ไพ่ใบนั้น ใบที่ใครก็อยากได้

"พี่คร๊าบบ ช่วยผมหน่อย  ผมกำลังจะทำหลักสูตร OD คร๊าบบ  ผมกะลังแป๊ก ช่วงนี้มีกิจกรรม อะไรใหม่ ๆ เจ๋ง ๆ บ้างเปล่าพี่ " 

ยายกาแฟได้รับโทรศัพท์ จากน้องชาย (เด็กสร้าง) ซึ่งกำลังผันตัวไปเป็นนักจัดอบรม  นักจัดกระบวนการ เราเคยทำงานร่วมกันบ่อย ช่วยเหลือแบบเอามือกันก็บ่อย  และเวลาต้องทำอะไรอย่างนี้ ก็จะต้องมียกหูมาถามไถ่กัน ตามธรรมเนียม เช้าวันนี้ยุ่ง ๆ กับงานคลินิกไม่มีเวลาคุยกับน้องมันมาก รับปากไปว่าจะไปคิดให้  เอาไว้ว่างๆ ค่อยคุยกันใหม่  น้องรักสำทับมาตอนท้าย ๆ ว่า

"คร๊าบบ  ขอบคุณคร๊าบบบ แล้วผมจะโทรมาฟัง กิจกรรมจ๊าบๆ นะคร๊าบบบ  นึกว่าทำบุญ ลูกนก ลูกกา ลูกหมู ลูกหมา มั่งนะคร๊าบบ"

พอว่าง ๆ ก็มานึกถึง กิจกรรมที่จะปรับใช้ใน การทำ   OD (Organization Development) ได้ ปัญหาหลัก ๆ ขององค์กรส่วนใหญ่ก็ไม่พ้น เรื่องคน  (Man)  ประเด็น Money , Material และ Management  เค้ามีการอบรมอย่างอื่น ขึ้นมารองรับแล้ว อย่างหลากหลายด้วย แต่ถ้า OD ยังไง พระเอกก็ต้องเป็น คน (Man)  

วันนี้ ทำนู่นทำนี่  ขณะกำลังปั่นจักรยานก็ปิ๊งแว๊บ  มีคำหนึ่งลอยเข้ามาในใจ

“ใครก็อยาก เป็นไพ่ใบนั้น”  เป็นบทเรียนง่าย  ๆ ที่มาจากการเล่น นี่เอง ครั้งหนึ่งมีโอกาสได้เข้าสัมมนา  มีหนึ่งกิจกรรมที่คิดมาตลอดว่าอยากนำมาต่อยอด แต่ยังไม่มีเวทีที่เหมาะ จะให้ลอง 

อุปกรณ์ที่ใช้คือ  ไพ่ 1 สำรับ หรือจำนวนเท่าผู้เล่น  ไพ่ทุกใบถูกคว่ำหน้าลงกับพื้น ผู้เล่น ยืนเป็นวงล้อมรอบ  ในรอบเล็กจะปล่อยผู้เล่นออกไปเลือกไพ่เอง  ตามใจปรารถนา โดยยังไม่ได้อธิบายกติกา เมื่อผู้เล่นทุกคนได้ไพ่อยู่ในมือจนครบ ก็ค่อยเปิดเผยกติกา ทีละส่วน  (reveal part by part technique)

กติกาคล้ายการเล่นเกมส์รวมสตางค์  แต่ตรงนี้ทุกคนจะมีค่าเท่ากับตัวเลขในไพ่ ตัว J / Q และ K   จะมีค่าเท่ากับ 10 ตัว A เท่ากับ 1  แต่เกมส์นี้จะต้องมีตัวพิเศษคือ Joker  2 ตัว ซึ่ง Joker จะกำหนดได้โดยผู้เล่น  จะให้มีค่าเท่าไหร่ก็ได้ เปลี่ยนแปลงได้  เมื่อทุกคนรู้ค่าของตัวเองแล้ว ผู้นำกิจกรรมก็จะขานตัวเลขให้ผู้เล่นรวมกัน .. การรวมกันก็ยากง่ายปะปนกัน 

แต่พอจะนึกออกไหม  ว่าผู้เล่นเนื้อหอมที่ใคร ๆ ก็อยากได้ คือใคร  ใช่แล้ว  Joker ค่ะ  เพราะ joker อยู่คนเดียวก็อยู่ได้  อยู่ได้แม้กระทั่งกับคนที่มีแค่คะแนนเดียว  สารพัดประโยชน์ซะไม่มี  คนที่หากลุ่มยากและมักถูกเขี่ยทิ้งคือคน ที่มีตัวเลขสูง ๆ เพราะถ้าคุณคว้า joker ไม่ได้ ก็จะเป็นส่วนเกินได้ง่าย ๆ  ค่ะ  ขานซัก 4 – 5 รอบ  นานพอที่ผู้เล่นจะเริ่มรู้ทาง ก็จะเห็นพฤติกรรมของผู้เล่นได้ชัดเจน คือ พฤติกรรม ใครเป็นไงไม่ว่า ขอให้ข้ารอดก่อน  อิอิ  เมื่อคนเริ่มชินกับกติกาและบวกเลขเร็วขึ้น  ศึกชิง Joker ก็จะหนักหน่วงขึ้น สนุก ละค่ะ  ...

พอเล่นจนชิน ก็จะมีการประเมินครั้งแรก ว่ารู้สึกยังไง ยากยังไง  ง่ายยังไง  และก็มีการเล่นรอบสอง ในรอบนี้เรียกเก็บไพ่ทุกใบ โดยผู้เล่นเดินมาคว่ำหน้าไพ่ไว้ เอง  จากนั้นก็ปล่อยให้ไปเลือกอีกรอบ  เดาได้ไหม ว่าไพ่ใบไหน ที่เนื้อหอมที่สุดและถูกแย่งกันหัวแทบแตก ไพ่ที่ทุกคนจะมองเป็นลำดับ ต่อ ๆ ไป คือไพ่ตัวที่มีค่าน้อย ๆ และที่ทุกคนเมิน และจำใจต้องเลือก เพราะต่อสู้แย่งชิงตัวที่ดีกว่ามาไม่ได้  ก็คือ ไพ่ที่มีค่าตัวสูง ๆ

ตอนเล่น ก็สนุกดี แย่ง คิดคำนวณกันหัวแตกหัวแตน  เป็นทีสนุก สนานแต่ตอนถอดบทเรียนสนุกกว่า เกมนี้สอนได้มากกว่าที่เห็นที่เป็นอยู่จริง ๆ มันสะท้อนกันอยู่เห็น ๆ ว่า

“คนที่ เป็นอะไรก็ได้ ปรับตัวได้ จึงจะเป็นที่ต้องการของผู้อื่น”

“คนยิ่งมีความ โดดเด่น   มีความเป็นบุคลิก ยืดหยุ่นไม่ได้ จะกลายเป็นผู้ถูกเลือก ไม่ใช่ผู้เลือก”

“คนยิ่งมี ลักษณะเฉพาะตัวสูง จะอยู่รอดได้ ต้องมีการจัดการที่ดี”

“คนยิ่ง ถ่อมตัว ยิ่งเป็นที่ต้องการ”

“คนเราทำได้ทุกอย่าง เพื่อความอยู่รอด”

“ไม่มี มิตรแท้ หรือ ศัตรูที่ถาวร ตราบใดที่การแข่งขันนั้นยังดำเนินต่อไป”