ประเภทของห้องสมุด

ประเภทของห้องสมุด

                ห้องสมุดแบ่งได้หลายประเภท  โดยแบ่งตามประเภทวัสดุสารสนเทศที่มีไว้บริการ  หรือแบ่งตามประเภทของผู้ใช้บริการ ดังนี้

1.       ห้องสมุดส่วนตัว  (Private  library)  เป็นห้องสมุดที่จัดขึ้นเพื่อใช้ส่วนตัวของบุคคลใดบุคคลหนึ่ง

เช่น นักวิชาการ นักวิจัย ซึ่งสะสมหนังสือ สิ่งพิมพ์ ตามสาขาวิชาที่ผู้สะสมสนใจ  ห้องสมุดประเภทนี้จัดอยู่ในบ้านและไม่เปิดให้บริการแก่บุคคลอื่น  ในบางกรณีอาจขออนุญาตเข้าไปศึกษาได้เมื่อเจ้าของสิ้นชีวิต  ทายาทอาจเปิดบริการให้ผู้สนใจไปศึกษาค้นคว้า  หรือนำเอกสารเหล่านั้นไปมอบให้กับหอสมุดแห่งชาติหรือห้องสมุดมหาวิทยาลัย แล้วมีการจัดเป็นห้องพิเศษเฉพาะ  เช่นห้องสมุดขจร  สุขพานิช ในหอสมุดของ                          มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร  หอสมุดดำรงราชานุภาพ  เป็นต้น  บางทีอาจเรียกห้องสมุดประเภทนี้ว่า  ห้องสมุดวิจัย  (Research  Library)

2.       หอสมุดแห่งชาติ  (National  Library)  คือ  ห้องสมุดประจำชาติ หรือหอสมุดประจำประเทศใด

ประเทศหนึ่ง  มีหน้าที่หลักคือการรวบรวมสารสนเทศต่าง ๆ ที่ผลิตขึ้นในประเทศนั้นๆ  โดยมีกฎหมายให้ผู้ผลิตสารสนเทศต้องส่งวัสดุสารสนเทศมอบให้เป็นสมบัติของหอสมุดแห่งชาติจำนวนหนึ่งได้แก่  The British  Museum Library  เป็นหอสมุดแห่งชาติของประเทศอังกฤษ  The Library of Congress  หรือหอสมุดรัฐสภาอเมริกัน  เป็นหอสมุดแห่งชาติของประเทศอเมริกา และ หอสมุดแห่งชาติของประเทศไทย (Thai  National   Library ) โดยหน้าที่หลักของหอสมุดแห่งชาติของประเทศไทย คือ การบริการการอ่าน การยืมระหว่างห้องสมุด  ทั้งในประเทศและระหว่างประเทศ เป็นศูนย์กลางแลกเปลี่ยนและยืมสิ่งพิมพ์ระหว่างประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (NLDC  - SEA Consortium) และเป็นศูนย์ข้อมูลวารสารระหว่างชาติแห่งภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (ISDS - SEA) โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อควบคุมสิ่งพิมพ์ประเภทวารสาร ให้มีการบันทึกข้อมูลวารสารให้เป็นแบบแผนเดียวกันทั่วโลกโดยกำหนดให้ใช้รหัสหมายเลขประจำวารสารสากล  (International Standard Serial Number -  ISSN) และมีการนำระบบเลขมาตรฐานสากลประจำหนังสือ (International Standard Book Number  -  ISBN) มาใช้เป็นตัวควบคุมหนังสือแต่ละเล่มด้วย

3.       ห้องสมุดมหาวิทยาลัย  (University Library) คือห้องสมุดของสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษา   

จัดตั้งขึ้นเพื่อรวบรวมสารสนเทศสาขาวิชาต่างๆ เพื่อส่งเสริมการเรียนการสอนในระดับอุดมศึกษาให้มีประสิทธิภาพ

 

 

4.       ห้องสมุดโรงเรียน (School  Library) คือห้องสมุดสถาบันการศึกษาทั้งระดับประถมศึกษาและ

มัธยมศึกษา ห้องสมุดโรงเรียนมีบทบาทที่สำคัญยิ่ง เพราะการเรียนการสอนในปัจจุบันถือว่าผู้เรียนเป็นศูนย์กลางการเรียนการสอน ครูเป็นเพียงผู้ชี้แนะแนวทางการเรียน จัดกิจกรรม เพื่อให้นักเรียนเกิดทักษะในการเรียนรู้ด้วยตัวเอง ดังนั้นห้องสมุดโรงเรียนต้องอาศัยสื่อการเรียนการสอนทั้งสื่อสิ่งพิมพ์ สื่อโสตทัศน์และสื่ออิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งห้องสมุดโรงเรียนต้องจัดหาสื่อเหล่านี้ไว้เพื่อให้บริการและรองรับต่อความต้องการของผู้ใช้บริการ

5.       ห้องสมุดประชาชน  (Public Library) คือห้องสมุดที่เปิดให้บริการแก่ประชาชนโดยทั่วไปอย่างเสรี

มีหน้าที่ให้การศึกษานอกโรงเรียนแก่ประชาชน โดยจัดหาวัสดุการศึกษาทุกประเภทไว้ให้บริการ เพื่อให้ประชาชนได้รับข้อมูล ข่าวสาร ความรู้ที่ทันสมัย ห้องสมุดสามารถปลูกฝังนิสัยรักการอ่านได้โดยใช้กิจกรรมส่งเสริมการอ่าน  และส่งเสริมให้ประชาชนได้ใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ ทั้งยังเป็นการป้องกันการลืมหนังสือด้วย

6.       ห้องสมุดเฉพาะ (Special Library)  เป็นห้องสมุดที่จัดตั้งขึ้นมาโดยมีวัตถุประสงค์บริการเฉพาะกลุ่ม

บุคคลในสถานที่ใดสถานที่หนึ่ง สารสนเทศที่มีให้บริการส่วนใหญ่เป็นสารสนเทศเฉพาะวิชา เป็นห้องสมุดในหน่วยงานราชการระดับสูงที่มีนักวิชาการ นักวิจัย ที่ต้องการข้อมูลเฉพาะเรื่อง ที่เกี่ยวข้องกับหน่วยงานนั้นๆ หรืออาจเป็นหน่วยงานของหน่วยงานเอกชนบริษัท สมาคม ธนาคาร โรงพยาบาล เป็นต้น