเร็จทุกด้าน ผู้ใต้บังคับบัญชาทุกคนไม่มีใครไม่รักไม่เคารพท่าน เปรียบเสมือนผู้มีพระคุณคนหนึ่ง ปัญหาของลูกน้องไม่ว่าหนักหรือเบาท่านช่วยแก้ไขได้ทุกปัญหา เมื่อไปปรึกษาทาน ฉันนึกชมในใจเสมอเวลาไปปรึกษาเรื่องงานที่เราคิดไม่ออกจนมุม ท่านสามารถแนะแนวทางและแก้ปัญหาให้ได้ทุกครั้ง จนบางครั้งคิดว่าทำไมท่านเก่งจังรอบรู้ทุกด้าน เราน่าจะเก่งได้สักเสี้ยวหนึ่งของท่านก็พอแล้ว
หลาย ๆ โรงพยาบาลชุมชนผู้อำนวยการมีหน้าที่บริหารอย่างเดียว ไม่ต้องตรวจคนไข้ แต่โรงพยาบาลบ้านลาด ผู้อำนวยการท่านดูแลผู้ป่วยด้วยหัวใจของความเป็นมนุษย์ ผู้ป่วยทุกคนชอบและต้องการตรวจกับนายแพทย์สมพนธ์มากมายแต่ด้วยภาระกิจของผู้บริหารท่านช่วยตรวจผู้ป่วยครึ่งวันเช้าทุกวัน บางวันก็ทั้งวัน เพราะมีแพทย์ประจำโรงพยาบาลแค่ 2 ท่าน แฟ้มหนังสือที่ท่านต้องลงนาม ต้องหอบขึ้นรถกลับไปเซ็นที่บ้านทุกวัน แต่ไม่ว่าจะพบท่านเวลาไหนท่านจะยิ้มทักทายให้กำลังใจลูกน้องในการทำงานเสมอ เมื่อปรึกษาเรื่องป้าสวย ท่านแนะนำให้ทีม PCT ลงไปเยี่ยมบ้าน
ทีมดูแลผู้ป่วยมาชวนฉันไปเยี่ยมผู้ป่วยที่ต้องดูแลเป็นพิเศษมีปัญหาซับซ้อนหนึ่งในผู้ป่วยที่ต้องลงเยี่ยมบ้านคือ ป้าสวย ฉันอาสาไปด้วยทันทีด้วยความอยากพบป้าสวยเวลาอยู่บ้านป้าสวยอยู่อย่างไร พวกเราจึงนัดหมายทีมงาน PCT ชุดใหญ่ไปเยี่ยมบ้านคนไข้กัน
รถเยี่ยมบ้านออกจากโรงพยาบาลเวลา 13.00 น. พร้อมทีมสหสาขาวิชาชีพ มุ่งหน้าไปเยี่ยมผู้ป่วย ต.บ้านทานก่อนแล้วจึงไปเยี่ยมป้าสวยต่อที่ ต.ไร่โคก เมื่อนั่งในรถมีความรู้สึกว่าบ้านป้าสวยอยู่ไกลและต้องเข้าซอยไปอีกผ่านถนนลาดยางเป็นถนนลูกรังฝุ่นแดงตลบ ถามชาวบ้านไปตลอดทางทุกคนรู้จักป้าสวยทุกคนบอกบ้านให้เราไปได้อย่างสะดวก และมีเวลาคุยกับป้าสวยได้นานพอที่จะรู้ได้ว่าทำไมป้าสวยจึงต้องไปพบหมอทุกอาทิตย์ เดือนละ 4 ครั้ง เพื่อที่จะไปเอายามารับประทาน บ้านป้าสวยอยู่สุดซอย มองไปข้างหน้าเป็นเทือกเขา และทุ่งนาได้อากาศบริสุทธิ์ หายใจ ทิวทัศน์สวยงามตามธรรมชาติ หน้าบ้านป้าสวยเป็นคลองชลประทานน้ำไหลออกจากท่อตลอดเวลา
ทำให้เรารู้สึกถึงชนบทที่มีน้ำอุดมสมบูรณ์ในการทำไร่ทำนา รอบบ้านป้าสวยสะอาด จัดข้าวของไว้อย่างเป็นที่เป็นทาง ลักษณะตัวบ้านเป็นบ้านไม้ชั้นเดียวใต้ถุนสูง บันไดขึ้นบ้านเป็นไม้แผ่นเดียวเล็ก ๆ แต่มั่นคง ฝาบ้านเป็นไม้ หลังคามุงกระเบื้องจัดเป็นสัดส่วนมีห้องนอน ห้องไหว้ผีเรือน ครัว อยู่ชั้นบน น้ำดื่มใช้น้ำฝน ใช้น้ำประปาหมู่บ้านในการอาบ รดน้ำต้นไม้ ห้องน้ำไกลจากบ้านอยู่ริมรั่วลำบากเวลากลางคืน ต้องเดินไปมืด ๆ
“ป้าสวยสวัสดีค่ะ” ทุกคนในทีมกล่าวขึ้นพร้อมกัน พร้อมยกมือไหว้
“ดีใจจังเลยหมอมาเยี่ยมป้าถึงบ้าน” ป้าสวยยิ้มรับ ใบหน้าสดใส ยกมือไหว้ตอบทีมเรา
“ป้าสวยอยู่กับใครบ้างในบ้านเงียบจัง” หัวหน้าทีม เลขา PCT เปิดประเด็น
“อยู่คนเดียว ลูก ๆ เค้าไปมีครอบครัวอยู่ที่อื่นกันหมด นาน ๆ มาหาซักครั้ง” ป้าสวยตอบเศร้า ๆ
“ป้าสวยไปหาหมออย่างไรคะ” ฉันช่วยถามบ้าง
“จ้างหลานไปเที่ยวละ 100 บาท เดือนหนึ่งก็ประมาณ 4-5 เที่ยว เงินก็มีน้อยได้เงินจาก อบต. เดือนละ 500 บาท ลูกให้บ้างก็พอใช้ไปเดือน ๆ หนึ่ง” ป้าสวยตอบตาแดง ๆ มีน้ำตาซึม
“บ้านป้าสวยมีวัว 3 ตัว ใครหาหญ้า หาฟางให้วัวกินละ” เภสัชกรหนุ่มถามออกนอกเรื่อง
“ฉันเอง ยังพอทำไหวก็ทำไป มันชอบมึน ๆ งง ๆ บางวันก็นอนไม่หลับ” ป้าสวยตอบแบบปลงรับชีวิต มือยังคงจัดผ้าผ่อนให้พ้นทาง ให้พวกเรานั่งกันได้สะดวก
“ป้าสวย สวดมนต์ ทำใจให้สบายไปคุยกับเพื่อนบ้านบ้างจะได้หายเหงา คนอื่นที่เขาเป็นโรคร้ายแรงกว่าเรา หรือไม่มีลูกหลานดูแลเค้าลำบากกว่า ป้าสวยทีอีกเยอะแยะยังอยู่ได้เลยนะป้าสวย สุข ทุกข์อยู่ที่ใจเรา คิดเสียว่าลูกต้องทำงานหาเงินเลี้ยงครอบครัว เขาก็คิดถึงเราแต่ด้วยภาระงานทำให้เขามาอยู่กับเรา และมาหาเราได้นาน ๆ ครั้ง ก็ยังดีกว่าไม่มาเลยนะป้าสวย” เลขาทีม PCT เอาธรรมะเข้ามาสอดแทรก
“จ๊ะ ฉันก็คิดอย่างหมอว่านั่นแหละ ฉันก็มีเพื่อนสนิทคุยอยู่คนหนึ่งบ้านอยู่หน้าบ้านเป็นดองกัน ลูกชายเขาเป็นลูกเขยป้า ดูแลกันมาคุยกันก็หายเหงาไปได้” ป้าสวยยิ้มได้ แววตามีความหวัง
“แล้วทำไม่ป้าสวยไม่ไปอยู่กับลูกละจ๊ะ” ฉันเข้าประเด็นต้องการทราบผู้ดูแล
“ฉันไปไม่ได้หรอกหมอ บ้านฉันเป็นลาวโซ่งต้องเลี้ยงผีเรือน ต้องทำเสนเรือน แล้วแต่เราจะสะดวก 3 ปีครั้ง หรือทุกปีก็ได้แล้วแต่ แต่เราต้องเลี้ยงผีเรือน ถ้าทิ้งบ้านไปอยู่กับลูกผีเรือนก็อดทำให้เราป่วยไข้ ทำมาหากินลำบาก ก็เลยต้องอยู่” ป้าสวยตอบด้วยแววตามุ่งมั่น จริงจัง
“ป้าสวยเวลาไปหาหมอ ทำไมต้องหาหมอสมพนธ์ หาหมออื่นไม่ได้เหรอครับ”เภสัชกรหนุ่มช่วยซัก
“หมอสมพนธ์ จ่ายยาเก่ง ฉีดยาให้ด้วย กินยาก็หาย แต่พอยาหมดก็เป็นเหมือนเดิมต้องไปเอายามาไว้ตลอด แล้วป้าก็ออกกำลังกายเหมือนที่หมอสมพนธ์ออกให้ดูตอนเช้า ๆ มาทำที่บ้านด้วยนะ รู้สึกดีเวลาเดินกวาดบ้าน ทำงานเล็ก ๆ น้อย ๆ ไม่ค่อยเหนื่อยง่ายเหมือนแต่ก่อน” ป้าสวยพูดด้วยหน้าตายิ้มแย้ม สายตาชื่นชมขึ้นมาทันที พร้อมกับทำท่าออกกำลังกาย ยกมือขึ้นเหนือศีรษะไปทางซ้าย-ขวา ยิ้มน้อยยิ้มใหญ่ มีความสุข ทุกครั้งที่พูดถึงหมอสมพนธ์ ป้าสวยจะยิ้มอย่างมีความสุข
“บางครั้งก็น้อยใจลูกบ้างเวลาลูกบอกว่า ตายก็ตายไป ทุกคนต้องตายทั้งนั้น” แววตาป้าสวยเศร้า
“ป้าสวยลูกเขาพูดให้ป้าสวยปรง ๆ จะได้ไม่เครียด คนเราทุกคนเกิดมาต้องตาย อยู่ก็รักษากันไป อยู่อย่างมีความสุขไม่ต้องคิดอะไรมากนะป้าสวยนะ” เลขา PCT ยังเอาธรรมะเข้าข่มอีก
หลังจากพูดคุยกันประเมินความซึมเศร้าของป้าสวยได้ 7 คะแนน นับว่าไม่เครียดมาก พวกเราคุยต่อสักพักหนึ่งจึงลาป้าสวยกลับโรงพยาบาลด้วยใบหน้ายิ้มแย้มแจ่มใสทุกคนเพราะอย่างน้อยเราก็ได้มาให้กำลังใจในการดำเนินชีวิตต่อไปของผู้ป่วยที่ต้องมารักษาที่โรงพยาบาลทุกอาทิตย์ แต่โรงพยาบาลจะเปลี่ยนจ่ายยาให้ไปรับประทานครั้งละ 1 เดือน เพื่อประหยัดค่าใช้จ่ายในการจ้างรถรับ-ส่ง จะได้เหลือเงินไว้จับจ่ายใช้สอยในชีวิตประจำวันมากขึ้น เมื่อสุขภาพจิตดี ร่างกายก็แข็งแรงไปด้วย เราได้เห็นป้าสวยมาโรงพยาบาล 1 ครั้ง/เดือน ด้วยใบหน้ายิ้มแย้มแจ่มใส ตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมา จนถึงทุกวันนี้