รูปแบบการคิด

 การสังเคราะห์รูปแบบการพัฒนาศักยภาพของเด็กไทย  ด้านทักษะการคิด  โดยกองวิจัยทางการศึกษา  (2542)  พบว่า  มีรูปแบบการคิด  10  ลักษณะ

       1.  คิดคล่อง  มีพฤติกรรม   คือ  คิดเกี่ยวกับเรื่องที่คิดให้ได้จำนวนมาก  และรวดเร็ม  รวมถึงการจัดหมวดหมู่ความคิด

       2.  คิดหลากหลาย  มีพฤติกรรม  คือ  คิดเกี่ยวกับเรื่องที่คิดให้ได้รูปแบบ/ลักษณะ/ประเภทที่หลากหลายแตกต่างกัน  และการจัดหมวดหมู่ความคิด

       3.  คิดละเอียด  มีพฤติกรรม  คือ  คิดให้ได้รายละเอียดหลักเกี่ยวข้องกับเรื่องที่คิด  และคิดให้ได้รายละเอียดย่อยที่เกี่ยวข้องกับเรื่องที่คิด

       4.  คิดชัดเจน  มีพฤติกรรม  คือ  พิจารณาสิ่งที่คิดแล้วพยายามบอกให้ได้ว่าตนเอง  รู้  ไม่รู้  เข้าใจ  ไม่เข้าใจอะไร

       5.  คิดอย่างมีเหตุผล  มีพฤติกรรม  คือ  จำแนกข้อมูลที่เป็นข้อเท็จจริงและความคิดเห็นออกจากกัน  พิจารณาเรื่องที่คิดบนพื้นฐานของข้อเท็จจริง  โดยใช้หลักเหตุผลทั้งแบบปรนัย  คือ  คิดจากหลักทั่วไปไปสู่ข้อเท็จจริงย่อย ๆ และอุปนัย  คือ  คิดจากข้อเท็จจริงย่อย ๆ ไปสู่หลักการทั่วไป

      6.  คิดถูกทาง  มีพฤติกรรม  คือ  ตั้งเป้าหมายของการคิดไปในทางที่เป็นประโยชน์ต่อส่วนรวมมากกว่าประโยชน์ส่วนตน  และคิดถึงประโยชน์ระยะยาวมากกว่าประโยชน์ระยะสั้น

       7.  คิดกว้าง  มีพฤติกรรม  คือ  คิดถึงองค์ประกอบที่เกี่ยวข้องกับเรื่องที่คิดให้ครอบคลุมสิ่งที่มีความสำคัญ  หรือมีอิทธิพลต่อเรื่องที่คิด

       8.  คิดลึกซึ้ง  มีพฤติกรรม  คือ  วิเคราะห์ให้เห็นองค์ประกอบหลัก  และองค์ประกอบย่อยที่โยงไยสัมพันธ์กันอย่างซับซ้อน  จนประกอบกันเป็นโครงสร้างหรือภาพรวมของสิ่งนั้น 

       9.  คิดไกล  มีพฤติกรรม  คือ  นำปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับเรื่องที่คิดทั้งทางกว้างและทางแคบมาวิเคราะห์ความสัมพันธ์เชิงสาเหตุ

       10.  คิดแหวกแนว  มีพฤติกรรม  คือ  นำข้อมูลที่ได้จากการวิเคราะห์เรื่องราวเดิมมาสร้างเป็นเรื่องราวใหม่  หรือทำสิ่งเดิมด้วยวิธีใหม่ที่ไม่เคยทำมาก่อน  หรือเสนอข้อมูลหรือวิธีการที่แตกต่างกันไปจากคนอื่น ๆ เมื่ออยู่ในสถานการณ์เดียวกัน