แหะ แหะ ตอนแรกว่าจะตอบกลับเป็นการส่วนตัวทาง e-mail แต่โดน อ.แหวว แนะนำว่าควรตอบให้ประชคมได้อ่านกันอย่างถ้วนหน้า ก็เลยนำมาลงในบล็อกนี้

 

ปุจฉา : อยากทราบถึงว่าเด็กไร้สัญชาติ เมื่อเขาไร้สัญชาติแล้วเขามีสิทธิในเรื่องไดบ้างที่เขาควรจะได้รับ และนอกจากสิทธิที่เขาควรจะได้รับแล้วเขาเจอปัญหาอะไรบ้างค่ะที่เขาไร้สัญชาติ คือว่าตอนนี้กำลังศึกษาถึงเด็กไร้สัญชาติอยู่ค่ะ

วิสัชนา :

ถึงคุณ paewinee (และท่านผู้อ่านทุกท่าน)
 
ก่อนอื่นต้องขออธิบายก่อนนะคะว่าเด็กไร้สัญชาติ คือ บุคคลที่ไม่มีรัฐใดในโลกยอมรับที่จะให้สัญชาติ ดังนั้นแต่เด็กกลุ่มนี้อาจจะไม่ไร้รัฐก็ได้
หากมีรัฐหนึ่งรัฐใดให้การยอมรับเขาเข้าสู่ระบบทะเบียนราษฎร แต่ในทางกลับกันเด็กไร้รัฐย่อมจะเป็นเด็กไร้สัญชาติไปด้วยโดยปริยายค่ะ
 
อย่างไรก็ดีในเมือ่เด็กกลุ่มนี้ถือเป้นมนุย์คนหนึ่ง ดังนั้นเขาจึงมีศักดิ์ศรีในความเป็นมนุษย์เหมือนกับพวกเราทั่วไปๆ
(ไปอ่านดูรายละเอียดเรื่องนี้ได้ในหนังสือ อ.บรรเจิด สิงคะเนติ) ย่อมมีสิทธิมนุษยชนขั้นพิ้นฐานเหมือนกับพวกเรา ได้แก่
สิทธิในชีวิต เนื้อตัวร่างกาย ทรัพย์สิน เลือกถิ่นที่อยู่ เดินทาง ก่อตั้งครอบครัว การแสดงความคิดเห็น ฯลฯ
(อันนี้ไปดูเพิ่มเติมในปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน1949  กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมือง สิทธิทางการเมือง 1966 ฯลฯ
รวมถึงรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2550 )
 
สำหรับประเทศไทยแล้วการยอมรับคนเหล่านี้เข้าสุ่ระบบทะเบียนราษฎร อาจทำได้หลายวิธีโดยดูจากจุดเกาะเกี่ยวที่มีกับประเทศไทย
(อ่านเพิ่มเติม)
 
ส่วนปัญหาที่เขาเผชิญ ได้แก่ ปัญหาในการเข้าสู่สิทธิเหล่านั้น เช่น กรณีของประเทศไทย
การเข้าสู่สิทธิในหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า แม้ว่าจะไม่มีกฎหมายหรือนโยบายตัวใดห้ามคนไร้สัญชาติ เป้นผู้มีสิทธิ
แต่ในความเป็นจริงแล้วคนกลุ่มนนี้กลับมิอาจเข้าถึงสิทธิดังกล่าวได้อย่างแท้จริง กล่าวคือ มีทางปฏิบัติบางประการกีดกันสิทธิของคนกลุ่มนี้ เช่น
การเอาสิทธิในหลักประกันสุขภาพไปผูกติดกับการเป็นผู้มีสัญชาติไทย --- แน่นอนเมื่อไร้สัญชาติก็ไม่มีสิทธิ
ผูกติดกับการมีเลขประจำตัวประชาชน 13 หลัก --- แม้คนไร้สัญชาติจำนวนหนึ่งจะสามารถเข้าสู่ระบบทะเบียนราษฎรและมีเลขประจำตัว 13 หลักก็ตาม 
และผูกติดกับการมีชื่อในทะเบียนบ้าน --- แม้ว่าตามความเป็นจริงจะมีคนไร้สัญชาติจำนวนไม่น้อยมีชื่อในทะเบียนราษฎรก็ตาม
แต่คนเหล่านี้ก็ยังไม่อาจเข้าสู่ระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าได้อยู่ดี (ติดตามดูความเคลื่อนไหวของประชาคมนักวิจัย เรื่องสิทธิในสุขภาพ หลักประกันสุขภาพของคนไร้รัฐในประเทศไทย health for stateless ได้ที่ http://gotoknow.org/blog/health4stateless-kitiwaraya และที่ http://gotoknow.org/planet/team-on-health4stateless ค่ะ)
 
ที่กล่าวมานี้เป็นเพียงส่วนหนึ่งของปัญหาที่คนไร้สัญชาติต้องเผชิญค่ะ
ส่วนข้อมูลอื่นๆสามารถดูได้ที่ www.archanwell.org ของท่าน รศ.ดร.พันธุ์ทิพย์ สายสุนทร  
 
 
 
 
กิติวรญา รัตนมณี
 
--------------------------------------------------------------------------------------------------

ปล.ก่อนหน้านี้คุณภาวิณีได้ส่ง e-mail สอบถาม อ.แหวว สามารถติดตามอ่านได้ที่ http://gotoknow.org/blog/stateless-and-nationalityless-management-by-law/167403