ความเป็นนักสู้ของพี่ยงยุทธ
วันนี้ผมได้มีโอกาสไปคารวะพี่ยงยุทธที่นอนเย็นสบายในกล่องเย็น บอกตรง ๆ ว่าผมไม่อยากเรียกพี่เขาว่า ศพ เพราะแกยังมีชีวิตอยู่ในจิตใจของผม ครั้งแรกที่ผมทราบว่าพี่ตายแล้ว ผมเงอะงะพูดไม่ออก แต่ทำใจไว้นานแล้วตั้งแต่เดือนกุมภา ว่าพี่ไม่รอดแน่ เพราะมะเร็งตับมันไม่เคยปราณีใคร ผมรู้จักพี่ครั้งแรกที่การประชุมเกี่ยวกับแพทย์แผนไทยกับเอดส์ แล้วมาเจอกันอีกในการช่วยเขียนชุดโครงการกับคุณหมอประพจน์ ที่วังน้ำเขียว ได้เดินตามพี่ เห็นความยิ่งใหญ่ของพี่ ที่เขาแผงม้า ที่มีคนซูฮกยกมือให้พี่ รักพี่ ผมได้นอนข้างพี่ ขณะที่พี่ใช้ท่านั่งหลับ กรนดังมาก ที่หน้ากระท่อม ลมแรงมากหนาวมาก แล้วจะมาเขียนถึงพี่ต่อ เพราะยังมีอีกมากที่อยากระลึกถึง
รักพี่ยงยุทธ ตรีนุชกร ครับ
หลังจากเจอกันที่วังน้ำเขียวคราวนั้น ผมรู้สึกถึงพัฒนาการในตัวเองในเรื่องของการให้มากขึ้น และอีก 2 ปี ต่อมาก็ได้กลับมาเจอพี่ยุทธอีกในเวทีเกี่ยวกับการพัฒนาเครือข่ายหมอพื้นบ้าน ซึ่งคราวนี้เป็นเรื่องจริงที่เกิดขึ้นหลังจากเราคุยกันมาหลายรอบ ไม่ว่าจะเป็นที่โคราช ซึ่งตอนนั้นผมไม่ได้ไป แต่พอประมาณกุมภาพันธ์ ปี 48 คุยกันที่ห้องประชุมของอาคารขวัญมอ และอีกหลาย ๆ ครั้งที่ขวัญมอ ช่วงนั้นมี สกว.ให้การสนับสนุน ซึ่งมี อ.ดร.สินธุ์ สโรบล , อ.ดร.ยิ่งยง เทาประเสริฐ อ.ดร.อุษา กลิ่นหอม อ.พิศ แสนศักดิ์ โดยคราวนี้เรามีร่มใหญ่คือ คณะแพทย์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ได้ทำงานอยู่ปีนึง ซึ่งทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงในวิธคิดการทำงานชุมชนของผมอย่างมากมาย และทำให้ผมได้เห็นทางสว่างจากการเรียนรู้กับชุมชน การเข้าใจ เข้าถึงชุมชน และแต่ละเวทีนั้นที่ขาดไม่ได้คือการได้คุยกับพี่ยุทธ ทุก ๆ เวทีที่มีพี่ไป พี่จะช่วยขมวดปม ช่วยให้ความคิด ช่วยติดตามผลงาน และในที่สุดเครือข่ายอุดรธานี โดยพ่ออำนวยก็เกิดได้ และไปได้ และปีต่อ ๆ มากเราได้ มูลนิธิสุขภาพไทเข้ามาสนับสนุน ผมคิดว่าแรงหนุนส่วนหนึ่งที่อิสานเราได้ทำงานก็มาจากพี่ยุทธ ขาดพี่ไปเหมือนโซ่ที่เชื่อมโยงเรื่องราว มันขาดหาย ผมจะระลึกถึงพี่ และตั้งความปรารถนาที่จะต้องทำให้ได้อย่างพี่ให้ได้
สมชาย ชิน(เภสัชกรต้น / หมอต้น)
ถึงพี่ยุทธ
ผมมีแผนพัฒนาเครือข่ายหมอพื้นบ้าน ปี 2 มาเล่าให้พี่ฟัง
โครงการศึกษารูปแบบการจัดระบบสุขภาพท้องถิ่นของกลุ่มอาการที่เครือข่ายหมอพื้นบ้านยังดำรงการดูแลอยู่
แผนงาน
• กิจกรรม
พัฒนาขีดความสามารถของทีมนำ
• ประชุมชี้แจงวัตถุประสงค์และแผน
• ติดตามความก้าวหน้า 12 ครั้ง
• เติมความรู้การจัดการองค์การให้คณะกรรมการ ทีมนำ
• จ้างผู้จัดการโครงการ
รวบรวมข้อมูลการบำบัด
• ชี้แจงให้หมอ / คู่หูเก็บข้อมูล
• หมอเก็บข้อมูลส่ง
• ตรวจสอบข้อมูล
สำรวจสมุนไพรชุมชน13 ตบ
• กำหนดพื้นที่ ป่าสมุนไพร
• นักนิเวศลงพื้นที่สำรวจและบันทึกข้อมูล
• ลงข้อมูล
• จัดทำสารานุกรมของพื้นที่
• นำเสนอในเวทีคืนข้อมูลของพื้นที่
เวทีคืนความรู้ 13 ตำบล
• นัดหมอในพื้นที่และหมอต่างพื้นที่
• กำหนดรูปแบบการจัดเวที และแบ่งงาน
• จัดทำเอกสารและป้ายความรู้หมอพื้นบ้าน
• ประชาสัมพันธ์
• จัดเวทีคืนความรู้
ข้อมูลเชิงประเด็นหมอต้นแบบ
• คุณสมบัติหมอต้นแบบ
• เก็บข้อมูล 3 ด้าน (ความรู้ , คนไข้ , คนในชุมชน)
• จัดทำเอกสาร
ถ่ายทอดภปญ.สู่หมอยาน้อย
• ซอก
• สอน
• ให้ทำ
ลองดูงบประมาณกันนะครับ
เป้าหมายที่ 1 ติดตามการดำเนินงานและพัฒนาบุคลากร
1. ประชุมชี้แจงวัตถุประสงค์และแผนการดำเนินงานโครงการ
-ค่าอาหารกลางวัน อาหารว่างและเครื่องดื่ม 100 คนๆละ 120 บาท 12,000 บาท
-ค่าพาหนะเดินทาง 100 คนๆละ 200 บาท 20,000 บาท
-ค่าติดต่อประสานงาน 500 บาท
-ค่าจัดทำเอกสาร 500 บาท
2. ประชุมคณะกรรมการผู้รับผิดชอบแผนงานโครงการ เพื่อติดตามความก้าวหน้า
-ค่าอาหารกลางวัน อาหารว่างและเครื่องดื่ม 12 ครั้งๆละ 20 คนๆละ 120 บาท 28,800 บาท
-ค่าพาหนะเดินทาง 12 ครั้งๆละ 20 คนๆละ 200 บาท 48,000 บาท
-ค่าติดต่อประสานงาน 12 ครั้งๆละ 500 บาท 6,000 บาท
-ค่าจัดทำเอกสาร 10,000 บาท
3.อบรมให้ความรู้เรื่อง “การจัดการ” แก่คณะกรรมการโครงการ
-ค่าอาหารกลางวัน อาหารว่างและเครื่องดื่ม 20 คนๆละ 310 บาท 2 วัน 12,400 บาท
-ค่าพาหนะเดินทาง 20 คนๆละ 300 บาท 6,000 บาท
-ค่าที่พักผู้เข้าอบรม 20 คนๆละ 500 บาท 10,000 บาท
-ค่าที่พักวิทยากร 1 คืนๆละ 1,000 บาท 1,000 บาท
-ค่าพาหนะวิทยากร 2 คนๆละ 500 บาท 1,000 บาท
-ค่าตอบแทนวิทยากร 2 คนๆละ 1 วันๆละ 2,500 บาท 5,000 บาท
-ค่าติดต่อประสานงาน 500 บาท
-ค่าจัดทำเอกสาร 10,000 บาท
4.จ้างผู้จัดการโครงการ
-ค่าจ้างผู้จัดการโครงการ 1 คน 12 เดือนๆละ 7,200 บาท 86,400 บาท
เป้าหมายที่ 2 ความรู้แลกตังค์ 5 ตำบลนำร่อง ได้แก่ ต.นาคำ ต.นาไหม ต.วังทอง ต.บ้านจันทน์ และ
ต.บ้านม่วง
1. ประชุมชี้แจงแนวทางการเก็บข้อมูลคนไข้ตามแบบฟอร์ม หลักเกณฑ์การเบิกจ่ายค่ารักษาพยาบาล
-ค่าอาหารกลางวัน อาหารว่างและเครื่องดื่ม 50 คนๆละ 120 บาท 6,000 บาท
-ค่าพาหนะเดินทาง 50 คนๆละ 200 บาท 10,000 บาท
-ค่าติดต่อประสานงาน 5,000 บาท
-ค่าจัดทำเอกสาร 1,000 บาท
2.การเบิกจ่ายค่ารักษาพยาบาล
-อัตราค่ารักษาพยาบาลคนไข้ 500 คนๆละ 100 บาท 50,000 บาท
-ค่าตอบแทนผู้ตรวจสอบเอกสาร 500 ชุดๆละ 50 บาท 25,000 บาท
เป้าหมายที่ 3 สำรวจสมุนไพรท้องถิ่น 13 ตำบลในเขตอำเภอบ้านดุง
1.ประชาคมการเข้าใช้พื้นที่ป่าชุมชน
-ค่าอาหารกลางวัน อาหารว่างและเครื่องดื่ม 30 คนๆละ 120 บาท 3,600 บาท
-ค่าพาหนะเดินทาง 30 คนๆละ 200 บาท 6,000 บาท
-ค่าติดต่อประสานงาน 500 บาท
-ค่าจัดทำเอกสาร 1,000 บาท
2.สำรวจสมุนไพรในพื้นที่ป่าชุมชน
-ค่าอาหารกลางวัน อาหารว่างและเครื่องดื่ม 30 คนๆละ 120 บาท 3,600 บาท
-ค่าพาหนะเดินทาง 30 คนๆละ 200 บาท 6,000 บาท
-ค่าติดต่อประสานงาน 500 บาท
-ค่าวัสดุอุปกรณ์ 5,000 บาท
-ค่าจัดทำสารานุกรมสมุนไพร 60,000 บาท
เป้าหมายที่ 4 เชิงลึกกับหมอพื้นบ้านต้นแบบ
1. สัมภาษณ์ เก็บรวบรวมข้อมูลเชิงลึกหมอพื้นบ้านต้นแบบ
-ค่าจ้างเหมาเก็บข้อมูลหมอพื้นบ้านต้นแบบ 10 ชุดๆละ 5,000 บาท 50,000 บาท
-ค่าจัดทำหนังสือการดูแลสุขภาพแบบพื้นบ้านของหมอพื้นบ้านต้นแบบ 50,000 บาท
เป้าหมายที่ 5 หมอยาน้อย
1.ซอก : ประชุมชี้แจงวัตถุประสงค์การซอกหาหมอยาน้อยที่โรงเรียน
-ค่าอาหารกลางวัน อาหารว่างและเครื่องดื่ม 3 โรงเรียนๆละ 30 คนๆละ 120 บาท 10,800 บาท
-ค่าพาหนะเดินทางผู้จัดการประชุม 3 ครั้งๆละ 10 คนๆละ 200 บาท 6,000 บาท
-ค่าติดต่อประสานงาน 3 ครั้งๆละ 500 บาท 1,500 บาท
2สอน : อบรมให้ความรู้เรื่องสมุนไพร การนำไปใช้ และวิธีการดูแลสุขภาพตนเอง โดยไปสอนที่โรงเรียนเดือนละ 2 ครั้งๆละ 1 วันๆละ 1 ชั่วโมง นาน 3 เดือน
-ค่าตอบแทนวิทยากร 3 คนๆละ 6 ครั้งๆละ 1 ชั่วโมงๆละ 300 บาท 5,400 บาท
-ค่าพาหนะเดินทางวิทยากร 3 คนๆละ 6 ครั้งๆละ 200 บาท 3,600 บาท
3.ทำ : ร่วมเดินป่าศึกษาสมุนไพรในพื้นที่
-ค่าอาหารกลางวัน อาหารว่างและเครื่องดื่ม 3 ครั้งๆละ 30 คนๆละ 120 บาท 10,800 บาท
-ค่าพาหนะเดินทางผู้จัด 3 ครั้งๆละ 10 คนๆละ 200 บาท 6,000 บาท
-ค่าตอบแทนวิทยากร 3 ครั้งๆละ 1 วันๆละ 1,000 บาท 3,000 บาท
-ค่าวัสดุอุปกรณ์ 3,000 บาท
-ค่าติดต่อประสานงาน 3 ครั้งๆละ 500 บาท 1,500 บาท
รวมทั้งสิ้น 638,800 บาท
เครือข่ายที่อุดร ได้รับเกียรติจากมติมหาชนให้จัดคาราวานปีที่ 3 เมื่อวันที่ 19 สิงหาคม 2551 ก่อนพี่เสียวันนึง ผมเลยออกแบบไว้ดังนี้นะครับ ส่วนงบประมาณเดี๋ยวจะให้วารุณีช่วยดูให้
ชื่องาน "คาราวานส่งเสริมสุขภาพด้วยการแพทย์แผนไทย การแพทย์พื้นบ้าน การแพทย์ทางเลือก : ประเด็น หมอพื้นบ้านกับระบบสุขภาพชุมชน"
ร่างแผนดำเนินการ
1.สถานที่รวมปราชญ์ รวมศาสตร์เซ็นเตอร์พอยท์หมอพื้นบ้าน
จัดบรรยากาศแบบพื้นบ้าน มีบูธของเครือข่าย บูธอาหารโอท็อป บูธนวดเท้าเพื่อสุขภาพ บูธนวดพื้นบ้าน บูธกระโจมอบสมุนไพร แต่ละบูธใช้เต๊นท์แบบกระโจม
การวางหม้อต้มยาสูตรเด็ดของแต่ละเครือข่าย (สภาหมอพื้นบ้าน , เครือข่ายอุบล , อุดร , สกล , กาฬสินธุ์ , สุรินทร์) ตามบูธของแต่ละเครือข่าย พร้อมทั้งมีนิทรรศการแนะนำสมุนไพรในหม้อต้มยา (หลักอาหารสะอาด มีกระบวยตักมาใส่แก้วกระดาษ เพื่อป้องกันการติดเชื้อ)
จัดซุ้มนวดรวมหมอในเครือข่าย และให้มีนิทรรศการจับเส้นของแต่ละเครือข่าย สุดยอดหมอนวด เครือข่ายละ 2 คน (แต่ละเครือข่ายส่งข้อมูลและรูปหมอเพื่อทำป้าย)
บูธกระโจมอบสมุนไพร สุดยอดสูตรเด็ดอบสมุนไพรของแต่ละเครือข่าย ๆ ละ 1 กระโจม (แต่ละเครือข่ายส่งข้อมูลและรูปหมอเพื่อทำป้าย)
บูธอาจารย์ใหญ่ ตั้งรูปเหมือนบรมครูชีวกโกมารภัจจ์ รวมทั้งกกยา เครื่องยา ยามัด ยาซุม ยาต้ม พร้อมทั้งเครื่องไหว้
บูธอาหารจากโอท็อป
เวทีกลางสำหรับแต่ละเครือข่ายขึ้นนำเสนอแนะนำตัวเองในแต่ละช่วง
2.ห้องประชุม
การประชุมจะแบ่งเป็นห้องใหญ่และห้องย่อย ดังนี้
ห้องใหญ่วันที่ 1 ภาคเช้า
• พิธีเปิด จัดในรูปแบบเชิญประธานเข้าร่วมบายศรี ผูกแขน
• เชิญประธาน กล่าวต้อนรับ
• นโยบายสาธารณะเพื่อการพัฒนาเครือข่ายภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านสุขภาพ โดย ดร.ปรีชา อุยตระกูล
• เวทีเสวนาจรรยาบรรณของหมอพื้นบ้าน โดย เครือข่ายสุขภาพวิถีไท เพื่อจัดทำเป็นบทสรุป จรรยาบรรณหมอพื้นบ้าน (เตรียมการโดยให้แต่ละเครือข่ายทำแบบสัมภาษณ์ สอบถามลงไปยังสมาชิก และนำมาจัดอันดับความนิยมของจรรยาบรรณ เทียบเคียงกับจรรยาบรรณของวิชาชีพอื่น ๆ)
ห้องใหญ่วันที่ 2
• เวทีรวมเพื่อเสนอข้อตกลงเครือข่ายสุขภาพวิถีไทสู่นโยบายสาธารณะ
• การลงนามแต่ละเครือข่าย เพื่อเป็นข้อตกลงร่วมกัน
• มอบใบประกาศให้แต่ละเครือข่าย
• ปิดเวทีโดยเชิญ นพ.สสจ. รับข้อเสนอและให้ข้อคิดเห็น
• คณะผู้จัดทำเปิดเพลงอำลา พร้อมแจกหนังสือรวมเล่มเครือข่ายสุขภาพวิถีไท
ห้องย่อยวันที่ 1 ภาคบ่าย
• หมอพื้นบ้านกับไข้หมากไม้
• หมอพื้นบ้านกับอาการงูสวัด
• หมอพื้นบ้านกับการบ่งพิษแมงมุม
• หมอพื้นบ้านกับการจับเส้น
(เครือข่ายส่งชื่อ และสุดยอดความรู้ของหมอแต่ละคนของแต่ละเครือข่าย)
คืนแรก
จัดรถแนะนำจังหวัด โดยรับจากที่พักเวลา 1800 สักการะศาลเทพารักษ์ ศาลหลักเมือง ต้นศรีมหาโพธิ์และวัดมัชฌิมาวาส กรมหลวงประจักษ์ศิลปาคม แล้ววกกลับไปชมหนองประจักษ์ เข้าที่พัก โสเหล่กันตามสะดวก
คืนที่สอง
หลังจากฟังนโยบายสาธารณะเพื่อการพัฒนาเครือข่ายภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านสุขภาพ โดย ดร.ปรีชา อุยตระกูล แล้ว แบ่งเป็น 2 ประเด็น 4 กลุ่ม พูดคุย
ประเด็น ถ้าจะให้แนวนโยบายนั้นเกิดขึ้นจริง ใคร ต้องทำอะไรบ้าง
ประเด็น แนวทางการส่งเสริมการเข้าถึงหมอพื้นบ้าน ยาพื้นบ้าน การรักษาแบบพื้นบ้านของประชาชน
3.ที่พัก
วัดโพธิ์สมภรณ์
4.ยานพาหนะ
รถรับส่งจากราชภัฎมาที่พัก
5.การต้อนรับเครือข่าย
ตั้งตู้ถ่ายรูปสติ๊กเกอร์ พอผ่านเข้ามาให้มีการถ่ายรูปทำทะเบียน ให้นักศึกษาเข้าประกบสัมภาษณ์ แล้วนำการสัมภาษณ์พิมพ์เข้าระบบฐานข้อมูล จากนั้นเตรียมการเพื่อนำไปสู่การนำเสนอช่วงเปิดงาน
6.การเปิดงาน
พิธีเปิดงาน เมื่อประธานในพิธีมาถึง จะเปิดการบายศรีสู่ขวัญเป็นการเปิดงานไปในตัวและพิธีกรเชิญให้ประธานมอบนโยบายข้อคิดเห็นเกี่ยวกับการพัฒนาระบบภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านสุขภาพ
แผนการดำเนินการ
เตรียมการ
• ประชุมแกนนำเครือข่าย (ที่จะมาร่วมงาน)
• ประชุมผู้รับผิดชอบการจัดงาน (สาธารณสุข ราชภัฏ ตัวแทนเครือข่ายในจังหวัดอุดรธานี)
• แต่ละเครือข่ายเตรียมข้อมูลสุดยอดความรู้ภูมิปัญญาสุขภาพพื้นบ้าน
• ประสานแต่ละเครือข่ายส่งชื่อผู้นำเสนอ และผู้เข้าร่วมประชุมในแต่ละห้อง พร้อมทั้งเนื้อหา
• จัดทำหนังสือต้อนรับ (เนื้อหาจากแต่ละเครือข่ายส่งข้อมูล นำมารวมเล่ม)
• ประชาสัมพันธ์ให้หมอพื้นบ้านแต่ละอำเภอ จังหวัดรายงานตัวกับเครือข่าย
• ประชาสัมพันธ์งาน
• ประสานสถานที่จัดงาน
• ประสานสถานที่ ที่พัก ยานพาหนะ
• ตั้งบูธ จัดบูธ
ดำเนินการ
• จัดการประชุมตามแผนงาน (โดยให้แต่ละเครือข่ายส่งชื่อผู้นำเสนอ และผู้เข้าร่วมประชุมในแต่ละห้อง มาก่อนการจัดอย่างน้อย 1 สัปดาห์)
บุคลากรในกิจกรรม
1.คณะต้อนรับ พาทัศนศึกษาจังหวัดอุดรธานี ได้แก่ หมอพื้นบ้าน , นักศึกษา
2.คณะสัมภาษณ์เชิงลึกหมอพื้นบ้านก่อนเข้างานและนำไปจัดพิมพ์ ได้แก่ นักศึกษา
3.คณะจัดเสวนาภาคกลางวัน ภาคกลางคืน ได้แก่ หมอพื้นบ้าน นักวิชาการ
วันนี้ได้พระจากคุณเสมอเทพ เป็นกรอบรูปหลวงตามหาบัว ซึ่งเป็นรูปลอยองค์ครึ่งตัว ทำจากทราบ กระเบื้องหลังคา ชานหมาก คำข้าวก้นบาตร ที่ลูกศิษย์มีจิตศรัทธา ช่วยกันทำขึ้น และพื้นทำจากทรายที่อยู่ที่กุฏิของท่าน พร้อมทั้งมีพิเศษคือนำเหรียญรุ่นแสตมป์ ครบรอบ 95 ปี ออกในวาระวันครบรอบวันเกิดหลวงตา 12 สิงหาคม 2551 ก็ขออนุโมทนาและขอขอบคุณไว้ด้วยครับ และให้บุญนี้มีถึงพี่ยงยุทธด้วยครับ
22 มีนาคม 2552
ผมได้รับการติดต่อจากอาจารย์อุษาเรื่องการนำเสนอภาพรวม SUMMARYโครงการคาราวานหมอพื้นบ้าน ใน 3 ประเด็นคือ 1.การขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะ / 2.รับรองหมอพื้นบ้าน / 3.งานด้านวิชาการของหมอพื้นบ้าน ในการจัดงานคาราวานหมอพื้นบ้านปีที่ 3 ให้ นพ.ประพจน์ ทราบ
ประเด็นยุทธศาสตร์ 1.การขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะ
กลวิธี ประชุมเพื่อรับฟังข้อมูลจากผู้ทรงคุณวุฒิ และจัดเวทีระดมความคิดเห็นจากหมอพื้นบ้าน
ประเด็นยุทธศาสตร์ 2.รับรองหมอพื้นบ้าน
กลวิธี แต่ละเครือข่ายให้มีการรวบรวมข้อมูลนำมานำเสนอในที่ประชุม
ประเด็นยุทธศาสตร์ 3.งานด้านวิชาการของหมอพื้นบ้าน
กลวิธี เวทีการสรุปงานในรอบปีที่ผ่านมาของแต่ละจังหวัด ได้แก่ คาราวานหมอพื้นบ้านสัญจร จากเครือข่ายสกลนคร , การรวมความรู้ 9 ประเด็น จากเครือข่ายสุขภาพวิถีไทย , หมอพื้นบ้านกับรูปแบบการจัดระบบสุขภาพท้องถิ่น จากเครือข่ายอุดรธานี