GotoKnow
  • เข้าระบบ
  • สมัครสมาชิก
  • แผงจัดการ
  • ออกจากระบบ
GotoKnow

ลปรร. เรื่องสุขภาพช่องปาก กับทีมงานราชการ และผู้สูงอายุที่ภาคเหนือ

กิจกรรมที่ทำเป็นประจำของผู้สูงอายุทางภาคเหนือ คือ เข้าวัด ฟังธรรม บำเพ็ญบุญ และเขามีกิจกรรมต่อเนื่องตลอดได้ทั้งปีเลยค่ะ แบบว่าทางเรามีกิจกรรมอะไรให้เขาได้รู้ด้วย ก็เข้าหาผู้สูงอายุได้ทั้งปีเหมือนกัน เวลามาคุยกันแล้ว รู้ว่า งานเจริญรุ่งเรืองค่ะ

 

วันนี้หมออ้อย (สาวเอ๊าะเกือบที่สุดในทีมทำงาน) สรุปมาให้ค่ะ ... ดิฉันฉวยโอกาสนำเข้า blog มาคุยให้พวกเราฟัง

วันที่ 15 มีค.49 ที่ห้องประชุมกาสะลอง ศูนย์อนามัยที่ 10 เชียงใหม่ เป็นอีกครั้งที่มีการ ลปรร. ของโครงการพัฒนารูปแบบ ระบบการสร้างเสริมสุขภาพช่องปากเพื่อสุขภาพ และคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ ไป ลปรร. กับทีมทำงานผู้สูงของ 2 จังหวัดในภาคเหนือ คือ เชียงใหม่ และลำปาง

ผู้ที่มาร่วม ลปรร. จากจังหวัดเชียงใหม่ และลำปาง ประกอบด้วย ทันตแพทย์จาก สสจ. 1 คน ทันตแพทย์ หรือทันตาภิบาล จาก รพช. 1-2 คน (ที่มาก็มี จากรพ.สันทราย และสารภี ของ เชียงใหม่ และ รพ.ห้างฉัตร และ แจ้ห่ม ของลำปาง เจ้าหน้าที่สาธารณสุข จาก PCU ของ รพ.ข้างต้น รพ.ละ 2 คน รวม 8 คน และผู้สูงอายุจากชมรมผู้สูงอายุที่ตั้งอยู่ในตำบลที่ PCUตั้งอยู่ 8 คน รวมผู้เข้าร่วม ลปรร. 35 คน (รวมทีมพวกเราจาก กรุงเทพฯ 5 คน) เราแบ่งกลุ่มคุยเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มลำปาง และเชียงใหม่

เรามีหัวปลากันหลายเรื่อง ก็คือเรื่องต่างๆ เหล่านี้ ... ประสบการณ์ การดูแลสุขภาพช่องปากของผู้สูงอายุ สุขภาพฟันดี คืออะไร ชมรมจะจัดกิจกรรมอะไรให้ผู้สูงอายุ ทั้งในและนอกชมรม และกิจกรรมที่ชมรมจะจัด เพื่อให้ผู้สูงอายุมีสุขภาพช่องปากดี ทำได้อย่างไร ต้องการการสนับสนุนอะไร อย่างไร (หัวปลามีหลายเรื่อง แต่ไม่น่าเชื่อ ก็คุยกับมาได้นะคะ)
ขอเล่าเรื่องราวให้ฟังเป็นเรื่องๆ นะคะ

  1. ผู้สูงอายุเล่า ประสบการณ์ในการดูแลสุขภาพช่องปากตนเอง ว่า
    - ที่ทำกันมานาน คือ ตื่นเช้า อมเกลือ ก่อนแปรงฟัน ทำให้ฟันทน ลดกลิ่นปาก ฆ่าเชื้อโรค
    - หมั่นแปรงฟันหลังอาหาร หลังกินของหวาน ในการดูแลความสะอาดช่องปาก จะบ้วนปาก แปรงฟันก่อนนอน / บางคนใช้สมุนไพร ถ่าน เกลือ ใบข่อย ขัดฟัน / บางคนใช้หนังก่อขัดฟัน หรือยาเส้น (ยาฉุน) เชื่อว่าทำให้ฟันทน / การขูดหินปูน
    - การแปรงฟันหลังอาหารกลางวัน หรือหลังอาหารทุกมื้อ บางคนใช้แปรงซอกฟัน หรือไหมขัดฟัน ชนิดสำเร็จรูป มีด้ามคล้ายตัว Y ช่วยทำความสะอาดซอกฟัน และใช้ไม้จิ้มฟันช่วยเขี่ยเศษอาหาร และ บางครั้งก็มีการแปรงลิ้นร่วมด้วย
    - ไม่ใช้ฟันกัดของแข็ง ไม่ใช้ของแข็ง ทิ่มกระแทกฟัน ระวังอุบัติเหตุที่เกี่ยวกับฟัน
    - ไม่รับประทานอาหารหวาน
    - ไม่สูบบุหรี่ เพราะทำให้ฟันเหลือง
    - พบหมอฟันเป็นประจำ
    - เวลาปวดฟันอาจใช้เปลือกต้นมะขาม หรือเปลือกต้นดอกแค หรือเมล็ดหมากดิบ ต้ม แล้วอมบ้วนปากหรือ สีเสียด หรือสารส้มผสมเกลือ ตำแล้วอม หรือใช้ยาสีฟันไบโอเทค อม เพื่อบรรเทาอาการก่อน
    - เมื่อมีอาการเสียวฟัน ควรไปอุดฟันที่โรงพยาบาล
    - ส่วนผู้ที่ใส่ฟันเทียม จะถอดแช่น้ำไว้ก่อนนอน
    - ไม่ใส่ฟันเทียมกับหมอเถื่อน
  2. บุคลากรสาธารณสุขเชียงใหม่ เล่าประสบการณ์การดูแลสุขภาพช่องปากผู้สูงอายุในเรื่อง
    - ให้คำแนะนำแก่ผู้สูงอายุ เรื่อง การแปรงฟันหลังอาหารและก่อนนอน การเกิดโรคฟัน การพบทันตบุคลากรเพื่อตรวจสุขภาพฟันอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง ให้คำแนะนำเพื่อแก้ไขความเชื่อที่ผิด เช่น ถอนฟันแล้ว ทำให้เส้นประสาทเสีย ทำให้เจ็บ ปวด เลือดออกไม่หยุด / ขูดหินปูนทำให้ฟันโยก / เมื่อมีอาการเจ็บปวด ไม่ควรใช้ยาผงเหลือง (หางกระรอก) ใส่ฟันและเหงือก เพราะใส่แล้วจะทำให้เหงือกบวม และไม่ควรใช้วิธีรมควัน แก้อาการปวดฟัน
    - จัดกิจกรรมการดูแลช่องปากสำหรับผู้สูงอายุเชียงใหม่ เกี่ยวกับ การให้คำแนะนำสาธิตการแปรงฟันที่ถูกวิธี การตรวจฟัน การแจกแปรงสีฟัน ยาสีฟัน
    - จัดกิจกรรมรณรงค์ เรื่อง การใส่ฟันเทียม ซึ่งผู้สูงอายุบางคนจะมีปัญหาว่า ใส่ฟันเทียมแล้วมีประสบการณ์ไม่ดี อยากใส่ฟันเทียมแต่ไม่อยากถอนฟัน บางคนฟันแท้ไม่มีเคี้ยวแต่ไม่อยากใส่ฟันเทียม ปล่อยตามธรรมชาติเพราะอายุมากแล้ว
  3. สุขภาพฟันดี คืออะไร
    - ทีมลำปางบอกว่า “ฟันที่สะอาด ไม่มีกลิ่นปาก / ไม่ปวด ไม่ผุ ไม่มีหินปูน / ฟันไม่โยก ต้องไม่ใส่ฟันปลอม / เคี้ยวอาหารได้”
    - ทีมเชียงใหม่บอกว่า “ไม่มีหินปูน เหงือกไม่อักเสบ ไม่มีกลิ่นปาก / ฟันไม่ผุ / ฟันไม่โยก ฟันทนทาน ไม่หลุด / คอฟันไม่สึก ไม่บิ่น ไม่เก / ฟันมีสีตามธรรมชาติ (ไม่ตกกระ) / บดเคี้ยวอาหารได้ดี / ไม่มีอาการปวดฟัน”
  4. ชมรมจะจัดกิจกรรมอะไรให้ผู้สูงอายุ ทั้งในและนอกชมรม
    - ชมรมผู้สูงอายุจากลำปาง เสนอว่า จะจัดกิจกรรมเพื่อให้สมาชิกชมรมเห็นความสำคัญของการดูแลช่องปาก โดยการจัดประกวดผู้สูงอายุสุขภาพดี หาผู้สูงอายุที่ฟันดี และผู้สูงอายุที่ใส่ฟันเทียมเป็นตัวแทนนำเสนอการดูแล ต้องการให้บุคลากรช่วยอบรมแกนนำผู้สูงอายุ ให้มีความรู้ในเรื่องการดูแลช่องปาก โดยอาจถ่ายทอดความรู้ในวันประชุมชมรมหรือก่อนออกกำลังกาย รวมทั้งจัดให้มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ระหว่างแกนนำผู้สูงอายุข้ามจังหวัด
    - ชมรมผู้สูงอายุเชียงใหม่ ปัจจุบันมีการจัดกิจกรรมที่ค่อนข้างหลากหลายให้กับสมาชิกอยู่แล้ว ทั้งเกี่ยว และไม่เกี่ยวกับเรื่องสุขภาพ เช่น
    o กิจกรรมออกกำลังกาย ตรวจสุขภาพผู้สูงอายุ โดย อสม. เจ้าหน้าที่ สอ./รพ. อบสมุนไพรนวด ประคบ
    o การนั่งสมาธิ (บริหารจิต) ในวันพระ วันสำคัญทางศาสนา นั่งสมาธิ อุทิศแก่สมาชิกชมรมผู้ล่วงลับ ธรรมะสัญจรที่อำเภอสันทราย จัดทุกเดือน ส่วนที่อำเภอสารภีจัดช่วงเข้าพรรษา
    o มีการประชุมกรรมการผู้สูงอายุทุกหมู่บ้าน ทุกเดือน ประชุมสัญจรทุกเดือน ร่วมกิจกรรมในชุมชน
    o มีการส่งเสริมอาชีพให้กับสมาชิก เช่น ทอผ้า จักสาร ทำดอกไม้จันทน์ ทำสมุนไพร ขนม น้ำพริก ตุง บวยกะลามะพร้าว เป็นต้น
  5. กิจกรรมที่ชมรมจะจัดเพื่อให้ผู้สูงอายุมีสุขภาพช่องปากดีทำอย่างไร ต้องการการสนับสนุนอะไร อย่างไร
    - จากลำปางบอกว่า ขอความร่วมมือเจ้าหน้าที่มาให้ความรู้เรื่องสุขภาพช่องปาก แนะนำเรื่องการรับประทานอาหาร ตรวจฟัน ขูดหินปูน แนะนำให้สมาชิกไปตรวจสุขภาพฟัน และนำความรู้ไปเผยแพร่ให้แก่สมาชิกอื่น และลูกหลาน สิ่งที่ต้องการให้สนับสนุน ได้แก่ สื่อความรู้ อุปกรณ์ในการแปรงฟัน (แปรงสีฟัน, ยาสีฟัน, เม็ดสีย้อมฟัน) และการสนับสนุนทำฟันเทียม
    - จากเชียงใหม่บอกว่า กิจกรรมเพื่อสุขภาพฟันดี คือ
    o ให้ความรู้เรื่อง การดูแลสุขภาพช่องปาก สร้างความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับความเชื่อบางอย่างจัดกิจกรรมต่างๆ โดย การประกวดสุขภาพฟันดี จัดต้นแบบสัญจร (ฟันดี, ฟันเทียม) ... ที่อำเภอสารภี มีผู้สูงอายุอายุ 80 ปี ที่ส่งเข้าประกวดสุขภาพฟันดีวัย 80 ปี ของกรมอนามัย เมื่อปี 2547 ก็คือ คุณแม่ศรีวรรณ ไงคะ) การอบรมแกนนำ ให้สามารถให้คำแนะนำดูแลกันเองในกลุ่มได้
    o กิจกรรมต่างๆ จะมีการประชุมผ่านกรรมการชมรม มีการประสานกับชมรมระดับต่างๆ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยจะพูด ปรึกษากับเจ้าหน้าที่ สอ. รพ. (คปสอ.) ก่อน แล้วเขียนโครงการเสนอเพื่อขอสนับสนุน งบประมาณ วัสดุอุปกรณ์ จาก อบต. อบจ. เทศบาล สสส. / สสจ. รพ. สอ.

ดิฉันมีข้อสังเกตว่า กิจกรรมที่ทำเป็นประจำของผู้สูงอายุทางภาคเหนือ คือ เข้าวัด ฟังธรรม บำเพ็ญบุญ และเขามีกิจกรรมต่อเนื่องตลอดได้ทั้งปีเลยค่ะ แบบว่าทางเรามีกิจกรรมอะไรให้เขาได้รู้ด้วย ก็เข้าหาผู้สูงอายุได้ทั้งปีเหมือนกัน เวลามาคุยกันแล้ว รู้ว่า งานเจริญรุ่งเรืองค่ะ

 

 

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย 

หมายเลขบันทึก: 24741
เขียน:
แก้ไข:
อ่าน:
สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ

ความเห็น (0)