ตอนที่ ๑ ตอนที่ ๒ ตอนที่ ๓
ตอนที่ ๔ ตอนที่ ๕ ตอนที่ ๖ ตอนที่ ๗ ตอนที่ ๘
ผมขอบทความที่มองระบบการศึกษาไทยอย่างครอบคลุมรอบด้าน และเห็นภาพเชิงประวัติศาสตร์ ของ ดร. กฤษณพงศ์ กีรติกร นักวิทยาศาสตร์และนักการศึกษาที่ดีและเก่งที่สุดคนหนึ่งของสังคมไทย เอามาเผยแพร่ต่อดังต่อไปนี้ โดยที่บทความนี้ยาวกว่า ๕๐ หน้า จึงทยอยลงหลายตอน
ขอชักชวนให้ค่อยๆ อ่านอย่างพินิจพิเคราะห์ จะได้ประโยชน์มาก
วิกฤติ กระบวนทัศน์ มโนทัศน์ เพื่อการปฎิรูปการศึกษา
กฤษณพงศ์ กีรติกร
ต่อจากตอนที่ ๘
องค์ความรู้ที่กำลังเติบโตมาก กำลังเข้ามาในชีวิตและในการเกษตร มาจากตัวอย่างที่สอง เกิดจากการหลอมกันการบรรจบกันของเทคโนลีชีวภาพและเทคโนโลยีสารสนเทศ เราสามารถถอดรหัสพันธุกรรมของมนุษย์ได้เมื่อปี 2546 เกิดวิชาการใหม่ที่เรียกว่า สารสนเทศชีวภาพ (bioinformatics) เราถอดรหัสสามพันล้านตัวอักษรในโครโมโซมมนุษย์และแสดงว่าประกอบด้วยอักษร (base) เพียงสี่ตัว จากระหัสสี่ตัวนำมาสู่การสร้างโปรตีน เซลล์ อวัยวะ และระบบชีวิต เหมือนจากเริ่มจากหน่วยย่อยที่สุดคือตัวอักษรและสระ มาผสมเป็นคำ คำหลายคำสร้างประโยคที่มีความหมาย ประโยคหลายประโยคประกอบเป็นย่อหน้าที่ให้ความคิดหลัก ย่อหน้าหลายย่อหน้าที่ให้ความคิดและละข้อมูลต่างกันเกิดเป็นบท จนเป็นหนังสือหนึ่งเล่ม ไม่ว่าจะมีความรู้เท่าใด มีหนังสือกี่ล้านเล่ม หน่วยย่อยที่สุดก็คือตัวอักษรและสระ ระบบชีวิตใดๆก็มีฐานเป็นระหัสสี่ตัวเท่านั้น
ตอนนี้เราเห็นแล้วว่ามีภาพที่คล้ายกันหรือเทียบกัน (analog) ระหว่างระบบผลิตขนาดใหญ่ที่รู้จักในชีวิตประจำวันคือโรงงานอุตสาหกรรม กับระบบผลิตขนาดเล็กของชีวิตคือเซลล์ ไม่ว่าจะเป็นเซลล์แบคทีเรีย เซลล์พืช เซลล์สัตว์ เซลล์มีส่วนประกอบย่อยที่ทำหน้าที่ต่างกันเหมือนโรงงานอุตสาหกรรมที่มีระบบย่อย นิวเคลียสในเซลล์เทียบได้กับหน่วยวางแผนควบคุมข้อมูลการผลิตในโรงงาน ไมโตคอนเดรียเป็นหน่วยผลิตพลังงานเหมือนหม้อไอน้ำหรือมอเตอร์ไฟฟ้าของโรงงาน ไรโบโซมเป็นหน่วยผลิตหรือประกอบ Golgi apparatus เป็นหน่วยบรรจุหีบห่อ (Packaging) สารเคมีที่เซลล์ผลิตเพื่อส่งออกไปนอกเซลล์ เราพยายามประยุกต์ความรู้
วิศวกรรมศาสตร์เพื่อเข้าใจและออกแบบการทำงานของเซลล์ให้ได้ในทิศที่ต้องการ มีการศึกษาระบบเมตะบอลิสซึม ( Metabolism) ในร่างกายที่เปลี่ยนแปลงสารหนึ่งไปอีกสารหนึ่ง มีเส้นทางเมตตะบอลิสซึม (metabolic pathway) นับเป็นร้อย ร่างกายสามารถเลือกใช้เส้นทางการทำงานที่เหมาะสม (optimum route) เทียบได้กับปัญหา optimization ในวิศวกรรมระบบควบคุม (control engineering) แต่ metabolic pathway ในเซลล์ซับซ้อนกว่าปัญหาทางวิศวกรรมที่มนุษย์พบมาก ที่ผมกล่าวมานี้โดยหวังว่ามหาวิทยาลัยจะตระหนักถึงการกบรรจบการหลอมรวมของศาสตร์ เราจะอยู่ในศาสตร์ของเราโดดๆ ไม่ได้อีกต่อไป การใช้ชีวิตไปข้างหน้า การเรียนต่อไปนี้จะต้องมีฐานวิทยาศาสตร์ชีวภาพ( Bio-science based) มากขึ้น เราต้องรู้จักระบบวิทยาศาสตร์ชีวิตมากขึ้น
บทความชุดนี้เป็น master piece ด้านให้ความลุ่มลึกในการทำความเข้าใจระบบการศึกษาไทย ต้องอ่านอย่างพินิจพิเคราะห์จึงจะได้รับประโยชน์เต็มที่
วิจารณ์ พานิช
๒๖ พ.ค. ๕๒
