เมืองสุโขทัย ถือเป็นราชธานีแห่งแรกของราชอาณาจักรไทย เมื่อ 7 ร้อยกว่าปีมาแล้ว โดยคำว่า สุโขทัย มาจากคำว่า สุข + อุทัย เมืองที่ได้ชื่อว่าเป็นรุ่งอรุณแห่งความสุข เป็นที่ก่อเกิดลายสือไทยตั้งแต่สมัยพ่อขุนรามคำแหงมหาราชเมื่อปี พ.ศ. 1826 หลังจากอาณาจักรอยุธยาเข้มแข็งเมืองสุโขทัยก็อ่อนแอลงและถูกลดความสำคัญลงไปโดยทางอยุธยาได้ไปพัฒนาเมืองพิษณุโลกขึ้นแทน เพื่อกันการแข็งเมืองของสุโขทัย

                สุโขทัย ยุคใหม่ เมื่อเกือบร้อยปีก่อนเป็นจังหวัดสวรรคโลก ต่อมาได้ลดจังหวัดสวรรคโลกลงเป็นอำเภอ ละยกฐานะอำเภอสุโขทัยธานี เป็นจังหวัดสุโขทัย แทน ประวัติศาสตร์ในอดีตจึงเป็นเพียงตำนานแห่งความทรงจำ คนรุ่นใหม่จึงรู้จักแต่เพียงจังหวัดสุโขทัย แต่ก็คงไม่มีใครไปรื้อฟื้นจังหวัดสวรรคโลกขึ้นมาอีก เพราะอย่างไรก็ตามเราก็ภูมิใจในความเป็นจังหวัดสุโขทัย ในฐานะเมืองหลวงแห่งแรกของไทย

                ภาษาสุโขทัย มีความเป็นเอกลักษณ์ที่คนจากที่อื่นๆได้ฟังอาจสงสับเพราะมองว่าเป็นคำพูดเหน่อๆ เหมือนกับที่คนกรุงเทพฯบอกว่าสุพรรณบุรี อีสาน ปักษ์ใต้ คำเมือง เหน่อ แต่ก็ถือเป็นเอกลักษณ์เฉพาะที่ เป็นเสน่ห์ของความเป็นไทย  นอกจากสำเนียงที่เหน่อแล้ว เรายังมีคำศัพท์หลายคำที่แตกต่างไปจากที่อื่น ซึ่งตอนนี้ภาษาและสำเนียงสุโขทัยอาจจะค่อยๆเลือนหายไปเพราะเด็กยุคใหม่พูดสำเนียงกลางกันเกือบหมดแล้ว ส่วนผมตอนที่ไปเรียนเชียงใหม่ ถ้าเจอเพื่อนหรือคนสุโขทัยก็จะส่งสำเนียงสุโขทัยด้วยความภูมิใจทันที ทุกวันนี้ก็พูดภาษาสุโขทัยกับแม่ทุกวัน แต่พูดคำกลางกับลูกและภรรยา ส่งผลให้ลูกผมเกิดการพูดสำเนียงลูกผสมที่ไม่รู้ว่าที่ไหนแน่ระหว่างสุโขทัย ลำปาง บ้านตาก  เมื่อ 10 ปีก่อนผมเคยคิดที่จะทำพจนานุกรมภาษาสุโขทัยด้วยแต่ก็ไม่ได้ทำสักที

                พูดเรื่องศัพท์ก่อนมีคำเฉพาะบางคำที่เรียกไม่เหมือนภาษากลาง เช่น ขี้ปุ๋น หมายถึงฝรั่ง   ไน้ หมายถึงละลาย   มุ่นหมายถึงลอด   ส้มหมายถึงมะม่วง ถุงยาง = ถุงพลาสติก , เส้นแกงร้อน = วุ้นเส้น เป็นต้น

                ในส่วนของสำเนียงก็จะมีการเรียกที่ออกเสียงแตกต่างจากภาษากลาง เช่น มิด = มีด , ไร้ = ไร่ , เสือ = เสื่อ , เสื่อ = เสือ  , พู๊ด = พูด , เต๊ะ = เตะ

                ถ้าดูง่ายๆก็คือถ้าเสียงวรรณยุกต์ไม้เอก จะกลายเป็นเสียงไม้ตรี  ถ้าเป็นอักษรสูงจากเสียงสามัญจะกลับเป็นเสียงเอก ถ้าเป็นเสียงเอก จะกลับเป็นสามัญ เช่น

 

นั้งปูเสือใต้ต้นส้ม ระวังเสื่อมากั๊ดเนอ    = นั่งปูเสื่อใต้ต้นมะม่วง ระวังเสือมากัดนะ

เอามิดไปฟันต้นขี้ปุ๋นในไร้                 =  เอามีดไปฟันต้นฝรั่งในไร่

 

                 นอกจากนี้ยังมีคำลงท้ายของคำถามอีก แล้วแต่อำเภอหรือหมู่บ้านว่าจะใช้แบบไหน เช่น ไปไหนมาเล้า , ไปวัดมาเก๊ย , ไปวัดมาไก๊

                เป็นไงบ้างครับภาษาสุโขทัย น่าฟังไหมครับ ถ้าอยากรู้ว่าพูดภาษาสุโขทัยได้ไหม ลองถามดูครับว่าเป็นคนจังหวัดไหน  จะต้องตอบว่า ผ่มเป็นคนซุโข่ทัย ครับ
                วันที่ 19-20 ธันวาคม มีการประชุม ครม.สัญจร ที่จังหวัดสุโขทัย ข่าวว่าจะพัฒนาการท่องเที่ยวให้รุ่งเรืองโดยการตัดถนนสี่เลนจากพิษณุโลก-อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย มีการขุดลอกกคลองและทำอ่างเก็บน้ำเป็นแก้มลิงแก้น้ำท่วม เพื่อแก้ปัญหาที่เกิดซ้ำซากทุกปี ก็หวังว่าคนสุโขทัย จะได้ไม่ร้องเพลง สุโขทัยระทม อีกต่อไปครับ ถ้าทำได้จริง