บทเรียนหนึ่งที่บ่อถ้ำ ตอนที่ 2 นี้การให้กำลังใจนักส่งเสริมการเกษตรระดับปฏิบัติการ
ในตอนที่ 2 นี้จะขอเล่าต่อจากการลงพื้นที่ชุมชนบ้านมอเหลือง หมู่ที่ 5 ต.บ่อถ้ำ อ.ขาณุวรลักษบุรี ซึ่งเป็นชุมชนหนึ่งในเป้าหมายการทำวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (PAR ) ณ.วันนี้เราต้องยอมรับว่าเป็นความพยายามตั้งใจที่จะยกระดับนักส่งเสริมการเกษตร ได้มีขีดความสามารถในการยกระดับขององค์ความรู้ ต่อจากการได้ถอดบทเรียนความรู้เชิงประสบการณ์ที่ฝังลึกในตัวเกษตรกรหรือชุมชนเอง แต่มุ่งเน้นการใช้ประโยชน์ขององค์ความรู้นั้นๆ หรืออาจจะเรียกได้ว่าเป็นการไหลขององค์ความรู้นั่นเอง
จำเป็นที่สุดก็คือการพัฒนาบุคลากรโดยเฉพาะในภาครัฐ จะต้องเปิดใจให้มาก คิดในเชิงบวก ยอมฟังความคิดเห็นของคนอื่นโดยเฉพาะทีมงานที่จะทำงานร่วมกัน หรือบางครั้งก็อาจจะพูดได้ว่าเมื่อเราจะลงเรือลำเดียวกันแล้ว แต่ไม่ช่วยกันพาย เรือก็จะไปไม่ถึงฝั่งหรือเป้าหมายนั้นเองครับ
การที่คนเราจะคิดนอกกรอบได้ ไม่ใช่ง่ายอย่างที่คิด จะต้องฝึกปฏิบัติโดยใช้เวลาในการพัฒนาค่อนข้างนานพอสมควร บางครั้งก็ถูกแรงเสียดทานบ้าง แต่เราจะต้องมีสติหรือตั้งหลัก หรือมีหลักการพอสมควร โดยจะต้องสร้างและประสานงานกับเครือข่ายทั้งภายในและภายนอกองค์กรจึงจะทำให้ตัวเราเองได้เกิดพลังในตัวนั่นเอง บางครั้งก็ต้องยอมรับว่ามันจะเกิดอะไรขึ้นก็ต้องยอมรับความจริง ถึงเวลาแล้วครับเราต้องทำงานอยู่บนฐานความจริง
จากความตั้งใจของทีมงานที่เกิดขึ้นต่อเนื่องจากตอนที่หนึ่งนั้น เราได้ลงปฏิบัติงานร่วมกันกับชุมชนเกษตรกรผู้ปลูกมันสำปะหลัง บ้านมอเหลือง เมื่อวันที่ 27 พฤศจิกายน 2551ที่ผ่านมา แต่ต้องขอให้กำลังใจทีมงานที่ปฏิบัติงานใกล้ชิดกับเกษตรกรผู้ปลูกมันสำปะหลังของอำเภอขาณุวรลักษบุรี ซึ่งอยู่ในพื้นที่เป้าหมายการปลูกมันสำปะหลังระบบพิเศษ จำนวน 4 ตำบลได้แก่ ตำบลบ่อถ้ำ ตำบลวังหามแห ตำบลวังชะพลู และตำบลปางมะค่า ประกอบด้วยผู้รับผิดชอบดังนี้
คุณสถิตย์ ภูทิพย์ เกษตรอำเภอขาณุวรลักษบุรี
คุณชัชพล วงศ์แก้ว รับผิดชอบต.บ่อถ้ำ
คุณวรชิต พิเคราะห์ รับผิดชอบต.วังชะพลู
คุณศิริศักดิ์ เชี่ยวชาญ รับผิดชอบ ต.วังหามแห
จากข้อสรุปที่เราทำ AARกันเมื่อช่วงบ่ายวันที่ 27 พฤศจิกายน 2551นั้น ได้กำหนดกลุ่มเป้าหมายที่จะทำการวิจัยPAR จำนวน 12 กลุ่มทั้ง 4 ตำบล โดยนักส่งเสริมการเกษตรระดับอำเภอผู้รับผิดชอบตำบลดังกล่าวจะต้องลงไปวางแผนการพบปะกันครั้งต่อไปเมื่อไร( ช่วงปลายเดือน ธันวาคม 2551 ) แล้วให้แจ้งแผนดังกล่าวมาให้ทีมงานของสำนักงานเกษตรจังหวัด เพื่อจะได้กำหนดแนวทางปฏิบัติงานร่วมกันต่อไป แต่ทางทีมงานได้ยกร่างการออกแบบที่ลงไปปฏิบัติการร่วมกับกลุ่มป้าหมาย มีดังนี้
ขั้นที่ 1. สร้างความคุ้นเคย
ขั้นที่ 2. วิเคราะห์และประเมินศักยภาพชุมชนและประเมินผลการดำเนินการผลิตมันสำปะหลังในรอบปีที่ผ่านมา
ขั้นที่ 3. ค้นหาปัญหาของของชุมชน(ผู้ผลิตมันสำปะหลัง) และจัดลำดับความสำคัญของปัญหา
ขั้นที่ 4. ร่วมกันกำหนดโจทย์ในการวิจัยร่วมกัน และการพัฒนาโจทย์การวิจัย
ขั้นที่ 5. ค้นหานักวิจัยชุมชนที่สอดคล้องกับโจทย์การวิจัย และร่วมกันกำหนดแนวทางหรือวิธีการสู่โจทย์วิจัย
ขั้นที่ 6. วางแผนการลงมือปฏิบัติจริง ตามแนวทางหรือวิธีการวิจัยสู่กิจกรรมการพัฒนาตลอดจนการสร้างเครื่องมือในการบันทึกและจัดเก็บข้อมูล
ขั้นที่ 7. สร้างข้อตกลงร่วมกันและมอบหมายผู้รับผิดชอบโดยเฉพาะนักวิจัยชุมชน จะต้องปฏิบัติการและจัดเก็บข้อมูลพร้อมการนำเสนอข้อมูลแต่ละขั้นตอนของกิจกรรมการพัฒนา
จากข้อสรุปดังกล่าว อาจจะมีการยืดหยุ่นหรือปรับเปลี่ยนในขั้นตอน ได้ตามสถานการณ์ ในเวทีจริง ที่ทีมงานได้ลงไปปฏิบัติงานร่วมกับกลุ่มผู้ผลิตมันสำปะหลังทั้ง 12 กลุ่ม ในช่วงแรก แต่เป็นการสร้างความเข้าใจร่วมกันก่อนของทีมก่อนที่ลงชุมชนจริงนั่นเองครับ..........
