Logical Thinking ในการทำงาน ช่วยในการแก้ปัญหาอย่างมีเหตุมีผลได้

          การเข้ามาเรียนจิตวิทยานั้นมีจุดประสงค์ที่ชัดเจน คือ ต้องการเข้าใจพฤติกรรมและสามารถอธิบายพฤติกรรมของมนุษย์ได้ เพื่อที่จะทำนายและควบคุมพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ให้ลดลงเพื่อนำไปใช้ในการทำงานให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดในการทำงาน และเมื่อได้เริ่มเรียนก็ทำให้ได้รู้ว่า การเข้าใจและอธิบายพฤติกรรมได้นั้น เป็นกระบวนที่สำคัญอย่างยิ่ง ดังนั้น จึงมีความสนใจในเรื่องของการคิดเป็นเหตุเป็นผล หรือ Logical Thinking และการที่ได้ทำ Thinking Wheel ในการเรียนวิชา HRD ก็ยิ่งทำให้ได้คิดว่าการเข้าใจสาเหตุที่แท้จริงของปัญหาได้จะเป็นประโยชน์อย่างยิ่ง   

          Logical Thinking เป็นทักษะพื้นฐานของทักษะการคิดทั่วไป logic มีรากศัพท์มาจากภาษากรีกว่า logos ซึ่งแปลว่าการแสดงความคิดออกมาเป็นคำพูด การพูด เหตุผล สมมุติฐาน สุนทรพจน์ logic หรือ ตรรกะ จึงเป็นกระบวนการของการใช้เหตุผล ฮาลเปอร์น ( Halpern )กล่าวว่า การใช้เหตุผลเป็นลักษณะของมนุษย์ ในการสนทนาเหตุผลจะช่วยบอกเราว่าอะไรก่อนอะไรหลัง เวลาเราใช้เหตุผลเราจะใช้ความรู้หลาย ๆ อย่างในเรื่องที่เกี่ยวข้องเพื่อประเมินถึงข้อสรุป ว่าถูกต้องหรือไม่  

          Logical Thinking จึงหมายถึง ความสามารถในการคิดหาเหตุผล จากความเชื่อ หลักฐาน หรือข้ออ้างที่มีอยู่แล้วนำมาเชื่อมโยงเป็นข้อสรุป เป็นการกระตุ้นให้เราใช้สมองทั้งสองซีกคือ ความคิดวิเคราะห์กับการใช้ความจำได้อย่างสมดุลกันเพื่อนำมาช่วยแก้ปัญหาหรือตัดสินใจในชีวิตประจำวัน  

          หลักการคิดที่เป็นพื้นฐานของ Logical Thinking ก็คือ MECE (Mutually Exclusive Collectively Exhaustive) หมายถึง สภาพการณ์ที่ไม่มีตกหล่นซ้ำซ้อน โดยการคิดจากมหภาคไปสู่จุลภาคแล้วพิจารณาความเชื่อมโยงที่มีต่อกัน เช่น ในการกำหนดบทบาทและความรับผิดชอบในองค์กรจะใช้ MECE เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการทำงานที่ซ้ำซ้อนได้ นอกจากนี้ยังมี Framework และ Model ที่เป็น Logical Thinking ด้วย ในการจัดระเบียบข้อมูลข่าวสารจะช่วยให้มี Logical Thinking ได้ ซึ่งมีเครื่องมือหรือวิธีการมากมาย เช่น แผ่นตรวจสอบ (Check Sheet) แผนผังพาเรโต (Pareto Diagram) Matrix แผนผังแสดงเหตุและผล (Cause & Effect Diagram) หรือ QC Tools ทั้งหลาย ดูรายละเอียดได้ที่                                        http://youthm.ftpi.or.th/index.php?option=com_content&task=view&id=35&Itemid=42  

          การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ (Human Resources Development - HRD) ประกอบด้วย การฝึกอบรม (Training) การศึกษา (Education) การพัฒนา (Development) มีเป้าหมายเพื่อพัฒนาเพิ่มพูนความรู้และทักษะในการทำงานให้กับพนักงานแต่ละคน พัฒนาให้พนักงานมีความกระตือรือร้นในการทำงาน สร้างแรงจูงใจในการทำงาน และสร้างให้พนักงานมีคุณลักษณะพึงประสงค์ขององค์กรให้ได้ ผู้ที่ทำหน้าที่ในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์จึงจะต้องมีความรู้ความเข้าใจในพื้นฐานของพนักงานแต่ละคน เพื่อที่จะพัฒนาได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม และเมื่อเกิดปัญหาขึ้นก็จะต้องทำความเข้าใจและหาสาเหตุที่แท้จริงได้ เพื่อทำการแก้ไขปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพ ดังนั้น Logical Thinking จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งต่องานด้านการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ เพราะการมี Logical Thinking ในการทำงาน จะช่วยให้ผู้ร่วมงานมีการแก้ปัญหาอย่างเป็นเหตุเป็นผลได้ มีการแยกแยะประเด็นหลัก ประเด็นรอง ประเด็นเร่งด่วนและไม่เร่งด่วน (การเขียนภาพ scenario) ทำให้มีความพยายามในการแก้ไขปัญหาทุกอย่างให้ลุล่วงไปในเวลาเดียวกัน และแก้ไขปัญหาได้ถูกจุด   ไม่ต้องเสียเวลากับการลองผิดลองถูก โดยเฉพาะการนำ Logical Thinking มาใช้ในการหาความจำเป็นในการฝึกอบรม (Training Needs Assessment) และ การระบุความจำเป็นในการฝึกอบรม (Training Needs Identiification)           

          การหาความจำเป็นในการฝึกอบรม (Training Needs Assessment) หมายถึง การสำรวจหรือค้นหาว่ามีปัญหาในการปฏิบัติงานอะไรบ้างที่สามารถแก้ไขได้โดยการฝึกอบรม แล้วนำเอาปัญหาเหล่านั้นมาทำการวิเคราะห์หาสาเหตุของปัญหาแต่ละปัญหาว่าน่าจะมีสาเหตุมาจากอะไรบ้าง แล้วทำการระบุความจำเป็นในการฝึกอบรม (Training Needs Identiification) ซึ่งจะช่วยชี้ให้เห็นว่าจะจัดการกับการฝึกอบรมอย่างไรให้เกิดประโยชน์สูงสุดในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์

          ในแง่ผู้บริหาร ที่ใช้ความเป็นตรรกะหรือความเป็นเหตุเป็นผล ในการวางแผนงานและเป้าหมายก็จะช่วยควบคุมความเห็นหรือพฤติกรรมที่ชอบหรือไม่ชอบอย่างเป็นส่วนตัวของ ปัจเจกบุคคล และนำพาองค์กรไปสู่ทิศทางที่กำหนดไว้ได้  เช่น การกำหนดเป้าการขายของบริษัทกับของแต่ละคนให้มีความสอดคล้องกันหรือมีความเป็นเหตุเป็นผล พนักงานก็จะมีความชัดเจนในการทำงาน และยอมรับเป้าการขายที่ได้รับ ส่วนในแง่ของผู้ปฏิบัติงาน Logical Thinking ควรนำมาใช้ในการทำความเข้าใจวัตุประสงค์ที่แท้จริงของงานที่ได้รับมอบหมาย ทำเกิดแรงจูงใจในการทำงานได้  

         บริษัทโตโยต้า เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนที่นำหลักการของ Logical Thinking มาใช้ในองค์กร ด้วยการสร้างประเพณีภายในบริษัท โดยสโลแกน “5W : ถามคำว่าทำไม 5 ครั้ง” คือการถามว่าทำไมซ้ำ ๆ กัน ก็จะ เห็นลักษณะพิเศษของปัญหาได้ชัดเจนยิ่งขึ้น คำว่า “ทำไม” จะเป็นการกระตุ้นให้สมองที่กำลังหลับอยู่ตื่นและคึกคักขึ้น และทำให้เกิดความสนใจอยากรู้อยากเห็น เป็นคำที่มีเวทย์มนตร์ที่ช่วยให้คนเรามีความคิดเชิงบวกมากขึ้น  ผู้ร่วมงานจึงมีจิตใจที่จะค้นหาว่า “ทำไม (Why)” ซึ่งเป็นกฎเหล็กของ Logical Thinking การสร้างประเพณีนี้ให้กับผู้ร่วมงานภายในบริษัทจึงเป็นการสร้างนิสัยให้ผู้ร่วมงานอยากค้นหาสาเหตุที่แท้จริง ว่าทำไมจึงสำเร็จ ทำไมจึงล้มเหลว และระมัดระวังเรื่อง “การหยุดยั้งความคิด” ที่ทำให้ยอมรับแต่ผลลัพธ์โดยไม่พิจารณาให้ถ่องแท้ ผลจากการนำ Logical Thinking มาใช้พัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในองค์กรจึงทำให้บริษัทโตโยต้ามีขึ้นชื่อว่ามีความเก่งกาจในเรื่องการลดต้นทุนได้อย่างชัดเจน 

          เมื่อพิจารณาวิธีการนำ Logical Thinking มาประยุกต์ใช้ในองค์กรของบริษัทโตโยต้า จะเห็นได้ว่าทำโดยสร้างประเพณีที่ส่งเสริมการพัฒนาพนักงานให้ใช้ความสามารถในการหาเหตุผลเพื่อวิเคราะห์ความสำเร็จและความล้มเหลวด้วยการตั้งคำถามว่า “ทำไม” แล้วนำมาจัดลำดับความสำคัญ เพื่อให้ได้กระบวนการทำงานอย่างเป็นขั้นเป็นตอน รวมทั้งใช้เหตุผลในการตัดสินใจและแก้ไขปัญหามากกว่าการใช้อารมณ์ ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อการทำงานของบุคลากรในทุกระดับ ส่งผลให้บริษัทโตโยต้าประสบความสำเร็จเป็นอย่างมากในเรื่องการลดต้นทุน จึงน่าที่จะนำมาเป็นแบบอย่างในการนำหลักการของ Logical Thinking มาใช้ในองค์กรอื่นต่อไป 

          สำหรับแนวทางในการนำ Logical Thinking มาประยุกต์ใช้ในบริษัทของตนเองนั้น จะเริ่มจากการสร้างความตระหนักให้กับพนักงานในระดับบริหาร คือผู้จัดการและหัวหน้าฝ่ายต่าง ๆ ก่อน โดยส่งเสริมให้เห็นความสำคัญและแนวทางในการพัฒนา Logical Thinking ด้วยการเข้าส่งไปเข้าร่วมการอบรมและสัมมนา เช่น การศึกษาและฝึกอบรมของสมาคมส่งเสริมเทคโนโลยี (ไทย-ญี่ปุ่น) ซึ่งได้เปิดอบรมและสัมมนาเรื่อง การคิดอย่างมีตรรกะด้วย Logical Thinking ขึ้น เป็นต้น และนอกจากนี้อาจจะจัดให้เข้าร่วมอบรมในส่วนของเครื่องมือที่ช่วยให้มี Logical Thinking ร่วมด้วย เช่น การอบรม QC Tools เพื่อประโยชน์ในการนำเครื่องมือต่าง ๆ มาใช้ในการทำงานจริงได้อย่างมีประสิทธิภาพ  

          นอกจากนั้นก็จะดำเนินการนำเครื่องมือในการจัดระเบียบข้อมูลข่าวสารมาประยุกต์ใช้งาน เช่น แผนผังแสดงเหตุและผล (Cause & Effect Diagram) มาใช้ในการหาสาเหตุและแก้ปัญหาในแต่ละฝ่าย สร้างประเพณีการตั้งคำถามว่า ทำไม (Why) ซึ่งเป็นคำถามที่มีประสิทธิผลในการค้นหาความจริง และเมื่อพนักงานในระดับผู้จัดการและหัวหน้าฝ่าย มีความรู้ความใจดีแล้ว ก็ส่งเสริมให้กับพนักงานที่เหลือต่อไป ซึ่งจุดมุ่งหมายในการส่งเสริม Logical Thinking นี้ก็เพื่อให้พนักงานแต่ละคนมีแนวคิดในการทำงานเป็นไปในทิศทางเดียวกัน สามารถทำความเข้าใจกับงานที่ได้รับเพื่อที่จะสามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ อีกทั้งสามารถนำไปใช้ในการแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นโดยใช้เหตุผลมากกว่าอารมณ์

          ถึงแม้ว่า Logical Thinking จะเป็นรูปแบบของการคิดพื้นฐานที่จำเป็นแล้วนั้น ก็ยังมีรูปแบบการคิดของมนุษย์ที่จำเป็นในการทำงาน (Human Thinking At Work) เช่น การคิดสร้างสรรค์ (Creative  Thinking) การคิดเชิงบวก (Positive  Thinking) เป็นต้น    ดูเพิ่มเติมได้ที่ http://gotoknow.org/blog/sopone1/106237