จากการสอนนักเรียนในระดับชั้น ม.1 เรื่องพหุบาทสัตวาภิธาน คำว่าหิ่งห้อย เป็นชื่อแมลงชนิดหนึ่งที่มีความพิเศษอยู่ในตัวมากกว่าสัตว์ชนิดอื่น คือเป็นสัตว์ที่มีแสงเรือง ๆ ที่ก้น สว่างวูบวาบเห็นเป็นแสงเขียว ๆ และด้วยเหตุที่หิ่งห้อยมีแสงนี่เองทำให้ เด็ก ๆ สนใจ ว่าแสงนี้มาจากไหน
คนโบราณสนใจเรื่องหิ่งห้อยกันมากแต่ก็ไม่มีใครรู้ว่าทำไมจึงมีแสง จึงต้องแต่งนิทานขึ้นประกอบประวัติของหิ่งห้อยว่า ก่อนนี้ไม่มีหิ่งห้อยแต่มีเด็กคนหนึ่งทำอีแปะตกหาย ด้วยความเสียดายหรือกลัวถูกทำโทษจึงเพียรหาอยู่จนมืดค่ำ พอค่ำลงก็จุดตะเกียงหาแต่ไม่พบ ต่อมาเด็กคนนั้นตายด้วยความผูกพันที่จะหาอีแปะนั้นให้ได้จึงไปเกิดเป็นหิ่งห้อย.......คำตอบอาจไม่ตรงแต่ก็เป็นภูมิปัญญาของชาวบ้าน....ในการหาคำตอบ
สุนทรภู่แลเห็นแสงหิ่งห้อยก็นำไปเปรียบว่าเหมือนเพชรพลอยซึ่งดูมีค่าขึ้น จากนิราศเมืองสุพรรณตอนหนึ่งว่า
ลำพูดูหิ่งห้อย พรอยพราย
เหมือนเม็ดเพชรรัตน์ราย รอบก้อย
วับวับจับเนตรสาย สวาทสบ เนตรเอย
วับเช่นเห็นหิ่งห้อย หับหม้านนานเห็น
นี่คงจะอยู่ในอารมณ์รักหิ่งห้อยจึงดูสวยและมีคุณค่า แต่พอโกรธหิ่งห้อยก็ถูกเปรียบว่า
มึงดั่งหิ่งห้อยน้อยแสง ฤๅจะแข่งกับดวงสุริยฉัน จากเรื่องรามเกียรติ์ตอนศึกไมยราพ
แสงของหิ่งห้อยเกิดขึ้นได้อย่างไร นี่ก็เป็นเรื่องที่น่าสนใจเหมือนกันหากใครมีคำตอบดี ๆ ก็ลองตอบมาบ้างนะคะ
ขอร่วมสนทนาด้วยคนนะคะ เพราะเป็นคนที่ชอบหิ่งห้อยมาก แสงของหิ่งห้อยเกิดจากกระบวนการทางเคมี โดยในปล้องแสงของหิ่งห้อยมีสารลูซิเฟอริน (Luciferin) รวมทั้งได้รับพลังงาน เอทีพี (ATP: Adenosine Triphoshate) ซึ่งเป็นโปรตีนให้พลังงานในเซลล์ ทำให้เกิดแสงที่เรามองเห็นได้ในเวลากลางคืน หิ่งห้อยกระพริบแสงเพื่อเป็นสื่อให้คู่ของมันมาผสมพันธุ์ (รู้แล้วห้ามแอบดูนะจ๊ะ)
ขอบคุณมากสำหรับคำตอบ เป็นความรู้ที่ดีมากเลยค่ะ
ปฎิกิริยาของสารเคมีในตัวหิ่งห้อยทำให้เปล่งแสงออกมาได้ เพื่อหาคู่ผสมพันธุ์ …เป็นพฤติกรรมเกี้ยวพาราสีอย่างหนึ่ง ในสัตว์อื่นๆ พืช จุลินทรีย์ คน อยู่ได้เพราะปฎิกิริยาทางเคมี จริงๆแล้วปฎิกิริยาเคมีเกิดขึ้น ในทุกกลไกของการมีชีวิตอยู่ ไม่ว่าจะเป็นย่อยอาหาร รับรู้-ตอบสนอง เคลื่อนไหว สลาย โมเลกุลสารอาหาร ฯลฯ ก็แล้วแต่ว่า จะมองหิ่งห้อยในลักษณะอย่างไร ข้อเท็จจริงคือ ทุกสิ่งทุกอย่างที่ปรากฎนั้น ย่อมมีดีและมีเลวเคล้ากันเสมอ มีประโยชน์และโทษ น่าสนใจ-ไม่น่าสนใจ มองว่ากระจอก มองว่ายิ่งใหญ่ ได้ทั้งนั้น แล้วแต่ประสบการณ์..กระมัง
ขอขอบคุณสำหรับความคิดเห็นที่ดีๆ เคยได้ยินมาว่าหิ่งห้อยตัวเมียไม่มีปีกจะเกาะอยู่ตามต้นไม้และมีแสงสว่างมากกว่าตัวผู้ จะส่องแสงวับๆ เพื่อเป็นสัญญาณให้ตัวผู้รู้ว่าตนเองอยู่ไหน ข้อนี้จริงหรือเปล่าไม่แน่ใจ....