ชุดวิชาคุรุสภา

ชุดวิชา

การจัดการการเรียนรู้

โครงการพัฒนาวิชาชีพผู้บริหารการศึกษาและผู้บริหารสถานศึกษาประจำการ

สำนักพัฒนาและส่งเสริมวิชาชีพ

สำนักงานเลขาธิการคุรุสภา

พ.ศ.2549

คำนำ

โครงการพัฒนาวิชาชีพผู้บริหารการศึกษาและผู้บริหารสถานศึกษาประจำการ เป็นโครงการที่มีเป้าหมายเพื่อพัฒนาวิชาชีพผู้บริหารการศึกษาและผู้บริหารสถานศึกษาประจำการที่ยังไม่มีคุณวุฒิทางการบริหารการศึกษา และได้รับสิทธิตามข้อบังคับคุรุสภา ว่าด้วยใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ พ.ศ. 2547 ข้อ 11 ให้ขึ้นทะเบียนรับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพผู้บริหารสถานศึกษาหรือผู้บริหารการศึกษาได้ มีระยะเวลาการอนุญาต 5 ปี หากประสงค์จะประกอบวิชาชีพเดิมต้องขอต่อใบอนุญาต ซึ่งจะต้องมีคุณสมบัติเป็นไปตามข้อบังคับคุรุสภา ว่าด้วยมาตรฐานวิชาชีพและจรรยาบรรณของวิชาชีพ พ.ศ. 2548 ข้อ 6 หรือข้อ 7 แล้วแต่กรณี กล่าวคือ ผู้ประกอบวิชาชีพผู้บริหารสถานศึกษาต้องมีมาตรฐานความรู้ มีคุณสมบัติไม่ต่ำกว่าปริญญาตรีทางการบริหารการศึกษาหรือเทียบเท่า หรือคุณวุฒิอื่นที่คุรุสภารับรอง โดยมีความรู้ตามมาตรฐานความรู้ของผู้บริหารสถานศึกษา 10 มาตรฐาน และผ่านการฝึกอบรมหลักสูตรการบริหารสถานศึกษา ส่วนผู้ประกอบวิชาชีพผู้บริหารการศึกษาต้องมีคุณวุฒิเช่นเดียวกับผู้บริหารสถานศึกษา และมีความรู้ตามมาตรฐานความรู้ของผู้บริหารการศึกษา 10 มาตรฐาน และผ่านการฝึกอบรมหลักสูตรการบริหารการศึกษา

การพัฒนาวิชาชีพผู้บริหารการศึกษาและผู้บริหารสถานศึกษาประจำการ เป็นความร่วมมือระหว่างคุรุสภา หน่วยงานต้นสังกัด และสถาบันอุดมศึกษา โดยใช้หลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิต การบริหารการศึกษา ของสถาบันอุดมศึกษาที่เข้าร่วมโครงการที่ได้รับการอนุมัติจากสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาและได้รับการรับรองจากคุรุสภาซึ่งมีสาระการเรียนรู้ครอบคลุมมาตรฐานความรู้และประสบการณ์วิชาชีพตามข้อบังคับคุรุสภาค ว่าด้วยมาตรฐานวิชาชีพและจรรยาบรรณของวิชาชีพ พ.ศ. 2548 โดยบูรณาการสาระเป็นชุดวิชาที่สัมพันธ์กับหลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิตการบริหารการศึกษา มี 4 ชุดวิชา ดังนี้

ชุดที่ 1 การจัดการการเรียนรู้ มีสาระการเรียนรู้ที่สัมพันธ์กับรายวิชาตามหลักสูตรได้แก่ วิชาผู้นำทางวิชาการและการพัฒนาหลักสูตร และวิชาวิทยาการวิจัย ครอบคลุมมาตรฐานความรู้ผู้บริหารการศึกษาด้านการพัฒนาหลักสูตรและการวิจัยทางการศึกษา และมาตรฐานความรู้ผู้บริหารสถานศึกษาด้านการบริหารวิชาการและการบริหารกิจการนักเรียน

ชุดที 2 การจัดการเชิงยุทธศาสตร์ มีสาระการเรียนรู้ที่สัมพันธ์กับรายวิชาตามหลักสูตร ได้แก่ วิชาหลัก ทฤษฎี และปฏิบัติการบริหารการศึกษา นโยบายและการวางแผนพัฒนาการศึกษาท้องถิ่น และการประกันคุณภาพการศึกษา ครอบคลุมมาตรฐานความรู้ผู้บริหารการศึกษาและผู้บริหารสถานศึกษาด้านหลักและกระบวนการบริหารการศึกษา การบริหารจัดการศึกษา นโยบายและการวางแผนการศึกษา และการประกันคุณภาพการศึกษา

ชุดที่ 3 ภาวะผู้นำ มีสาระการเรียนรู้ที่สัมพันธ์กับรายวิชาตามหลักสูตร ได้แก่ วิชาความเป็นนักบริหารมืออาชีพ สถาบันการศึกษากับชุมชน และการนิเทศการศึกษา ครอบคลุม มาตรฐานความรู้ผู้บริหารการศึกษาด้านการนิเทศการศึกษา และคุณธรรมและจริยธรรมสำหรับผู้บริหารการศึกษา และมาตรฐานความรู้ผู้บริหารสถานศึกษาด้านการบริหารการประชาสัมพันธ์และความสัมพันธ์ชุมชน และคุณธรรมและจริยธรรมสำหรับผู้บริหารสถานศึกษา

ชุดที่ 4 การจัดการองค์กรทางการศึกษา มีสาระความรู้ที่สัมพันธ์กับรายวิชาตามหลักสูตร ได้แก่ วิชาการบริหารทรัพยากรทางการศึกษา การบริหารทรัพยากรมนุษย์ และการจัดการนวัตกรรมและสารสนเทศ ครอบคลุมมาตรฐานความรู้ผู้บริหารการศึกษาด้านการบริหารทรัพยากรและการบริหารจัดการเทคโนโลยีสารสนเทศ และมาตรฐานความรู้ผู้บริหารสถานศึกษาด้านการบริหารด้านธุรการ การเงิน พัสดุ และอาคารสถานที่ การบริหารงานบุคคล และการบริหารจัดการเทคโนโลยีสารสนเทศ

วิธีการจัดการเรียนการสอนตามหลักสูตร ทั้ง 4 ชุดวิชา จะเน้นกิจกรรมการเรียนรู้จากการปฏิบัติงานของนักศึกษา (Work – Based Learning : WBL) มีการนิเทศ ติดตามและตรวจประเมินผลงาน ณ สถานที่ทำงานจริง หรือรายงานกรณีศึกษาจากผลงานที่ได้ปฏิบัติจริง โดยมีผู้เชี่ยวชาญหรือผู้ทรงคุณวุฒิที่มีประสบการณ์ด้านการบริหารการศึกษาและการบริหารสถานศึกษา ร่วมให้คำปรึกษา นิเทศติดตาม สอนเสริม และประเมินผลงาน ทั้งนี้จะเน้นสัดส่วนระหว่างภาคทฤษฎีกับภาคปฏิบัติ ประมาณ 30 : 70 และสถาบันอุดมศึกษาจะจัดให้มีนิทรรศการแสดงผลงานเพื่อเผยแพร่ความรู้และประสบการณ์ของผู้บริหารที่เข้าร่วมโครงการด้วย

คุรุสภามีความคาดหวังว่าผู้ประกอบวิชาชีพผู้บริหารการศึกษาและผู้บริหารสถานศึกษาประจำการที่เข้าร่วมโครงการ จะได้รับการพัฒนาเพื่อยกระดับมาตรฐานวิชาชีพทางการบริหารการศึกษาตามมาตรฐานวิชาชีพ และสามารถนำไปประยุกต์ใช้ให้เกิดผลดีต่อการจัดการศึกษาที่มุ่งพัฒนาคุณภาพของผู้เรียนได้อย่างแท้จริง ขอขอบคุณสถาบันอุดมศึกษาทุกแห่งทั้งของรัฐและเอกชน หน่วยงานต้นสังกัด ผู้บริหารการศึกษา และผู้บริหารสถานศึกษา ที่เข้าร่วมโครงการพัฒนาวิชาชีพฯ ครั้งนี้ หวังว่าการดำเนินงานตามโครงการจะสำเร็จตามเป้าหมายอย่างมีประสิทธิภาพทุกประการ

สำนักงานเลขาธิการคุรุสภา

มีนาคม 2549

คำชี้แจง

ชุดวิชาที่ 1 การจัดการเรียนรู้ เป็นเอกสารที่จัดทำขึ้นเพื่อใช้ในหลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิต การบริหารการศึกษา ของสถาบันที่เข้าร่วมโครงการที่สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา รับทราบการเห็นชอบหรือการอนุมัติของสภาสถาบัน และได้รับรองจากคุรุสภาสำหรับการพัฒนาผู้บริหารการศึกษาและผู้บริหารสถานศึกษา

เนื้อหาสาระของชุดวิชาที่ 1 นี้ แบ่งเป็น 5 หน่วยการเรียนรู้ คือ การบริหารงานวิชาการและผู้นำทางวิชาการ การพัฒนาหลักสูตร การจัดการเรียนการสอน การวัดและประเมินผลการเรียนรู้ และวิธีวิทยาการวิจัยเพื่อการจัดการเรียนรู้ โดยเนื้อหาสาระทั้ง 5 หน่วยนี้ ไม่ได้เน้นที่ข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับหลักการจัดการเรียนรู้ เนื่องจากมีหนังสือ ตำรา และเอกสารสิ่งพิมพ์ทางวิชาการจำนวนมาก ที่ให้ข้อความรู้ต่างๆ อย่างละเอียดและกว้างขวางแล้ว แต่สาระที่นำเสนอในชุดวิชานี้ มุ่งเน้นการนำเสนอกระบวนทัศน์ทางการจัดการเรียนรู้ วิธีคิด และวิธีวิเคราะห์ ตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 เพื่อให้ผู้ศึกษาในหลักสูตรได้ข้อมูลที่เป็นแนวคิดใหม่ๆ อันเป็นพื้นฐานสำหรับการจัดการเรียนรู้ในสถานศึกษา เนื้อหาสาระที่ปรากฏในชุดวิชานี้ จึงเป็นการนำเสนอความคิดเพื่อนำไปสู่การตั้งข้อสังเกตและการอภิปรายอย่างกว้างขวางเกี่ยวกับการจัดการเรียนรู้ในห้องเรียนและในภาคปฏิบัติต่อไป

ในการจัดทำเอกสารฉบับนี้ เป็นการจัดทำในลักษณะเอกสารคำสอนจึงเน้นประเด็นอภิปรายเป็นหลัก ไม่เน้นการนำเสนอการเขียนเอกสารที่สมบูรณ์ตามรูปแบบของตำรา โดยเฉพาะการอ้างอิงซึ่งส่วนใหญ่จะใส่รายชื่อไว้ในส่วนท้ายบท ผู้อ่านจึงรับรู้ในเชิงแนวคิดเป็นหลัก ส่วนการรับรูในเชิงอ้างอิงจึงอยู่ในเอกสารอ้างอิงของแต่ละตอน

คณะผู้จัดทำหวังว่า เอกสารชุดนี้จะเป็นเครื่องกระตุ้นให้ผู้ศึกษาได้พัฒนาแนวคิดและวิธีการที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้นต่อไป ซึ่งท่านผู้สนใจจะศึกษาให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้นไปได้โดยการติดต่อและปรึกษากับผู้เรียบเรียง โดยในส่วนของหน่วยการเรียนรู้ที่ 1-4 จะปรึกษาได้กับผู้เรียบเรียงที่ 1 และ 2 คือ รองศาสตราจารย์ ดร. ไพฑูรย์ สินลารัตน์ และ ดร. สร้อยสน สกลรักษ์ ส่วนหน่วยการเรียนรู้ที่ 5 จะปรึกษาให้ลึกซึ้งได้กับผู้เรียบเรียงที่ 3 คือ ดร. บูรพาทิศ พลอยสุวรรณ์

ไพฑูรย์ สินลารัตน์

สร้อยสน สกลรักษ์

บูรพาทิศ พลอยสุวรรณ์

มีนาคม 2549

หน้า

สาระชุดวิชาการจัดการการเรียนรู้ (Learning Management)

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 การบริหารงานวิชาการและผู้นำทางวิชาการ