ปัญหาของการทำวิทยานิพนธ์

          ผมได้มีโอกาสรับฟังการบรรยายพิเศษของ  ศ.ดร.พจน์  สะเพียรชัย  เมื่อวันที่  11  สิงหาคม  2550  ณ  พิพิธภัณฑ์  สรินธรไดโนเสาร์  จังหวัดกาฬสินธุ์  เรื่อง“แนวคิดการทำวิทยานิพนธ์  ระดับปริญญาเอก”  ซึ่งสามารถสรุปเกี่ยวกับปัญหาของการทำวิทยานิพนธ์  ได้ดังนี้
ปัญหาในการทำวิทยานิพนธ์มีสาเหตุหลักๆ  มาจาก  ประเด็นต่อไปนี้
   1.  นิสิต 
        ปัญหาที่เกิดจากตัวนิสิตประกอบด้วยหลากหลายเหตุผล  ได้แก่  “เวลา”  เวลาที่ใช้ในการศึกษามีน้อยไม่เพียงพอต่อการศึกษาค้นคว้า  นำมาซึ่งความล้มเหลวในการทำวิทยานิพนธ์  รวมถึงการจัดการเวลาด้วย  “ภาระงานประจำที่มีมาก”  งานในหน้าที่ก็ยังต้องปฏิบัติอย่างเต็มที่  ส่งผลต่อเวลาในการศึกษา  และดำเนินการทำวิทยานิพนธ์  “การเลือกหัวข้อ”  เลือกหัวข้อที่ไม่มีความถนัด  จะส่งผลต่อความตั้งใจและความพยายามที่จะทำให้สำเร็จ  “ตีวิธีวิจัยไม่แตก”  เมื่อไม่มีความรู้ความเข้าใจในวิธีการวิจัยในแบบต่างๆ  ก็ไม่สามารถนำวิธีการเหล่านั้นไปใช้ในการแก้ปัญหาได้  “ขาดทฤษฎี  ปรัชญา  ฐานความคิด  หลักการ”  ถ้าไม่ศึกษาค้นคว้า  ให้รู้ลึก  รู้กว้าง  และรู้จริง  ก็ไม่สามารถเข้าใจธรรมชาติของปัญหา  ไม่เข้าใจถึงแกนของปัญหา  ก็ไม่สามารถหาวิธี หรือ หนทางในการแก้ปัญหาได้  “ขาดการจัดการ วินัยในตัวตนเอง”  เป็นส่วนสำคัญมาก  ถ้านิสิตเองขาดการจัดการ  และขาดวินัย  ก็จะทำให้การทำวิทยานิพนธ์ดำเนินการไปด้วยความล่าช้า  เนื่องจากไม่มีแบบแผนในการดำเนินการ  เปรียบเสมือน “คนที่หลงทางในป่าใหญ่”  “ปัญหาส่วนตัว”  ปัญหาด้านการเงิน  ครอบครัว  และอื่นๆ  เป็นปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จในการทำวิทยานิพนธ์ทั้งนั้น  ถ้าเรามีทรัพยากรที่เพียงพอ  มีกำลังใจที่ดี เราก็สามารถดำเนินการต่างๆ ให้สำเร็จลุล่วงไปด้วยดี
   2.  อาจารย์ที่ปรึกษา
   “ขาดความพร้อม”  อาจเกิดขึ้นได้กับอาจารย์ที่ยังใหม่ในการควบคุมวิทยานิพนธ์  ซึ่งอาจจะยังไม่มีความชำนาญเพียงพอ  “ไม่ทราบบทบาทหน้าที่”  อาจารย์บางคนใช่งานนิสิตนอกเหนือจากงานวิชาการมากเกินไป ก็ส่งผลให้นิสิตเสียขาดเวลา นำมาซึ่งความล่าช้าในการทำวิทยานิพนธ์ได้   “ขาดทักษะในการให้คำปรึกษา”  อาจารย์ที่ปรึกษาหลานท่านมีความรู้ความสามารถมากในเชิงวิชาการ  แต่ก็มีบางส่วนขาดทักษะในการสื่อสารให้บุคคลทั่วไปเข้าใจในสิ่งที่ตนเองต้องการสื่อสาร  “ไม่มีเวลา”  ภาระงานของอาจารย์ที่มีมาก  และจำนวนนิสิตในปัจจุบันก็มีจำนวนมากขึ้น  ซึ่งส่งผลให้อาจารย์ไม้สามารถดูแล  และแบ่งเวลาให้นิสิตได้ทุกๆ คนอย่างเพียงพอ  “ขาดความรู้  เนื้อหา  สาระ  ทฤษฎี  ในการวิจัย”  ส่งมากเกิดขึ้นในกรณีที่นิสิตเลือกอาจารย์ที่ไม่มีความชำนาญในหัวข้อที่นิสิตได้เลือกทำ  ส่งผลให้อาจารย์ไม่สามารถให้คำปรึกษาในเรื่องนั้นๆ ได้
   3.  หน่วยงาน
   “ผู้บังคับบัญชา”  นิสิตที่ยังต้องทำงาน  หรือมีภาระงานต่อหน่วยงานนั้นๆ  โดยทั่วไปก็จะเป็นผู้ที่มีความสามารถ  เป็นที่ไว้วางใจของผู้บังคับบัญชา  ซึ่งจะถูกเรียกใช้งานอยู่เป็นประจำทำให้ไม่มีเวลาในการศึกษา  และดำเนินในการทำวิทยานิพนธ์  และในบางครั้งอาจจะต้องเจอผู้บังคับบัญชาที่ไม่สนับสนุนให้ศึกษาต่อ  อาจจะเนื่องมาจากบุคคลในหน่วยงานการมีจำนวนจำกัด  ซึ่งเป็นอุปสรรคในการศึกษาต่ออย่างมาก  “สถานศึกษา”  อาคารสถานที่  ตำรา  อุปกรณ์ทางการศึกษา  ห้องสมุด  ส่งผลต่อบรรยากาศในการศึกษาค้นคว้าเป็นอย่างมาก  ถ้าสถานศึกษาใดก็ตามที่มี  อาคารสถานที่น่าศึกษา  มีเอกสาร  ตำรา  อุปกรณ์ทางการศึกษาที่ทันสมัยและเพียงพอ  ซึ่งช่วยให้นิสิตมีความพร้อมในการศึกษาค้นคว้า  ก็จะเป็นส่วนสำคัญที่ส่งผลต่อความสำเร็จของการทำวิทยานิพนธ์  รวมไปถึง  “ทุนสนับสนุน”  ถ้านิสิตได้รับทุนที่เหมาะสมและเพียงพอก็จะเป็นส่วนช่วยให้นิสิตมีความพร้อม  และไม่เครียดมากนักเมื่อต้องดำเนินการต่างๆ  ที่ใช้การลงทุน