ผู้นำกับการบริหารการเปลี่ยนแปลง

บทความวิชาการ

ผู้นำกับการบริหารการเปลี่ยนแปลง

                  การบริหารการเปลี่ยนแปลงสามารถกล่าวได้ว่าเป็นเรื่องสำคัญที่องค์กรจะต้องดำเนินการ การเปลี่ยนแปลงกระบวนทัศน์ ในการบริหารการเปลี่ยนแปลงจึงเป็นเรื่องแรก ๆ ที่องค์กรจะต้องตระหนักและให้ความสำคัญ สำหรับความหมายของกระบวนทัศน์ หรือ Paradigm นั้นมาจากภาษากรีก paradigma หมายถึงแผนที่หรือตัวแบบเพื่อการทำความเข้าใจ (มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, “การบริหารการเปลี่ยนแปลง หน่วยที่ 1-7”, โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2548: หน้าที่ 23) และเมื่อนำมาใช้ในทางการบริหารแล้ว กระบวนทัศน์จะหมายถึงกรอบความคิดหรือกระบวนการที่เป็นที่ยอมรับโดยทั่วไปเกี่ยวกับองค์กร กล่าวโดยรวมทั้งสมมุติฐานที่ไม่ได้บันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร แต่เป็นที่รับรู้เกี่ยวกับแนวปฏิบัติต่าง ๆ กัน ซึ่งการที่จะเปลี่ยนแปลงกระบวนทัศน์นั้นจะมีอยู่ 4 ขั้นตอน ได้แก่

            * ขั้นตอนที่ 1: ความล้มเหลวของสมมุติฐาน  
           * ขั้นตอนที่ 2: ข้อเสนอหรือทางเลือกใหม่
           * ขั้นตอนที่ 3: การต่อต้านการเปลี่ยนแปลง
           * ขั้นตอนที่ 4: การยอมรับและนำไปประยุกต์ใช้

 ผู้นำการเปลี่ยนแปลง คือ บุคคลที่มีคุณลักษณะพิเศษด้านบุคลิกภาพ และความสามารถในการนำ เพื่อให้เป้าหมายการเปลี่ยนแปลงบรรลุผล  ผู้นำการเปลี่ยนแปลงมีบทบาทสำคัญในกระบวนการเปลี่ยนแปลง  ในด้านการทำงานกับคน การตระหนักและไวต่อปัญหา  ต่อความรู้สึกของคน  มีทักษะในด้านการวิเคราะห์  วินิจฉัยปัญหา  สามารถให้คำปรึกษาแนะนำการแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ได้เป็นอย่างดี   

ผู้บริหารสถานศึกษาและผู้บริหารการศึกษามีบทบาทสำคัญยิ่งในการบริหารการเปลี่ยนแปลง  การเปลี่ยนแปลงมักจะมีการต่อต้าน ดังนั้นความสำเร็จของการเปลี่ยนแปลงทางการศึกษาจึงขึ้นอยู่กับภาวะผู้นำ ทักษะและวิธีการที่ผู้บริหารใช้ในการเปลี่ยนแปลง ผู้บริหารจึงจำเป็นต้องมีวิสัยทัศน์   ฮอลล์และคณะ(Hall and others,1984) ได้แบ่งพฤติกรรมการบริหารการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารออกเป็น 3  แบบ คือ ผู้ตอบสนอง(responder)   ผู้จัดการ(manage) และผู้ริเริ่ม(initiator)  จากการวิจัยพบว่า  สถานศึกษาที่ผู้บริหารมีพฤติกรรมการบริหารการเปลี่ยนแปลงแบบผู้ริเริ่มมีผลต่อประสิทธิผลของสถานศึกษามากกว่าผู้บริหารที่มีพฤติกรรมการเปลี่ยนแปลงอีก 2 แบบ  โดยผู้บริหารแบบริเริ่มมีพฤติกรรมการบริหารการเปลี่ยนแปลง ดังนี้     

1.พยายามปรับสถานศึกษาให้สอดคล้องกับความคาดหวังของชุมชน พยายามประสานประโยชน์ให้เกิดแก่โรงเรียน

2. รวมรวมข้อมูลต่าง ๆ จากครูและชุมชนเพื่อให้เข้าใจถึงสิ่งที่ต้องการจะเปลี่ยนแปลง

3. ส่งเสริมให้ผู้เกี่ยวข้องมีความรู้เกี่ยวกับแนวทางการแก้ปัญหา

4. มีขั้นตอนและกระบวนการเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจน

5. ติดตามผลที่เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างใกล้ชิด

6. ให้ข้อมูลย้อนกลับแก่ผู้เกี่ยวข้องเพื่อเปรียบเทียบแผนงานที่วางไว้และพฤติกรรมที่คาดหวัง  กับสิ่งที่เกิดหลังจากการเปลี่ยนแปลง

แนวคิดเกี่ยวกับความสำคัญของนวัตกรรมและสารสนเทศ

1.       บุคคล/หน่วยงานที่รู้จักจัดการความรู้  มีการจัดระบบข้อมูลสารสนเทศและคิดค้นนวัตกรรมที่

เหมาะสมกับสภาพองค์กรจะทำให้องค์กรก้าวสู่ความสำเร็จ  มีคุณภาพ  ประสิทธิภาพและประสิทธิผลตามเป้าหมาย  รวมทั้งยังได้รับการสนับสนุนร่วมมือจากบุคคลทั้งภายในและภายนอกองค์กร 

2.       ในการบริหารสถานศึกษาหรือการบริหารองค์กรใดก็ตามผู้บริหารต้องอาศัยข้อมูลข่าวสาร  และ

บริบทขององค์กรมาประมวลเป็นความรู้และจัดทำเป็นระบบสารสนเทศของสถานศึกษาเพื่อทุกคนสามารถเข้าถึงความรู้  และสามารถนำความรู้มาประยุกต์ใช้ในการบริหารจัดการภายในสถานศึกษา  เช่น  การนำผลการศึกษาเบื้องต้นเกี่ยวกับสภาพโรงเรียนไปใช้ในการวิเคราะห์สภาพแวดล้อมภายนอกและสภาพแวดล้อมภายในโรงเรียน  นำผลสรุปการศึกษาเบื้องต้นเกี่ยวกับสภาพโรงเรียนไปใช้ในการจัดทำเอกสารแผนกลยุทธ์และกรอบประมาณการรายจ่ายล่วงหน้า (กรมสามัญ. 2545 : 24)

3.       สารสนเทศจะเป็นเครื่องมือสำคัญในการกำหนดทิศทาง  ยุทธศาสตร์  และนโยบายขององค์กร

4.       นวัตกรรมและสารสนเทศเป็นสิ่งจำเป็นต่อการพัฒนาคุณภาพสถานศึกษา  ทำให้มีระบบและกลไก

ในการบริหารทรัพยากรทางการศึกษา  ไม่ว่าจะเป็น  ทรัพยากรการเงิน  ทรัพยากรบุคคล  ทรัพยากรด้านวัสดุอุปกรณ์  ทรัพยากรด้านการบริหารจัดการ

5.       นวัตกรรมและสารสนเทศเป็นกลไกในการบริหารงานบุคคลที่จะช่วยส่งเสริมสมรรถนะในการ

ปฏิบัติงาน  ทำให้บุคลากรมีขวัญกำลังใจ  มีการพัฒนาและรักษาคุณภาพในการปฏิบัติงาน  รวมทั้งช่วยส่งเสริมสนับสนุนให้บุคลากรที่มีศักยภาพมีโอกาสประสบความสำเร็จและก้าวหน้าในอาชีพ/หน้าที่การงานอย่างรวดเร็วตามสายงาน

6.       สารสนเทศทำการปฏิบัติงานในสถานศึกษาให้เกิดความสะดวก  รวดเร็ว  มีระบบ  และมีข้อมูลที่

พร้อมใช้งานหรือรายงานหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง  ตลอดจนผู้มีส่วนได้เสียทันเวลา  ทันเหตุการณ์  อย่างมีประสิทธิภาพ

 

 

เอกสารอ้างอิง     ประมวลสาระชุดวิชาประสบการณ์วิชาชีพมหาบัณฑิตบริหารการศึกษา 

                          หน่วยที่ 11–15  มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมธิราช. 

 สามัญศึกษา,กรม.  การจัดทำแผนกลยุทธ์และกรอบประมาณการรายจ่ายล่วงหน้าระยะปานกลาง.  กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์การศาสนา,  2545.  

 

 

บทความวิชาการ

ผู้นำกับการบริหารการเปลี่ยนแปลง