ต่อจากตอนที่แล้ว ที่เล่าถึงการเป็น “ผู้ร่วมสังเกตการณ์” ในการประชุมวิชาการมหกรรมการจัดการความรู้การดูแลผู้ป่วยเบาหวาน ครั้งที่ 2 ซึ่งในวันแรก (3 กย.) เป็นการปูพื้นฐานความรู้เรื่อง “แผนที่ผลลัพท์กับการจัดการความรู้” (Outcome Mapping & Knowledge Management) โดย ดร.ประพนธ์ ผาสุขยืด และ ทีมงาน สคส. มาถึงตอนนี้ขอเล่าถึงการทำหน้าที่ “พี่เลี้ยง” ในกิจกรรมกลุ่มย่อยเพื่อฝึกปฏิบัติเขียน “แผนที่ผลลัพท์ - OM” โดยผู้เข้าร่วมประชุมเลือกเข้ากลุ่มตามความสนใจจาก “หัวข้อ” ที่วิทยากรกำหนดให้
ผู้เขียนรับผิดชอบดูแล 4 กลุ่มย่อย (กลุ่มละประมาณ 7-10 คน)3 หัวข้อ [1) เมืองไทยแข็งแรง 2)Humanized Healthcare และ 3) เครือข่าย PCU คุณภาพ (2 กลุ่ม)]แบบฝึกหัดเขียน OM มีทั้งหมด 7 ข้อ ตลอดระยะเวลาของการปฏิบัติหน้าที่ในช่วงบ่ายประมาณ 1 ชั่วโมงครึ่ง ผู้เขียนสังเกตรูปแบบการทำงานกลุ่มร่วมกันของผู้เข้าร่วมประชุมทั้ง 4 กลุ่ม พบว่ามีรูปแบบและขั้นตอนที่คล้ายคลึงกัน คือ
-
เริ่มแรกจะมีการเลือกประธานกลุ่มเพื่อทำหน้าที่เป็น "ผู้นำ" ในการชักชวนพูดคุยแลกเปลี่ยน และเลือกผู้ทำหน้าที่เป็น "เลขาฯ" เพื่อบันทึกข้อมูล
-
จากนั้นบางกลุ่มจะเริ่มด้วยการให้สมาชิกแต่ละคนช่วยกันคิด keyword ที่เกี่ยวข้องกับโจทย์แต่ละข้อที่กำลังช่วยกันเขียน เช่น ถ้ากำลังเขียน “วิสัยทัศน์” ของ "เครือข่าย PCU คุณภาพ" ทุกคนก็จะช่วยกันคิดถึง keyword ของภาพที่ปรารถนาเกี่ยวกับ "เครือข่าย PCU คุณภาพ" ของแต่ละคนออกมา โดยมีเลขาฯบันทึกไว้ ซึ่งในการบันทึกนั้นบางคนก็บันทักเป็น list หัวข้อ บางคนก็บันทึกในรูปแบบของ mind map ที่ทำให้มองเห็นลำดับของความเชื่อมโยงด้วย
-
ในขณะที่บางกลุ่มก็ใช้วิธีให้สมาชิกแต่ละคนอ่านข้อความจากแบบฝึกหัดที่ฝึกทำเดี่ยวจากการประชุมรอบเช้าให้คนอื่นๆ ฟัง แล้วช่วยกันดึง keyword ออกมาจากข้อความเหล่านั้น เช่น ในการทำแบบฝึกหัดตอนเช้าแต่ละคนเขียน "วิสัยทัศน์" ไว้อย่างไรก็อ่านให้เพื่อนฟัง แล้วช่วยกันดึง keyword ออกมา ช่วยกันคัดกรองว่าคำไหนเหมือนกัน คำไหนต่างกัน
-
ลำดับต่อมาสมาชิกกลุ่มร่วมกันแลกเปลี่ยน อภิปรายความหมายของ keyword แต่ละคำว่ามีความเหมาะสมสอดคล้องกับหัวข้อที่กำลังเขียนอยู่หรือไม่ อย่างไร ช่วยกันคัดเลือก จัดหมวดหมู่ และลำดับความสำคัญ
-
จากนั้นจึงช่วยกันสรุป เรียงร้อยถ้อยคำ นำมาเรียบเรียงเป็นประโยค อ่านทบทวนให้กันฟังเพื่อขัดเกลาข้อความให้มีความสละสลวย ทำตามขั้นตอนเหล่านี้เรื่อยไปตั้งแต่จนครบ 7 ข้อ ของแบบฝึกหัดเขียน OM ตามที่วิทยากรจัดเตรียมมา
เมื่อได้เวลาอันสมควรวิทยากรก็ให้แต่ละกลุ่มส่งตัวแทนขึ้นไปนำเสนอเป็นตัวอย่างบนเวทีเพื่อแลกเปลี่ยนกันฟัง ซึ่งส่วนใหญ่ก็ได้รับความชื่นชมจาก ดร.ประพนธ์ เพราะด้วยข้อจำกัดของเวลาที่ฝึกปฏิบัติเพียง 1 ชั่วโมงครึ่ง ที่ผู้เข้าร่วมประชุมซึ่งแม้จะอยู่ในศาสตร์สาขาใกล้เคียงกัน แต่ก็มาจากที่แตกต่างหลากหลาย (แพทย์ พยาบาล เภสัช นักโภชนาการ เป็นต้น) รวมตัวกันเฉพาะกิจในระยะเวลาสั้นๆ เพื่อร่วมกันคิด ร่วมกันเขียนแผนที่ผลลัพท์จากหัวข้อที่แต่ละคนไม่ได้เตรียมตัว เตรียมข้อมูลมาล่วงหน้า แต่สามารถร่วมมือกันทำแบบฝึกหัดร่วมกันได้อย่างเป็นรูปเป็นร่าง แม้วันนี้อาจจะยังเรียงร้อยถ้อยคำได้ไม่สละสลวยด้วยเนื้อหาที่ครบถ้วนสมบูรณ์แบบมากนัก แต่ถ้าทุกคนได้มีโอกาสกลับไปทบทวน ค้นคว้าศึกษาเพิ่มเติม ทดลองนำไปประยุกต์ใช้ในการดำเนินงานของแต่ละคน ก็เชื่อได้ว่า OM ที่ทุกคนได้เรียนรู้และฝึกปฏิบัติร่วมกันในวันนี้จะเป็นประโยชน์ต่อการสร้างสรรค์งานพัฒนาในระดับแผนงาน/โครงการที่ก่อให้เกิดทั้งประสิทธิผลและประสิทธิภาพได้อย่างแน่นอน
ปลาทูแม่กลอง
4 กันยายน 2551
