ความเป็นมาของ Healthy Thailand
<p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"> เมืองไทยสุขภาพดี ( Healthy Thailand ) เป็นแนวคิดเชิงยุทธศาสตร์ที่กระทรวงสาธารณสุขกำหนดขึ้น เพื่อใช้เป็นแนวทางในการลดปัจจัยเสี่ยงเชิงพฤติกรรมสุขภาพ และลดโรคที่เป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญของประเทศ ซึ่งรัฐบาลได้ดำเนินการทุกวิถีทางในการที่จะทำให้ประชาชนทุกคนมีสุขภาพสมบูรณ์แข็งแรง จึงได้กำหนดนโยบายการสร้างหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า เพื่อสร้างหลักประกันในการเข้าถึงบริการทางการแพทย์และสาธารณสุขที่ได้มาตรฐานแก่ประชาชนด้วยความเสมอภาคและเท่าเทียมกัน </p> ภายใต้นโยบายดังกล่าว กระทรวงสาธารณสุขจึงได้กำหนดยุทธศาสตร์เพื่อสร้างความเข้มแข็งของชุมชน ให้มีความตื่นตัวและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในการดูแลสุขภาพของตนเอง ครอบครัวและชุมชน รวมถึงการดูแลสิ่งแวดล้อม โดย ในปี พ.ศ. 2545 ได้ประกาศให้เป็นปีแห่งการเริ่มต้นรณรงค์สร้างสุขภาพทั่วไทย ภายใต้ยุทธศาสตร์ “รวมพลังสร้างสุขภาพ” เพื่อให้ประชาชนและหน่วยงานต่างๆ ทั้งภาครัฐและเอกชนมีส่วนร่วมสนับสนุนให้เกิดการสร้างสุขภาพมากกว่าการซ่อมสุขภาพ <p> ดังนั้นในปี 2547 จึงได้กำหนดเป้าหมายการดำเนินงานไว้ 5 ด้าน คือ 1) การออกกำลังกาย 2) อาหาร 3) การพัฒนาอารมณ์ 4) การลดโรค 5) สิ่งแวดล้อม โดยมีตัวชี้วัดความสำเร็จในระดับหมู่บ้าน/ตำบล 10 ตัวชี้วัด ในระดับอำเภอ/จังหวัด 6 ตัวชี้วัด และจะมีการปรับเปลี่ยนเพิ่มเติมเพื่อให้สอดคล้องกับสถานการณ์ด้านสุขภาพที่เปลี่ยนแปลงไปในแต่ละปี จนกว่าจะนำประเทศไทยไปสู่เป้าหมายการพัฒนาแห่งสหัสวรรษ (Millennium Development Goals-MDGs) ปี 2558</p> อย่างไรก็ตามแนวคิดในเรื่องเมืองไทยสุขภาพดีมิได้เป็นเรื่องใหม่ แต่ได้มีการดำเนินการในลักษณะนี้มาแล้ว และได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ทุกกิจกรรมได้ดำเนินการเชิงรุกให้ครอบคลุมประชาชนทุกคนตามนโยบายของรัฐบาลที่ต้องการให้ประชาชนเข้าถึงบริการได้อย่างทั่วถึง ได้รับการดูแลรักษาพยาบาลอย่างเท่าเทียมกัน โดยใช้นโยบาย 30 บาทรักษาทุกโรค สำหรับการดำเนินงานด้านส่งเสริมสุขภาพโดยเน้นในเรื่องการออกกำลังกาย การรับประทานอาหารที่สะอาดและเป็นประโยชน์ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในการดูแลสุขภาพ ครอบครัว และชุมชน ซึ่งได้พยายามดำเนินการในทุกด้านพร้อมกันเป็นไปอย่างครอบคลุม ตามความสำคัญในแต่ละกลุ่มอายุ ดังนั้นการดำเนินงานตามนโยบายเมืองไทย สุขภาพดี จะต้องเน้นย้ำการดำเนินงานให้มีความเข้มข้น เข้มแข็ง ครอบคลุม ในทุกภารกิจที่ดำเนินงานอยู่ในปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องอาหารปลอดภัย ตลาดสดน่าซื้อ อาหารสะอาดรสชาติอร่อย การพัฒนาทางด้านอารมณ์ สิ่งแวดล้อม การลดโรคที่สำคัญ การออกกำลังกาย รวมถึงเรื่องชมรมออกกำลังกายและชมรมสร้างสุขภาพ เป็นต้น โดยนำทุกกิจกรรมมาบูรณาการมีแผนปฏิบัติการที่สามารถปฏิบัติได้จริงอย่างเป็นรูปธรรม พร้อมทั้งกำหนดตัวชี้วัดขึ้นเพื่อใช้วัดความสำเร็จของกิจกรรมในทุกระดับ <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ผังทางเดินสู่ความสำเร็จเมืองไทยสุขภาพดี (Road Map)</p> ระยะที่ 1 ในปี 2547 (มกราคม - ธันวาคม 2547 ) ดำเนินงานตามนโยบายเมืองไทย สุขภาพดี โดยเน้นเป้าหมาย 5 ด้าน คือ ออกกำลังกาย (Exercise), อาหาร (Diet), การพัฒนาอารมณ์ (Emotion), การลดโรค (Disease Reduction) และสิ่งแวดล้อม (Environment) ตามกลุ่มอายุและทุกพื้นที่ โดยเน้นกิจกรรมที่สำคัญและเร่งรัด ระยะที่ 2 กระทรวงสาธารณสุข กำหนดยุทธศาสตร์ระยะปานกลาง 3 ปี (พ.ศ. 2548 – 2550) ให้เมืองไทยสุขภาพดี (Healthy Thailand) เป็นเป้าหมายบริการของกระทรวงสาธารณสุข และในปี 2548 ประเทศไทยจะเป็นเจ้าภาพร่วมในการจัดประชุมการส่งเสริมสุขภาพโลก ครั้งที่ 6 (The 6th Global Conference on Health Promotion 2005) ซึ่งจะมีการประกาศกฎบัตรกรุงเทพมหานครเพื่อการส่งเสริม สุขภาพ (Bangkok Charter) ในการประชุมดังกล่าว และจะได้มีการกำหนดเป้าหมายต่อเนื่องและหรือ เพิ่มเติมต่อไป <p> ระยะที่ 3ในปี 2558 ดำเนินการให้บรรลุเป้าหมายการพัฒนาแห่งสหัสวรรษ (Millennium Development Goals – MDGs) ตามข้อตกลงร่วมกันในการประชุมผู้นำขององค์การสหประชาชาติ ที่นครนิวยอร์ก เมื่อเดือนกันยายน 2000 ให้ดำเนินการพัฒนาและกำหนดตัวชี้วัดในกรอบ MDGs 7 ด้าน รวม 48 ตัวชี้วัด ซึ่งในจำนวนนี้มีตัวชี้วัดที่เกี่ยวข้องกับด้านสุขภาพ 18 ตัวชี้วัด ประเทศไทยในฐานะสมาชิกจะต้องดำเนินการด้านสุขภาพเพื่อให้บรรลุเป้าหมาย </p> เป้าหมายหลัก 1 : ขจัดความยากจนและหิวโหย ลดสัดส่วนประชากรที่มีรายได้ต่ำกว่า 1 เหรียญสหรัฐต่อวันลงครึ่งหนึ่งในช่วง 2533-2558 ตัวชี้วัดที่ 1 อัตราเด็กอายุต่ำกว่าห้าปีที่น้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์ ตัวชี้วัดที่ 2 สัดส่วนประชากรที่ได้รับพลังงานอาหารต่ำกว่าเกณฑ์ความต้องการเป้าหมายหลัก 2 : ลดอัตราเด็กตาย ลดอัตราตายของเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปีลง 2 ใน 3 ในช่วงปี 2533-2558 ตัวชี้วัดที่ 3 อัตราเด็กอายุต่ำกว่าห้าปีตาย ตัวชี้วัดที่ 4 อัตราทารกตาย ตัวชี้วัดที่ 5 สัดส่วนเด็กอายุหนึ่งปีที่ได้รับวัคซีนโรคหัดเป้าหมายหลัก 3 : พัฒนาสุขภาพของสตรีมีครรภ์ ลดอัตรามารดาตายลง 3 ใน 4 ในช่วงปี 2538-2558 <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify; tab-stops: 72.0pt 135.0pt" class="MsoNormal"> ตัวชี้วัดที่ 6 อัตรามารดาตาย</p> ตัวชี้วัดที่ 7 สัดส่วนการคลอดบุตรที่ได้รับการดูแลจากบุคลากรสาธารณสุขเป้าหมายหลัก 4 : ต่อสู้โรคเอดส์มาลาเรียและโรคสำคัญอื่นๆ ชะลอและลดการแพร่ระบาดของโรคเอดส์ภายในปี 2558 ตัวชี้วัดที่ 8 อัตราการติดเชื้อ HIV ในสตรีมีครรภ์อายุ 15-24 ปี ตัวชี้วัดที่ 9 อัตราการใช้ถุงยางอนามัยในการคุมกำเนิด <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify; tab-stops: 72.0pt 135.0pt" class="MsoNormal"> ตัวชี้วัดที่10 จำนวนเด็กกำพร้าด้วยโรคเอดส์</p> ป้องกันและลดการเกิดโรคมาลาเรียและโรคสำคัญอื่นๆ ภายในปี 2558 <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify; tab-stops: 72.0pt 135.0pt" class="MsoNormal"> ตัวชี้วัดที่ 11 อัตราการเกิดโรคและอัตราตายด้วยโรคมาลาเรีย </p> ตัวชี้วัดที่ 12 สัดส่วนประชากรในพื้นที่เสี่ยงต่อการระบาดโรคมาลาเรียที่มีการป้องกันและรักษาที่ได้ผล ตัวชี้วัดที่ 13 อัตราการแพร่ระบาดและอัตราตายด้วยวัณโรค ตัวชี้วัดที่14 สัดส่วนผู้ป่วยวัณโรคที่ตรวจพบและรักษาหายด้วยวิธี DOTSเป้าหมายหลัก 5 : รักษาและจัดการสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน กำหนดนโยบายและแผนพัฒนาประเทศให้สอดคล้องกับแนวทางการพัฒนาที่ยั่งยืนและลดการสูญเสียทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ตัวชี้วัดที่ 15 สัดส่วนประชากรที่ใช้เชื้อเพลิงประเภทฟืน ถ่าน และมูลสัตว์ ลดสัดส่วนประชากรที่ไม่สามารถเข้าถึงแหล่งน้ำดื่มสะอาด และส้วมถูกสุขลักษณะลงครึ่งหนึ่งภายในปี 2558 ตัวชี้วัดที่ 16 สัดส่วนประชากรที่สามารถเข้าถึงแหล่งน้ำดื่มสะอาด (เขตเมืองและเขตชนบท) ตัวชี้วัดที่ 17 สัดส่วนของประชากรที่ใช้ส้มถูกสุขลักษณะ ยกระดับคุณภาพชีวิตประชาชนในชุมชนแออัด 100 ล้านคนทั่วโลก ภายในปี 2563 <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify; tab-stops: 72.0pt 135.0pt" class="MsoNormal">เป้าหมายหลัก 6 : ส่งเสริมการเป็นหุ้นส่วนเพื่อการพัฒนาในประชาคมโลก</p>
ตัวชี้วัดที่ 18 สัดส่วนประชากรที่สามารถเข้าถึงยาที่จำเป็นต่อการดำรงชีพ ร่วมมือกับภาคเอกชนเพื่อส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีใหม่ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเทคโนโลยีสื่อสารและสารสนเทศ
<p style="margin: 0cm 0cm 0pt; tab-stops: 72.0pt 90.0pt" class="MsoNormal"></p> จากมติที่ประชุมคณะกรรมการอำนวยการเมืองไทยสุขภาพดี เมื่อวันที่ 24 มีนาคม 2547 มอบหมายให้กรมที่รับผิดชอบในแต่ละเป้าหมายเป็นเจ้าภาพหลัก ในแต่ละเป้าหมาย ดังนี้ <div align="center"><table border="1" cellspacing="0" cellpadding="0" class="MsoNormalTable" style="border-collapse: collapse; border: medium none"><tbody>
</tbody></table></div> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; tab-stops: 72.0pt 90.0pt" class="MsoNormal"> และมอบหมายให้กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ ซึ่งดูแลรับผิดชอบอาสาสมัครสาธารณสุข และชมรมสร้างสุขภาพที่เป็นตัวจักรสำคัญที่จะก่อให้เกิดกระบวนการทำงานให้บรรลุเมืองไทยสุขภาพดี</p>
การดำเนินงานภายใต้แนวคิดเมืองไทยสุขภาพดี (Healthy Thailand) เป็นการบูรณาการกิจกรรมต่าง ๆ ของงานสร้างเสริมสุขภาพ ได้แก่ การออกกำลังกาย อาหาร การพัฒนาด้านอารมณ์ การป้องกันและควบคุมโรค และการพัฒนาสิ่งแวดล้อม ให้เกิดขึ้นในระดับพื้นที่ เพื่อเชื่อมโยงให้เห็นภาพของการพัฒนาใน เชิงรุกที่ชัดเจนยิ่งขึ้น การที่จะทำให้บรรลุเมืองไทยสุขภาพดีได้นั้นควรเริ่มต้นจากระดับหมู่บ้าน ซึ่งกระทรวงสาธารณสุขกำหนดเป้าหมายไว้ร้อยละ 75 ของจำนวนหมู่บ้านทั่วประเทศ การบรรลุหมู่บ้านสุขภาพดี นำไปสู่ ตำบล อำเภอ จังหวัด และเมืองไทยสุขภาพดี ตามลำดับ ดังนั้นความสำคัญของกระบวนการพัฒนาที่จะนำไปสู่เป้าหมาย จึงอยู่ที่การจัดการในระดับหมู่บ้าน หรือ อาจกล่าวได้ว่า หมู่บ้านที่มีการจัดการสุขภาพอย่างดี นำไปสู่หมู่บ้านสร้างสุขภาพ และสู่เป้าหมายการเป็นหมู่บ้านสุขภาพดี </span></span></span></span></span>
หวังว่าการขับเคลื่อนระบบสุขภาพโดยประชาชนคนไทย เจ้าหน้าที่สาธารณสุข แพทย์พยาบาล ทั้งภาคราชการและเอกชนจะทำให้ประชาชนคนไทยทุกคน อยู่ดีมีสุข ทั้ง ครอบครัว ชุมชน และสังคม นะครับ