เชี่ยนหมากคุณยาย

 

 

                

 

   เชียนหมาก  ภาชนะสำหรับใส่หมากพลูของคุณย่าคุณยาย  ที่ปัจจุบันคงหาดูได้ยากมากแล้ว  เด็กยุคใหม่คงไม่รู้จัก " เชี่ยนหมาก" นอกจากในชนบทห่างไกล ที่ยังมีคุณย่า คุณยายกินหมากกันอยู่  เชี่ยนหมาก เป็นเสมือนสิ่งที่ใช้ในการต้อนรับแขกประจำบ้านในสมัยนั้น  ไม่ว่าแขกไปใครมาเยื่ยมเยียน เจ้าของบ้านก็จะยกเชี่ยนหมากมาต้อนรับ  กินหมากกินพลูกันไปคุยกันไป ช่วยให้บรรยากาศเป็นกันเอง เป็นธรรมเนียมพื้นบ้านไทยอย่างหนึ่ง ที่เดี๋ยวนี้คงหาดูได้ยากนักแล้ว

 

  

         พลู                             ตะบันหมาก                    เต้าปูน

    

  หมากสด                 กรรไกรหนีบหมาก          ปูนแดง                ยาฉุน

 

สิ่งที่อยู่ในเชี่ยนหมาก ที่จะขาดไม่ได้เลยก็คือ  ใบพลู    เต้าปูนที่ใส่ปูนแดงไว้  หมากสด และหมากแห้ง  กรรไกรหนีบหมาก ยาฉุน และตะบันหมาก สำหรับคนที่ไม่มีฟันเคี้ยวหมากแล้ว  ก็จะต้องเอาหมากพลูใส่ในตะบันแล้วตำจนละเอียดก่อน

 

    

 

นอกจากนี้  ยังมีสิ่งของกระจุกกระจิกที่อยู่ในเชี่ยนหมากอีกหลายอย่าง เช่น  สีผึ้ง เข็มเย็บผ้า  ด้ายเย็บผ้า ปุยฝ้าย  ถ้ำยาดม   พิมเสน  การะบูน  ยาหม่อง  เศษเงินเหรียญ  เป็นต้น

 

 

 

เชี่ยนหมาก อาจจะบ่งบอกถึงฐานะของเจ้าของได้  เพราะ ทำจากวัสดุที่แตกต่างกันไปตามฐานะ  ชาวบ้านทั่วไป มักจะทำเชี่ยนหมากด้วยไม้ธรรมดา ๆ หรืออาจหากล่องใบใหญ่ ๆ มาทำเชี่ยนหมาก  หากมีฐานะดีหน่อย หรือมีหน้าที่การงานดี เชี่ยนหมากอาจจะทำด้วยทองเหลือง  ทองลงยา  ไม้แกะสลัก หรือเป็นเครื่องถมเงินถมทองประดับมุก  เป็นที่เชิดหน้าชูตาเจ้าของไปในตัว

 

 

 

นับวัน หมากพลูและเชี่ยนหมากของคุณย่าคุณยายก็จะหายไปจากสังคมไทยไม่ว่าจะเป็นชนบท หรือ ในเมือง  ยิ่งวิทยาศาสตร์การแพทย์ที่เจริญก้าวหน้าพบว่า หมากพลูเป็นสาเหตุหนึ่งของมะเร็งในช่องปาก  ก็ยิ่งจะไม่มีใครให้ความสนใจที่จะกินอีกต่อไป  อย่างไรก็ดี  เชี่ยนหมาก ก็อาจจะจัดได้ว่า เป็นตำนานหนึ่งของวิถีชีวิตคนไทยที่บอกเล่าถึงความเป็นอยู่ของคนไทยนับแต่บรรพบุรุษของเรา ให้ลูกหลานได้รับรู้สืบต่อกันมา

 

............................................................

 

ขอขอบคุณภาพประกอบจาก  google