ภูมิปัญญาไทย

ภูมิปัญญาไทย เครื่องประดับ
ทับทิมสยาม ( KING RUBY                
วัสดุ อัญมณี “พลอยแดง”จากอำเภอบ่อไร่จังหวัดตราดวิธีการทำก่อนทำพลอยจะต้องมีการสำรวจแหล่งพลอยก่อนว่ามีมากน้อยแค่ไหนถ้ามีมากก็จทำเป็นอุตสาหกรรม คือ ทำด้วยเครื่องจักร หรือทำเหมืองแร่ถ้ามีน้อยก็จะทำแบบชาวบ้าน คือ ทำด้วยมือ ปัจจุบัน การทำพลอยมีอยู่ 2 แบบ คือแบบทำด้วยมือ และแบบทำด้วยเครื่องจักร หรือเครื่องทำเหมืองแร่การทำพลอยด้วยมือ ใช้อุปกรณ์ ดังนี้ คือ1. ตะแกรง สำหรับร่อนพลอย2. กระป๋องน้ำ หรือถังสำหรับใส่แร่3. ชะแลง สำหรับขุดดิน4. อีเตอร์ สำหรับขุดดินที่มีความแข็งมาก  ขั้นตอนการทำพลอยด้วยมือขั้นตอนที่ 1 ขุดหาแร่โดยทำเป็นหลุมขนาดเล็กเมื่อพบแร่จะขุดใส่กระป๋อง เพื่อนำมาร่อนที่แหล่งน้ำขั้นตอนที่ 2 นำแร่ที่ขุดได้มาทำการร่อน เรียกว่าการร่อนแร่ขั้นตอนที่ 3 ล้างแร่ให้สะอาดด้วยการนำตะแกรงผ่านน้ำเรียกว่า “การติ๊ดแร่”ขั้นตอนที่ 4 การหาพลอยในตะแกรง ต้องค่อย ๆกวาดด้วยมือครั้งละน้อย ๆ ลักษณะเช่นนี้ เรียกว่า “การเขี่ยพลอย”ขั้นตอนที่ 5 นำพลอยที่ได้มา ซึ่งเรียกว่า “พลอยดิบ”มาคัดเลือกเกรดดีและชั้นเลว เรียกว่า “การคัด พลอย”ขั้นตอนที่ 6 เป็นขั้นสุดท้าย คือการนำพลอยที่หามาได้ไปจำหน่ายยังตลาดพลอยขั้นตอนการทำพลอยด้วยเครื่องจักร1. ขั้นแรกเป็นการหาแหล่งแร่ โดยสำรวจสถานที่และหาแหล่งน้ำที่มีอยู่ในบริเวณ แหล่งแร่มากที่สุด ใช้รถแม็คโครขุดหน้าดินออกเพื่อที่จะเอาส่วนที่มีแร่ ขุดดินให้เป็นบ่อ เตรียมฉีดหาแร่2. ติดตั้งเครื่องดูดแร่ จะมีการขุดบ่อที่จะทำแร่และบ่อน้ำที่จะใช้ฉีดแร่ โดยจะตั้งเครื่องดูดแร่ไว้รวม 3 ขามีรอกขนาดใหญ่เอาไว้สำหรับชักขึ้นลง และต่อท่อ ดูดแร่ขึ้นไปบริเวณราง3. ทำการฉีดแร่ในบ่อที่ขุดไว้และดูดน้ำจากบ่อน้ำมาฉีดในบ่อนั้น4. หลังจากฉีดแร่แล้วก็กวนให้ดินและแร่แยกออกจากกัน5. ใช้เครื่องดูดแร่ให้ไหลมาตามท่อ โดยใช้หัวดูด6. บริเวณรางแย็คจะมีตะแกรงที่มีรูขนาดเท่ากันสำหรับรับพลอยและแร่บางส่วนพลอยซึ่งมีความหนาแน่น และมีน้ำหนักมากกว่าหินก็จะตกอยู่ข้างใต้7. ขั้นตอนสุดท้าย เรียกว่า “ซาวแร่”เป็นการเตรียมหาพลอยที่สวยงามออกจากกากพลอย เพื่อเตรียมจำหน่ายในรูปของวัตถุดิบพลอยที่ได้เรียกว่า “พลอยดิบ” หรือ “พลอยก้อน”การประยุกต์ใช้มีผู้นิยมนำไปออกแบบเป็นเครื่องประดับต่าง ๆ มากมายเช่น สร้อยคอ สร้อยข้อมือ แหวน กำไล ต่างหู จี้ เข็มกลัด ฯลฯดังมีตัวอย่างให้พบเห็นกันโดยทั่วไป ตามกำลังซื้อของผู้บริโภคที่จะจัดหามาเป็นเครื่องประดับ หรือของขวัญของกำนัลแด่ญาติมิตรที่เคารพคือ ทับทิมสยาม หรือพลอยแดง มีลักษระของพลอยที่มีสีเข้ม เป็นประกายสดใสสีชมพูเป็นรัตนชาติสูงค่าระดับเดียวกับเพชร ชนิดที่มีน้ำงามและขนาดใหญ่ อาจมีราคาสูงกว่าเพชร เพราะหายากมีกำเหนิดมาจากแร่เหล็ก ต่างประเทศรู้จักดีในนาม ..ทับทิมสยามขุดพบที่อำเภอบ่อไร่ จังหวัดตราดเอกสารอ้างอิง “การทำเหมืองแร่ โดยนายสมยศฤทัยมณีเกษม โรงเรียนปะอา และนางสาววนาลักษณ์ พุ่มน้ำเงิน โรงเรียนบ้านจัดสรร