การทำปุ๋ยน้ำชีวภาพ
ที่ตั้ง : บ้านนายสมศักดิ์ กรวยทรัพย์ หมู่ที่ 3 ตำบลบางปิด อำเภอแหลมงอบ จังหวัดตราด
ประวัติความเป็นมา นายสมศักดิ์ กรวยทรัพย์ ประกอบอาชีพเป็นชาวสวน มีทั้งสวนยางพารา สวนผลไม้ เช่น สวนเงาะ ทุเรียน มังคุด ลองกอง เขาต้องใช้ปุ๋ยเคมีเป็นหลักในการบำรุงพืชสวนเหล่านี้ แต่ในปัจจุบันได้พบปัญหาหลายอย่างในการใช้ปุ๋ยเคมี เช่น ปัญหาปุ๋ยมีราคาแพงมากขึ้น พบปุ๋ยเคมีปลอมทำให้ได้ปุ๋ยที่มีประสิทธิภาพไม่ดีเท่าที่ควร ได้กำไรน้อยลงเนื่องจากต้องซื้อปุ๋ยในราคาสูงขึ้น ทำให้นายสมศักดิ์ กรวยทรัพย์ ได้หันมาศึกษาในเรื่องของการทำปุ๋ยน้ำชีวภาพ เขาเริ่มทดลองทำปุ๋ยน้ำชีวภาพจากคำบอกเล่าของคนแก่ในหมู่บ้าน ในครั้งก็ล้มเหลว แต่ก็ไม่ละความพยายาม จากนั้นก็ขอคำปรึกษาจากนักวิชาการเกษตรอำเภอ และเริ่มทำใหม่จนกระทั่งประสบความสำเร็จ
องค์ความรู้ของการทำปุ๋ยน้ำชีวภาพ ด้านสาระ คุณค่า ได้ใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ ใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ในหมู่บ้านสามารถลดรายจ่ายละสามารถสร้างรายได้ให้กับตนเอง ด้านการ จัดทำ หั่นหรือบดผลไม้และปลาพอละเอียดใส่ถังที่เตรียมไว้คลุกเคล้ากับกากน้ำตาล และคนให้เข้ากัน ผสมหัวเชื้อ พ.ด.2 (สารเร่ง) กับน้ำสะอาดทิ้งไว้ 10 นาที แล้วเทลงในถังผลไม้และปลาตามข้อ 1 แล้วปิดฝาถังให้สนิท วันรุ่งขึ้นกวนให้เข้ากันอีกทั้งเช้าและเย็นวันละ 2 ครั้ง จนครบ 21 วัน แต่ละวันต้อง เช็ดปากถังให้สะอาดเพื่อป้องกันแมลงวันมาไข่ทิ้งไว้จะทำให้มีหนอนได้ และป้องกันไม่ให้มีกลิ่นเหม็น ตักไขมันที่ลอยอยู่ข้างบนทิ้งเพราะเป็นของเสีย จนกว่าจะหมดไขมันจนกระทั่งกากผลไม้และปลานอนก้นถังเหลือแต่น้ำใสๆ เมื่อครบ 3 เดือนจากวันแรกที่ผสมก็ตักกากผลไม้และปลาออกจากถังให้หมดเหลือแต่น้ำไว้ หมักน้ำที่ได้รอไว้อีก 3 เดือน ได้น้ำปุ๋ยชีวภาพประมาณ 30 ลิตรจึงตักออกใส่แกลลอนๆ ละ 10 ลิตร เตรียมไว้ใช้งานหรือจำหน่าย
การถ่ายทอด 1. บอกให้เกษตรกรหรือชาวสวนรายอื่นได้รับรู้และนำไปปฏิบัติ 2. สอนและให้ลูกชายช่วยเตรียม ช่วยทำ เพื่อสืบทอดภูมิปัญญาองค์ความรู้ไว้ 3. ทำเอกสาร ไว้เพื่อเป็นการจัดเก็บความรู้ ลักษณะของความรู้ ความรู้ชัดแจ้ง (Explicit Knowledge) - เป็นความรู้ที่สืบทอดมาจากบรรพบุรุษ เล่าต่อ สืบทอดกันมาสู่ลูกหลาน ความรู้โดยนัย (Tacit Knowledge) - มีการพัฒนา ศึกษาจากผู้รู้ เช่น นักวิชาการเกษตรอำเภอ
การพัฒนา มีการทดลองนำวัตถุดิบหลายอย่างในท้องถิ่นมาใช้เพื่อให้เกิดความหลายทางชีวภาพ รวมทั้งมีการศึกษาหาความรู้เพิ่ม เปรียบเทียบข้อดี ข้อเสีย ของการใช้วัตถุดิบที่แตกต่างกัน
ผลการดำเนินการ นายสมศักดิ์ กรวยทรัพย์ ประสบความสำเร็จในการทำปุ๋ยน้ำชีวภาพ ดังนี้ - สามารถลดปริมาณการใช้ปุ๋ยเคมีให้น้อยลงได้ - สามารถจัดการทรัพยากรที่มีให้ท้องถิ่นให้เกิดประโยชน์และมีคุณค่า - ใช้ภูมิปัญญาของตนเองให้เป็นประโยชน์ สร้างโอกาสและลดรายจ่ายของตนเอง
ปัญหาอุปสรรค ถ้าทำไม่ดี ปิดฝาไม่มิดชิด อาจมีหนอนจากแมลงวัน ทำให้น้ำหมักเสีย มีกลิ่นเหม็นเวลานำไปใช้งานจะไม่สะดวก
