การบริหารระบบอุดมศึกษาของประเทศแบบ Chaordic Management


          ผมต้องขออภัยที่จะต้องเริ่มบันทึกด้วยการบอกว่า   วิธีการบริหารระบบอุดมศึกษาของประเทศไทยเป็นวิธีการที่ล้าสมัย   ไม่เหมาะต่อการบริหารหน่วยงานหรือองค์กรที่สร้างสรรค์นวัตกรรม   หรือทำหน้าที่เป็นสมอง  เป็นพลังสร้างสรรค์ของประเทศ


          และเวลานี้เป็นฤดูกาลยกร่าง พรบ. ของมหาวิทยาลัยที่จะออกนอกระบบราชการ   และมีข้อโต้แย้งอยู่ในระดับกรรมาธิการของสภาผู้แทนราษฎรและรัฐสภา   ในสาระและกระบวนทัศน์ของการสนับสนุนและกำกับของรัฐ   โดยมีแนวโน้มว่าภาคการเมืองต้องการเข้ามาควบคุมมหาวิทยาลัยมากขึ้น   ในลักษณะที่เขียนกฎหมาย (พรบ.)   ให้มหาวิทยาลัยมีรูปแบบการบริหารที่เหมือน ๆ กันหมด   ในลักษณะ “กำหนดสูตรที่แน่นอนตายตัว”


          นี่คือจุดตายของระบบอุดมศึกษาไทย


          นี่คือสาเหตุสำคัญที่ทำให้มหาวิทยาลัยไม่เป็น Learning Organization อย่างที่เห็นอยู่ในปัจจุบัน


          องค์กรเพื่อการสร้างสรรค์   ต้องบริหารแบบ chaordic management ซึ่งหมายความว่า    ความชัดเจนอยู่เป้าหมาย (goals) หรือปณิธานความมุ่งมั่น (purpose)   แต่วิธีการและกฎเกณฑ์กติกาไม่ตายตัว   เปิดโอกาสให้ผู้ปฏิบัติงานใช้ความคิดริเริ่มสร้างสรรค์   และร่วมกันกำหนดกติกา   และรูปแบบการจัดองค์กรให้เหมาะสมต่อบริบทของการทำงาน   ทั้งนี้เพื่อเป้าหมายบรรลุปณิธานความมุ่งมั่นที่กำหนดไว้


          การบริหารระบบอุดมศึกษาต้องเน้นการบริหารที่ยึดปณิธานความมุ่งมั่นเป็นหลัก   ใช้ทรัพยากรและการจัดการเข้าไปเสริมหรือเพิ่มพลัง (empower)    การริเริ่มสร้างสรรค์และฟันฝ่าของแต่ละมหาวิทยาลัยให้บรรลุเป้าหมายนั้น   ไม่ใช่ผู้บริหารระบบอุดมศึกษาเข้าไปกำหนดรายละเอียดและวิธีการทำงานของแต่ละมหาวิทยาลัย


                                                                                                วิจารณ์  พานิช
                                                                                                   20 ก.ค.48