วันนี้ผมขอนำข้อสรุปผลการสัมมนา "การพัฒนากระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม"  ซึ่งผมได้มีโอกาสเข้าร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ระหว่าง 15 - 20 พฤษภาคม  2548  ณ ศูนย์บริหารศัตรูพืชจังหวัดสุพรรณบุรี  จัดโดยกรมส่งเสริมการเกษตร อาจนำเสนอล่าช้าไปบ้างเพราะเมื่อก่อนยังมองไม่เห็นประโยชน์ของการเขียน   แต่ในกระบวนการนี้เป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญที่ทำให้ผมเริ่มเข้าใจ และสนใจกระบวนการ KM และมั่นใจว่าเป็นเรื่องเดียวกันกับงานที่เราทำอยู่ทุกวันนั่นแหละ

            โมเดลสรุป

          เกือบ 6 วัน ทุกคนได้เรียนรู้ทั้งศาสตร์ และศิลป์ การจัดกระบวนการในเบื้องต้น  ได้ 6 ขั้นตอน ดังภาพ ซึ่งผมขอนำมาบันทึกไว้ ดังต่อไปนี้ครับ

  • ขั้นตอนที่ 1  การถอด / ทบทวนประสบการณ์ หรือองค์ความรู้เดิมที่มีอยู่ในแต่ละบุคคล เช่น  ความรู้เกี่ยวกับการจัดการ ลปรร.  การวางแผน  รูปแบบ เครื่องมือหรือกระบวนการที่ใช้ได้ผล  ผลผลิตที่ได้รับเป็นอย่างไร เป็นต้น
  • ขั้นตอนที่ 2  การออกแบบหรือวางแผนการ ลปรร.เบื้องต้น (ฉบับทดลอง) การวิจารณ์และปรับปรุงแผนฯ
  • ขั้นตอนที่ 3  การนำแผนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ไปใช้จริงในชุมชน
  • ขั้นตอนที่ 4  การสรุปบทเรียน  โดยการวิจารณ์ หรือใช้เครื่องมือ AAR
  • ขั้นตอนที่ 5  ได้องค์ความรู้ในการจัดกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม ซึ่จะผนวกชุดเครื่องมือและกระบวนการต่างๆ ผสมผสานเชื่อมโยงกัน ทั้ง KM  การวิจัยปฏิบัติการ การใส่แนวคิดที่สอดคล้องเพิ่มเติมลงไป ภายใต้การถอดบทเรียน  สร้าง และเสริม ให้เกิดองค์ความรู้กระบวนการที่เหมาะสม
  • ขั้นตอนที่ 6  ใช้กระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม

          ระหว่างการสัมมนา อาจารย์ทรงพล ได้กรุณามาถ่ายทอดวิชาการสกัดองค์ความรู้ โดยใช้เรื่องเล่า และตลาดวิชา   และผมได้มีโอกาสดูวีซีดีที่มี ดร.ประพนธ์  เกี่ยวกับการจัดการความรู้ของชุมชนเป็นครั้งแรก  ผนวกกับกระบวนการที่มีทั้งภาคทฤษฏี  การปฏิบัติจริง และประสบการณ์ที่มีอยู่เดิมบ้างนิดหน่อย จาก 6 ขั้นตอน เป็นกิจกรรมที่เราได้ปฏิบัติและ ลปรร. เพื่อให้ได้มาซึ่งกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม  แต่หากนำไปใช้จริงๆ นั้น ต้องบอกว่า "ไร้กระบวนท่าครับ"

       ขึ้นอยู่กับ

  • สถานการณ์ ทั้ง คน  เนื้อหา  สถานที่  เวลา  บริบท ฯลฯ
  • ศาสตร์และศิลป์ที่เราหรือทีมงานมีอยู่ ความรู้ และประสบการณ์
  • ทุกสิ่งที่มากระทบล้วนส่งผลต่อกระบวนการฯ ทั้งหมดทั้งสิ้น

          ทำให้ผมมองเห็นภาพ KM และนำมาเชื่อมกับการปฏิบัติในงานมาจนถึงทุกวันนี้ ดังที่ผมเล่ามาตั้งแต่ต้นจึงขอสรุปว่า "นี่เป็นจุดเริ่มต้น" ที่ผมเห็นภาพ KM  และกำลังขยายผลสู่เพื่อนร่วมงานและเกษตรอยู่ในทุกวันนี้ครับ  (สำหรับส่วนกลางหากสนใจลองสอบถามคุณจือดู เพราะอยู่ฝ่ายจัดการในการสัมมนา เผื่อจะได้พัฒนาต่อยอด)

บันทึกมาเพื่อการ ลปรร. ครับ

วีรยุทธ  สมป่าสัก