กุญแจของนายท่านอยู่ไหน
องค์ประกอบของยุทธศาสตร์
ยุทธศาสตร์ที่เลือนราง
มีเรื่องเล่าต่อ ๆ กันมาว่า มีครูชายหนุ่มคนหนึ่งกำลังเดินทางกลับบ้านหลังจากเลิกงานตอนค่ำ ขณะที่เดินอยู่เขาพบว่า ที่ข้างถนนมีผู้บริหารสถานศึกษาชายสองคน แต่งตัวใส่สูทดูท่าทางภูมิฐาน กำลังก้มหน้าก้มตาขะมักเขม้นมองหาอะไรบางอย่างอยู่ที่พื้นใต้แสงไฟริมทางเดินอย่างเอาจริงเอาจัง ทั้งๆที่ใต้แสงไฟนั่นเขาก็มองไม่เห็นว่าจะมีอะไร ด้วยความแปลกใจ ครูชายหนุ่มจึงเดินเข้าไปหาผู้บริหารสถานศึกษาชายทั้งสอง แล้วถามขึ้นด้วยความสงสัยว่า
“ พวกท่านกำลังหาอะไรกันหรือ ”... ครูชายหนุ่มถาม
ผู้บริหารสถานศึกษาชายทั้งสองตอบ “ เราได้ทำกุญแจรถตกหาย ”
ครูชายหนุ่มช่วยมองหาโดยรอบก็ไม่เห็นมี แต่ยังเห็นผู้บริหารสถานศึกษาชายทั้งสองคนยังคงก้มหน้าก้มตามองหา แถมยังเอามือควานสะเปะสะปะไปทั่ว จึงเอ่ยถามต่อว่า
“ แล้วรถของท่านอยู่ที่ไหนล่ะ ”...
“ อ๋อ รถเราจอดอยู่ห่างจากถนนนี้ไปประมาณ 50 หลา... ” ผู้บริหารชายทั้งสองตอบ
“ แล้วทำไมพวกคุณถึงได้มาหากุญแจแถวนี้ล่ะ... ” ครูชายหนุ่มถามต่อ
“ ก็บริเวณที่จอดรถมันมืดมองอะไรไม่ค่อยเห็น แต่ที่ตรงนี้มีแสงจากหลอดไฟข้างถนน น่าจะหากุญแจได้ง่ายกว่า ”
ครูชายหนุ่มได้ งง งง งง... แล้วก็เดินจากไปพร้อมกับความคับข้องใจ
คำถาม
3.1 ถ้าหากกุญแจ คือยุทธศาสตร์ในการนำพาสถานศึกษาไปสู่เป้าหมาย เรื่องดังกล่าว ได้สะท้อนพฤติกรรมการบริหารจัดการอย่างไรบ้าง เกี่ยวกับความเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารทั้งสอง
องค์ประกอบของยุทธศาสตร์ที่สำคัญ คือ
1. การกำหนดจุดหมายปลายทาง (Ends) ที่ต้องการบรรลุ
2. วิธีการและกระบวนการ (Means and Process) จะประกอบด้วย 2 องค์ประกอบหลัก คือ1) กลวิธีการปฏิบัติ หรือมาตรการ (Strategy) เป็นการกำหนดแนวทางปฏิบัติให้บรรลุ
จุดหมาย (Ends) ที่กำหนดไว้อย่างมีประสิทธิภาพ 2) แผนงาน (Programs) และโครงการ (Projects) เป็นการกำหนดแนวทางการกระทำที่เป็นรูปธรรมในการปฏิบัติมากขึ้น ซึ่งโดยทั่วไปจะมีประเด็นในการเขียนที่ชัดเจน ครอบคลุม และเชื่อมโยงกันอย่างเป็นระบบ
3. ทรัพยากร (Resources) และค่าใช้จ่าย (Cost)
4. การนำแผนไปปฏิบัติ (Implementation)
5. การประเมินผลแผน (Evaluation)
แต่จากนิทานที่เล่ามาจะเห็นว่า มีองค์ประกอบของยุทธศาสตร์ที่เลือนราง คือ 1. ได้การกำหนดจุดหมายปลายทาง (Ends) ที่ต้องการบรรลุ แต่ กำหนดวิธีการและกระบวนการ กลวิธีการปฏิบัติ หรือมาตรการ (Strategy) เป็นการกำหนดแนวทางปฏิบัติให้บรรลุจุดหมาย (Ends) ที่กำหนดไว้ไม่ถูกต้องทำให้ขาดประสิทธิภาพ เราควรมี แผนงาน (Programs) และโครงการ (Projects) เป็นการกำหนดแนวทางการกระทำที่เป็นรูปธรรมในการปฏิบัติมากขึ้น ซึ่งโดยทั่วไปจะมีประเด็นในการเขียนที่ชัดเจน ครอบคลุม และเชื่อมโยงกันอย่างเป็นระบบเพื่อผลสัมฤทธิ์สูงสุดขององค์กร
หากจะมองพฤติกรรมการบริหารจัดการ เปลี่ยนแปลงของผู้บริหารทั้งสอง
คงต้องบอกว่าขาดคุณลักษณะของผู้นำการเปลี่ยนแปลง เพราะคุณลักษณะของผู้นำการเปลี่ยนแปลง คือ บุคคลที่มีคุณลักษณะพิเศษด้านบุคลิกภาพ และความสามารถในการนำ เพื่อให้เป้าหมายการเปลี่ยนแปลงบรรลุผล ผู้นำการเปลี่ยนแปลงมีบทบาทสำคัญในกระบวนการเปลี่ยนแปลง ในด้านการทำงานกับคน การตระหนักและไวต่อปัญหา ต่อความรู้สึกของคน มีทักษะในด้านการวิเคราะห์ วินิจฉัยปัญหา สามารถให้คำปรึกษาแนะนำการแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ได้เป็นอย่างดี
