ตรัง

 รูปดวงตราประจำจังหวัด

(อ้างอิง).....





เครื่องหมายตราประจำจังหวัดซึ่งเป็นสะพานกระโจมไฟ หมายถึง จังหวัดตรังนี้เคยเป็นเมืองท่า ทำการค้าขายกับต่างประเทศมาแต่โบราณ ลูกคลื่น คือความหมาย ของคำว่า "ตรัง ในภาษาของชาวมัชฌิมประเทศ (อ้างอิง)

...........

ตามนัยนี้ ท่านก็อธิบายไว้ว่าคำว่า ตรัง แปลว่า ลูกคลื่น ... ซึ่งตรงกับคำบาลีว่า ตะรังคะ แปลว่า คลื่น หรือ ระลอกคลื่น ....และในคัมภีร์อภิธานมีคำอธิบายอยู่ ๒ มติ ดังนี้

  • ตรนฺโต คจฺจตีติ ตรงฺโค
  • ระลอกใดเมื่อข้ามไป ไปอยู่ ดังนั้น ละลอกนั้น ชื่อว่า ตะรังคะ (เมื่อข้ามไปก็ไปอยู่)

 

ตะรังคะ มีคำว่า ตรํ (ตะรัง) เป็นบทหน้า แปลว่า เมื่อข้ามไป ... นำมาบวก รากศัพท์คือ คม ซึ่งบ่งชี้ความหมายว่า ไป โดยลบ ม.ม้า ด้วยอำนาจกฺวิปัจจัย จึงคงเหลือแต่ ค ... ดังนั้น ตรํ +ค = ตะรังคะ (แปลงนิคคหิตเป็น ง.งู ตามหลักไวยากรณ์ ) แต่เมื่อมาเป็นไทยแท้ในปัจจุบันเขียนว่า ตรัง (ภาษาไทยโบราณเขึยนว่า ตรังค์)

ความหมายของคำว่า ตรัง (ตรังค์) ว่า เมื่อข้ามไปก็ไปอยู่ นี้... คงจะพิจารณาถึง ระลอกคลื่น ซึ่งจะข้ามลูกหนึ่งแล้วก็ผ่านไปอีกลูกหนึ่ง สลับกันไปเรื่อยๆ แม้บางลูกอาจสลายไป แต่ก็จะมีการก่อตัวเป็นคลื่นลูกใหม่ ข้ามไปข้างหน้าอยู่เรื่อยๆ... ทำนองนี้เองจึงได้ชื่อว่า ตรัง (ตรังค์)

............

อีกนัยหนึ่ง ท่านตั้งอรรถวิเคราะห์ว่า

  • ตีรํ คจฺฉตีติ ตรงฺโค
  • ระลอกใด ย่อมไป สู่ฝั่ง ดังนั้น ระลอกนั้น ชื่อว่า ตะรังคะ (ไปสู่ฝั่ง)

 

ตรัง (ตรังค์) ตามนัยนี้ ท่านว่า มี ตีรํ เป็นบทหน้า แปลว่า ฝั่ง แล้วก็แปลงสระี อี เป็นสระ อะ กล่าวคือ จาก ตีรํ ก็กลายเป็น ตรํ... เมื่อนำ ตรํ มาผสมกับ ค (ซึ่งมาจาก คม รากศัพท์ แปลว่า ไป) จึงได้ว่า ตะรังคะ (ตรํ + ค = ตรงฺค) เหมือนอย่างนัยก่อน...

ความหมายของคำว่า ตรัง (ตรังค์) ว่า ไปสู่ฝั่ง นี้ ... เข้าใจไม่ยาก เพราะผู้เขียนไม่เคยเห็นคลื่นตามปกติที่วิ่งออกไปจากฝั่งเลย มีแต่คลื่นที่วิ่งเข้าหาฝั่งทั้งนั้น...

..........

อนึ่ง ในคำบาลี มีศัพท์ที่แปลว่าคลื่น ระลอก หรือกระแส อยู่ ๖ คำ กล่าวคือ

  • ตรังคะ ภังคะ อูมิ และ วีจิ  ๔ คำนี้ หมายถึงคลื่นทั่วๆ ไป
  • อุลโลละ และ กัลโลละ ๒ คำนี้ หมายถึงคลื่นขนาดใหญ่