Contact

สคส. กับการสร้างเสริมสุขภาพ

สคส. กับการสร้างเสริมสุขภาพ

         สคส. เกิดขึ้นจากการสนับสนุนด้านการเงินจาก สสส.   เพราะ สสส. เชื่อว่าการสร้างเสริมสุขภาพที่จะได้ผลดีนั้นต้องใช้ความรู้   ต้องมีการสร้างความรู้ว่าด้วยการสร้างเสริมสุขภาพ   ซึ่งการสร้างความรู้ที่ดีที่สุดดำเนินการผ่านการปฏิบัติ (action) ในการสร้างเสริมสุขภาพเอง  

         กิจกรรมนี้คือ KM

         สคส. จึงต้องหาทางพิสูจน์ว่ากิจกรรม/เครือข่าย KM ที่ สคส. เข้าไปขับเคลื่อนนั้นก่อผลดีต่อการสร้างเสริมสุขภาพ

         ในรายงานประจำปี KM ประเทศไทย (สคส.) 2548  หน้า 29 - 36 เราได้รายงานผลการประเมินตัวเองโดยใช้ตัวชี้วัดที่ช่วยกันคิดขึ้น   และในหน้า 33 มีอยู่ 1 ตัวชี้วัด   เราให้ผลการประเมินเป็นสีแดง (ซึ่งหมายถึงควรได้รับการปรับปรุง) คือ  จำนวนประเด็น  และร้อยละความครอบคลุมในสุขภาพสำคัญของเครือข่าย

         ในตอนนั้นเราระบุประเด็นที่มีการทำ KM ไว้ว่าได้แก่ HA,  HPH,  อาหารปลอดสารพิษ,  เบาหวาน,  สุขภาพจิตภัยพิบัติ,  สุขภาพจิตชุมชน,  ไข้เลือดออก,   ไข้หวัดนก,  วิกฤติวัยรุ่น   รวม 9 ประเด็น

         คนที่มีส่วนสำคัญในการคิดตัวชี้วัดนี้คือ  อ. กรกฎกับคุณแกบ   ตอนนำเสนอภาพรวมของตัวชี้วัดทั้งหมดและผลการประเมิน   ผมรู้สึกสะดุดตรงตัวชี้วัดตัวนี้   แต่ยังไม่มีเวลาไตร่ตรอง   ตอนจะพิมพ์รายงานประจำปีคุณแกบก็มาถามว่าส่วนนี้จะลงไหม   ถ้าลงเกรงจะเป็นการประจานตัวเอง   เพราะมีผลประเมินสีแดงอยู่ตรงนี้   และยังมีสีเหลือง (หมายถึงผลงานดี  มีข้อปรับปรุงเล็กน้อย) เต็มไปหมด   ผมก็บอกให้เอาลง   เพราะเราต้องการเปิดเผยความจริง   แม้จะเป็นการเปิดเผยจุดอ่อนของเราก็ตาม

         รายชื่อบล็อกและสาระของบันทึกในบล็อก Gotoknow.org ทำให้ผมหวนกลับมาคิดเรื่อง "จำนวนประเด็น และร้อยละความครอบคลุมในสุขภาพสำคัญของเครือข่าย"

ผมลองค้นหา "ชุมชนบล็อก" ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องสุขภาพใน Gotoknow.org พบดังนี้
     1. Communities of Diabetes Care   เป็นชุมชนที่รวบรวมบล็อกของทีมดูแลผู้ป่วยเบาหวานของโรงพยาบาลต่าง ๆ เพื่อเป็นเวทีสำหรับการ ลปรร. ระหว่างกัน   มีบล็อกสมาชิก 29 บล็อก
     2. womanhealth  สำหรับผู้สนใจการดูแลสุขภาพสตรี   มีสมาชิก 1 บล็อก
     3. การวิจัยสร้างเสริมสุขภาพ   เป็นแหล่งรวมของเรื่องเล่าเกี่ยวกับการวิจัยสร้างเสริมสุขภาพ   มีสมาชิก 4 บล็อก
     4. ชมรม 2 ล้อเพื่อสุขภาพ   ชุมชนคนออกกำลังโดยใช้จักรยาน   มีสมาชิก 3 บล็อก
     5. พยาบาลเวชปฏิบัติครอบครัวและชุมชน   นำแนวคิดการส่งเสริมและสร้างเสริมสุขภาพในชุมชนมาใช้ในการปฏิบัติงานในชุมชน   มีสมาชิก 2 บล็อก
     6. รวมพลคนรักสุขภาพ   เป็นที่แลกเปลี่ยนกลเม็ด  เคล็ดลับ  ความสำเร็จเกี่ยวกับการสร้างสุขภาพของคนรักสุขภาพทั้งหลาย   มีสมาชิก 10 บล็อก
     7. สำนักงานสาธารณสุขอำเภอพะโต๊ะ   เพื่อพัฒนาและแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ด้านการส่งเสริมสุขภาพชุมชนแบบองค์รวม   มีสมาชิก 13 บล็อก
     8. เครือข่ายความรู้ทันตสุขภาพ   มีสมาชิก 3 บล็อก
     9. เครือข่ายโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพด้วยกระบวนการคุณภาพ HA   มีสมาชิก 10 บล็อก

         ผมลองนับใหม่   นับจำนวนบล็อกที่มีชื่อหรือประกาศตัวว่าเกี่ยวข้องกับสุขภาพ   นับได้ 57 บล็อก   ตัวเลขนี้คงจะต่ำกว่าความเป็นจริงมาก   เพราะหลายบล็อกเขียนเรื่องเกี่ยวกับสุขภาพด้วย    แต่ไม่ได้ประกาศตัวเป็นบล็อกที่บันทึกเรื่องสุขภาพ   เช่น KMI Thailand ของผมประกาศตัวเป็นบล็อกที่บันทึกเรื่อง KM    แต่จริง ๆ แล้วบันทึกเรื่องราวหลากหลายมาก  รวมทั้งเรื่องสุขภาพ

         ลองนับอีกทีหนึ่ง   นับจำนวนบันทึกที่มีคำว่าสุขภาพอยู่ด้วย   พบว่ามีมากมาย   ผมใช้วิธีนับแบบเร็ว   ซึ่งอาจจะผิดพลาดได้บ้างแต่คงจะ+10 หรือ - 10   ได้จำนวน 1,208 บล็อก   ผมดูผ่าน ๆ มีหัวข้อว่าด้วยเรื่องอาหารและโภชนาการ   ความอ้วน  การออกกำลังกาย   สุขภาวะชุมชน  เบาหวาน  สุขภาพฟัน  วัณโรค  เอดส์   PCU  บุหรี่  มะเร็งปอด  ชราภาพ-ผู้สูงอายุ  อีคิว  เด็ก  เป็นต้น

         ผมจึงสรุปกับตัวเองว่าการมองผลงานของ สคส. มองได้หลายแบบเพราะผลงานของ สคส. ทำผ่าน "การขับเคลื่อนเครือข่าย"   ซึ่ง สคส. ทำกิจกรรมขับเคลื่อนที่หลากหลายมาก   อาทิ
     - มหกรรมจัดการความรู้แห่งชาติ
     - บล็อก (Gotoknow.org)
     - หนังสือหลายเล่ม  เช่น  การจัดการความรู้ ฉบับมือใหม่หัดขับ,  การจัดการความรู้ ฉบับคนทำจริง  เป็นต้น
     - จดหมายข่าว ถักทอสายใยแห่งความรู้
     - การจัด Workshop KM หรือตลาดนัดความรู้
     - การประชุมภาคี KM ท้องถิ่น  และภาคี KM ภาคราชการ
     - การประชุมวิชาการ
     - การบรรยาย
     - เป็นต้น

         ดังนั้น  การประเมิน "จำนวน  ประเด็น  และร้อยละความครอบคลุมในสุขภาพสำคัญของเครือข่าย"   ไม่น่าจะจำกัดอยู่แค่ 9 ประเด็นที่เอ่ยถึงข้างต้น

         นอกจากนั้น  ที่สำคัญที่สุด   การสร้างเสริมสุขภาพที่แท้จริงต้องเป็นการสร้างเสริมสุขภาพองค์รวม   การประเมินผลงานด้านการสร้างเสริมสุขภาพโดยการนับความครอบคลุมของ "ประเด็น" จึงอาจเป็นวิธีมองแบบแยกส่วนและทำให้หลงประเด็น

         อย่างไรก็ตาม   ในวันที่ 29 ธ.ค.48  เราจะไปคุยกับผู้บริหารของ สสส. ว่าทาง สสส. ต้องการให้ สคส. บริการอะไรบ้าง   ทั้งเพื่อการใช้ KM ในสำนักงานของ สสส. เอง   และการใช้ KM ในภาคีเครือข่ายของ สสส.

วิจารณ์  พานิช
 21 ธ.ค.48

Posted in Gotoknow GotoKnow By 

Post ID: 10398, Created: , Updated, , License: All Rights Reserved, Read: Click

Tags #สาธารณสุข#การสร้างเสริมสุขภาพ#สุขภาพ

Recent Posts 

Comments (0)