"คุณอำนวย" คือ Knowledge Facilitator หรือ Knowledge Broker ซึ่งในกรณีนี้ เป็นการทำหน้าที่ให้แก่ชุมชน/พื้นที่ ในกระบวนการที่อาจเรียกชื่อว่า การวิจัยชาวบ้าน/การวิจัยท้องถิ่น หรืออาจเรียกชื่อว่าการจัดการความรู้ของชาวบ้าน/ท้องถิ่น ก็ได้ หรือจะไปไกลขนาดเรียกว่า R2R ชาวบ้านก็ได้
ความหมายสำคัญก็คือ เป็นกิจกรรมที่ชาวบ้านใช้ความรู้ในการยกระดับชีวิตความเป็นอยู่ของตน จึงอาจเรียกว่า ชาวบ้านทำ translational research เพื่อชีวิตความเป็นอยู่ของตน เป็นกระบวนการที่ชาวบ้านประยุกต์ใช้ความรู้เพื่อยกระดับความเป็นอยู่ของชุมชน/พื้นที่ ไม่ใช่ของคนคนเดียว
มหาวิทยาลัยเข้าไปหนุนกระบวนการนี้ โดยแสดงบทบาท "คุณอำนวย" ไม่ใช่บทบาทผู้รู้ ไม่ใช่บทบาทผู้ถ่ายทอดความรู้/ถ่ายทอดเทคโนโลยี
คือเข้าไปช่วยจัดกระบวนการเพื่อให้มีการค้นหา "คุณกิจ" ที่มีผลงานหรือความสำเร็จเล็กๆ หลายหลายด้าน แล้วชักชวนให้รวมตัวกัน จัดวงหรือเวที ลปรร. วิธีการที่นำไปสู่ความสำเร็จนั้น เท่ากับมีการ ลปรร. ความรู้ปฏิบัติหรือ tacit knowledge
โปรดสังเกตว่า เราเน้นการตั้งกลุ่มเรียนรู้ ไม่ใช่เรียนรู้แบบปัจเจก และเน้นแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ช่วยให้สนุกและมีเพื่อน
"คุณอำนวย" ช่วยจดบันทึก และฝึกให้ชาวบ้านจดบันทึกเอง เอาความรู้เชิงเทคนิคหรือวิธีคิดไปปรับใช้ในสถานการณ์ที่อาจแตกต่างออกไป
"คุณอำนวย" ช่วยเอาทฤษฎีมาตีความผลที่เกิดขึ้นตามความรู้ความเข้าใจของตน หรืออาจช่วยหาหรือแนะนำวิทยากรที่จะมาช่วยเติมความรู้เชิงทฤษฎีด้วยวิธีการ "เสริม" หรือตีความผลการปฏิบัติที่เกิดขึ้น ไม่ใช่ "สอน"
มหาวิทยาลัยที่ต้องการเป็นมหาวิทยาลัยเพื่อท้องถิ่น ควรพัฒนาทักษะในการทำหน้าที่นี้ โดย อปท. ควรมีงบประมาณสนับสนุน
วิจารณ์ พานิช
๗ ก.ย. ๕๑
