ผมเฝ้าพร่ำสอนตัวเอง ให้ฝึกทักษะสร้างสัมมาทิฐิในเรื่องต่างๆ มาวันที่ ๒๕ ธ.ค. ๕๐ ก็ได้มีโอกาสเรียนรู้เรื่องสัมมาทิฐิ และการไม่ตกหลุมลุ่มหลงไปในมิจฉาปฏิปทา จากการประชุมเกี่ยวกับธรรมนูญว่าด้วยระบบสุขภาพแห่งชาติ ที่ สช.
เราคุยกันว่าโลกกำลังหลงทาง เรื่องระบบสุขภาพ เราก็กำลังถูกจูง หรือถูกผลักให้เดินหลงทาง เพราะมหาอำนาจหนึ่งเดียวในโลก คือสหรัฐอเมริกา ถลำหลงทางไปไกล พยายามถอนตัวเท่าไรก็ถอนไม่ขึ้น เพราะระบบสุขภาพมันซับซ้อน และบางส่วนของระบบมันมีอิทธิพลใหญ่มาก คือระบบตลาด ระบบทุน และระบบ corporation ที่ร่วมมือกันควบคุมทุกสิ่งทุกอย่างในโลก พอประเทศมหาอำนาจเดินผิดทาง ก็ดูดเอาประเทศอื่นๆ ตามไปด้วย เพราะเวลานี้โลกมันถึงกันหมด
ผมในฐานะประธานของการประชุม จึงสรุปว่า เป้าหมายใหญ่ที่สุดของกระบวนการธรรมนูญว่าด้วยระบบสุขภาพแห่งชาติ คือการเดินระบบ “สู่สวรรค์” ไม่ใช่ “ลงนรก”
แต่มันไม่ง่ายอย่างนั้น เพราะชีวิตจริงมันซับซ้อนยิ่ง และไม่ใช่แค่ซับซ้อน มันยังซ่อนเงื่อนด้วย ทั้งเรื่องระบบและตัวเราเอง ถ้าไม่ระวัง ถ้ามองไม่ชัด เราจะโดน “เส้นผมบังภูเขา” หรือหลงมายา โดยที่มายานั้นจริงๆ แล้วเป็นสิ่งดี แต่เราเองเป็นผู้เข้าไปผิดมุมหรือผิดมิติ ตัวจูงเราเข้าไปคืออวิชชา โลภะ โมสะ โมหะ นั่นเอง
ระบบสุขภาพ (Health Systems) ของสหรัฐอเมริกาและของประเทศส่วนใหญ่ เน้นที่บริการสุขภาพ (Health Services) ทั้งๆ ที่ในทางวิชาการเป็นที่รู้กันมานานว่าแนวทางนั้นผิด ที่ถูกคือแนวทางพัฒนาระบบสุขภาพ เน้นสร้างนำซ่อม แต่ในสหรัฐอเมริกาเองความรู้สู้กลุ่มผลประโยชน์ไม่ได้ คล้ายๆ กับเรื่อง Global Warming นั่นแหละ
ผมสอนตัวเองว่า ในตัวผมก็มี “กลุ่มผลประโยชน์” เช่นเดียวกัน และในหลายกรณีความรู้ในตัวผมก็สู้กลุ่มผลประโยชน์ในตัวผมไม่ได้ เช่นเดียวกันกับระบบสังคมรอบๆ ตัวผม เกมการต่อสู้นี้ในสายตาของผม เป็นการเรียนรู้ที่สนุกอย่าบอกใคร เป็นการเรียนรู้เพื่อสอนและเพื่อฝึกตนเอง
วิจารณ์ พานิช
๒๖ ธ.ค. ๕๐
