วันนี้ในช่วงเช้า ผู้เขียนมีชั่วโมงสอนกิจกรรมแนะแนว ม. 1 จำนวน 3 ชั่วโมงติดต่อกัน โดยสอนในชั้น ม.1/3 ,ม.1/4 และ ม. 1/2 ตามลำดับ

     โดยสิ่งที่อยากนำมาเล่าในวันนี้ คือ ปัญหาเด็กไม่อยากเรียน ปัญหานี้เป็นปัญหาที่โดย "ส่วนตัว" คิดว่าเป็นปัญหาโลกแตกจริงๆ เพราะอะไร ก็ขออธิบายโดยคร่าวๆ

     โรงเรียนที่ผู้เขียนสอนอยู่เป็นโรงเรียนประจำตำบล ที่รับนักเรียนทุกคนที่สมัครเข้าเรียน 100 เปอร์เซ็นต์ นั่นหมายรวมถึง นักเรียนที่มาในระดับการศึกษาภาคบังคับทั้งหมดด้วย (จบ ป.6 มาเรียนต่อ ม.1) เราไม่ได้คัดกรองเด็กในเรื่องความรู้ ขอแค่มีวุฒิ ป.6 ก็รับเข้าเรียน และโดยเฉพาะเด็กที่อยู่ในเขตพื้นที่บริการ  และเรื่องมีอยู่ว่า...

     มีนักเรียน ม.1 กลุ่มหนึ่ง ซึ่งเข้าเรียนช้าและหลบออกจากห้องเรียน ซึ่งผู้เขียนสังเกตเห็นมาหลายครั้ง วันนี้มีโอกาสเหมาะๆ ผู้เขียนได้ออกติดตามนักเรียนกลุ่มนี้ มาเข้าเรียนและสอบถามสาเหตุ ซึ่งหลายๆ คนก็ให้เหตุผลแตกต่างกันไป มีเหตุผลหนึ่งที่สะดุดใจ ก็คือ...ไม่อยากเรียนก็ตามให้มาเรียน...เว้ย! (เป็นภาษาอีสาน หมายถึง อีก)

    ปัญหา "เด็กไม่อยากเรียน" น่าจะมาจากหลายสาเหตุ  โดยผู้เขียนก็พยายามหาเหตุผลมาสนับสนุนข้อสันนิษฐานอย่างถ้วนถี่ คือ

  • ดูที่ตัวเองก่อนเป็นลำดับแรก ว่าเพราะตัวครูผู้สอนหรือเปล่า...ใคร่ควรดูแล้ว...ไม่น่าจะใช่...เพราะสอบถามเพื่อนๆ นักเรียนคนอื่นแล้ว ตอบตรงกันว่า "เขาไม่เข้าเรียนและไม่ส่งงานในหลายๆ วิชา หรืออาจทุกวิชาก็ว่าได้ : หรือเข้าเรียนก็ไม่เรียน ไม่ทำงาน ไม่ส่งงาน ไม่...ไม่..." นี่คือคำตอบของเพื่อนๆ ในห้อง

  • สอบถามถึงครอบครัว ปรากฎว่าเด็กคนที่พูดประโยคดังกล่าว อาศัยอยู่กับยาย ส่วน พ่อ-แม่ จะเดินทางไปขายลอตเตอรี่ เป็นประจำ นานๆ จะกลับมาบ้านหนหนึ่ง อยู่ไม่กี่วันก็เดินทางอีก... นั่นหมายถึง เด็กไม่มีใครดูแลที่บ้านอย่างใกล้ชิด เพราะกับยายก็อายุห่างกันมาก ดูเหมือนจะแทบไม่ได้คุยกันเลยในแต่ละวัน

  • พฤติกรรมส่วนตัวของเด็ก...ตั้งแต่ชั่วโมงแรก ที่เข้าเรียน ผู้เขียนก็สามารถจำเด็กคนนี้ได้ทันที (สอน 1 ชั่วโมง/สัปดาห์) ด้วยบุคลิกที่นั่งอยู่เฉยๆ ไม่มีส่วนร่วมในกิจกรรม และไม่ส่งงานที่ได้รับมอบหมาย  เมื่อสอบถามแล้วว่า  อ่านออกไหม?...  เขียนได้ไหม?...ก็ไม่ตอบคำถามครู  แต่เพื่อนๆ ช่วยกันตอบว่า อ่านออก เขียนได้ ตอนเรียนชั้นประถมก็ถือว่าเป็นคนเรียนดีคนหนึ่ง...

  • ปัญหา คือ ไม่อยากเรียน...นั่นคือคำตอบของเด็ก...

      แล้ว "ครู" ก็ต้องมาคิดตามและปวดหัวไปกับเด็กว่า ไม่อยากเรียน เพราะอะไร???

      และ "เด็ก" ก็คงจะมีคำตอบในใจว่า "ทำไมไม่อยากเรียน" อาจเป็น ไม่อยากเรียน เพราะ

            -เรียนไปทำไม

            -เรียนแล้วได้อะไร

            -ได้แล้ว เอาไปทำอะไร

            -ไม่เรียน แล้วไม่ได้สิ่งนั้นหรือเปล่า

            -ไม่เรียน แล้วมีอะไรไหม

            -...

ใครสามารถตอบคำถามที่อาจมีอยู่ในใจของเด็กเหล่านี้ให้หน่อยได้ไหม

เผื่อจะคลายความสงสัยของครูแนะแนว...  ที่ไม่อาจ...  ได้

ปัญหาโลกแตก  ที่ไม่มีวันจบและไม่มีวันรู้ได้...ในใจของแต่ละคน "กำลังคิด" อะไร