1.ประวัติการก่อตั้งกรุงคอนสแตนติโนเปิล            

       คำว่า  คอนสแตนติโนเปิล  มาจากคำว่า คอนสแตนติน  ซึ่งเป็นชื่อของจักรพรรดิผู้ก่อตั้งกรุงแห่งนี้  และคำว่า โอเปิล ซึ่งแปลว่า เมือง  หรือนคร ดังนั้นคอนสแตนติโนเปิลจึงหมายถึงนครหรือกรุงคอนสแตนตินนั้นเอง             กรุงคอนสแตนติโนเปิลเป็นเมืองหลวงของอาณาจักรไบแซนไทน์หรืออาณาจักรโรมันตะวันออก  ซึ่งสร้างขึ้นโดยจักรพรรดิคอนสแตนตินบุตรของคอนสแตนตินัสแห่งโรมัน [1]   ก่อนหน่าที่เมืองหลวงอาณาจักรโรมันตะวันออกหรือไบแซนไทน์จะย้ายมาอยู่   กรุงคอนสแตนติโนเปิลแห่งนี้  อาณาจักรไบแซนไทน์มีเมืองหลวงอยู่ที่กรุงโรมา  ต่อมาหลังจากที่จักรพรรดิคอนสแตนตินขึ้นครองราชย์ระหว่างปี  ค.ศ.  306-307  ก็เริ่มมองหาทำเลใหม่ที่เหมาะสมเพื่อเปลี่ยนสถานที่ตั้งเมืองหลวง  อันสือเนื่องมาจากความแตกแยกภายในซึ่งเป็นเหตุทำให้ทั่วราชอาณาจักรไบแซนไทน์  เกิดความทรุดโทรมและหายนะเป็นอย่างมาก  ความหายนะดังกล่าวทำให้อาณาจักรไบแซนไทน์หรือโรมันตะวันออกไม่มีเสถียรภาพและเกิดความระส่ำระสายและบ่งย้ำเตือนถึงความพินาศย่อยยับในเวลาอันใกล้  และแล้วจักรพรรดิคอนสแตนตินก็พบกับเมืองใหม่ที่เหมาะสมอย่างยิ่งสำหรับการเป็นเมืองหลวงซึ่งตั้งอยู่ระหว่างเมืองหลวงระหว่างเอเชียกับยุโรป  ดังนั้นในปี  ค.ศ.  324  จักรพรรดิคอนสแตนตินจึงได้ยกทัพไปยึดเมืองดังกล่าว  และได้ทำการบูรณะซ่อมแซมและปรับปรุงเมืองใหม่  ด้วยการสร้างกำแพงและป้อมปราการต่างๆ  ในปี  324  การซ่อมแซมและบูรณะในครั้งนี้ใช้เวลาถึง  6  ปี  และได้จัดงานเลี้ยงฉลองอย่างใหญ่โต  หลังจากที่การก่อสร้างและซ่อมแซมให้แล้วเสร็จ  เมื่อวันที่  11  เดือนพฤษภาคม  ค.ศ.  330  และงานเลี้ยงฉลองในครั้งนี้กินเวลาถึง  40  วันด้วยกัน [2]   หลังจากนั้นจักรพรรดิคอนสแตนตินก็ทำการย้ายเมืองหลวงจากกรุงโรมา  มาอยู่ที่เมืองใหม่แห่งนี้และได้ตั้งชื่อใหม่ว่า  คอนสแตนติโนเปิล  ตามชื่อของจักรพรรดิ

            นับตั้งแต่นั้นมากรุงคอนสแตนติโนเปิลแห่งนั้นก็กลายเป็นเมืองหลวงของอาณาจักรโรมันตะวันออกหรือไบแซนไทน์ตลอดมา. [3]

2.ลักษณะที่ตั้งทางภูมิศาสตร์และความสำคัญ          

      กรุงคอนสแตนติโนเปิลเป็นเมืองที่มีลักษณะทางภูมิศาสตร์ที่สวยงามอย่างยิ่งอย่างไม่มีที่เทียบได้  ตั้งอยู่ในเขตทวีปเอเชียและทวีปยุโรปมาบรรจบกันและถูกล้อมรอบด้วยมหาสมุทรทั้งสามทิศ  ซึ่งตั้งอยู่เป็นรูปสามเหลี่ยม  โดยด้านทิศตะวันออกติดกับช่องแคบบอสฟอรัส  (BOSFORUS) ทิศตะวันตกเฉียงใต้ติดกับทะเลมารมารา  (MARMARA  SEA)  และทิสตะวันตกเฉียงเหนือติดกับท่าเรือที่ทอดยาวคล้ายรูปคันธนู  ชื่อก้อรนุน  ซะฮะบีย์  (GORDEN  HORN)  ซึ่งถือว่าเป็นท่าเรือที่ยาวและปลอดภัยที่สุดท่าเรือหนึ่งของโลก  ส่วนทิศที่สามซึ่งอยู่ทางทิศตะวันตกติดกับยุโรป  โดยมีกำแพงใหญ่อันแข็งแก่งสองชั้นกั้นไว้อย่างหนาแน่นมีความยาวถึง  4  ไมล์  ซึ่งเริ่มตั้งแต่ชายฝั่งทะเลมารมาราทอดยาวไปจนถึงชายฝั่งของท่าเรือก้อรนุน  ซะฮะบีย์            กรุงคอนสแตนติโนเปิลไม่เพียงแต่มีสภาพที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ที่งดงามเท่านั้น  มันยังมีสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติและพื้นดินที่อุดมสมบูรณ์ด้วย  และมีสภาพอากาศที่อบอุ่นอยู่ในระดับปานกลาง  ซึ่งสภาพทางอากาศจะไม่ร้อนจัดในช่วงฤดูร้อนและจะไม่หนาวจัดอีกเช่นกันในช่วงฤดูหนาว[4]  และสือเนื่องจากกรุงคอนสแตนติโนเปิลมีเขตแดนที่บรรจบกับทะเลถึงสองฟาก  จึงทำให้กรุงคอนสแตนติโนเปิลกลายเป็นเมืองท่าที่เป็นเส้นทางค้าขายที่สำคัญยิ่ง  เพราะสินค้าทุกอย่างที่เดินทางมากับเรือที่มาจากจีน  อินเดีย  และอาหรับล้วนแต่ต้องผ่านและจอดเทียบท่าเรือกรุงคอนสแตนติโนเปิลหรือท่าเรือก้อรนุน  ซะฮะบีย์ทั้งสิ้นก่อนที่จะเดินทางมุ่งไปยังยุโรปต่อไป 

          กรุงคอนสแตนติโนเปิลไม่ได้เป็นเพียงศูนย์กลางการค้าขายเท่านั้น  แต่ยังเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมที่ใหญ่โตในแถบทะเลเมดิเตอเรเนียนทั้งหมด  ซึ่งได้ทำการส่งออกผลิตภัณฑ์ที่ได้จากกระดาษปาปิรัส  สิ่งทอต่างๆ  และผลิตภัณฑ์กระจก  ยิ่งกว่านั้นกรุงคอนสแตนติโนเปิลยังมีนโยบายเฉพาะด้านเศรษฐกิจหลายๆ อย่าง  โดยเฉพาะอย่างยิ่งนโยบายการผูกขาดด้านการผลิตและซื้อขายเหรียญกษาปณ์ [5]

3.ความสำคัญด้านยุทธศาสตร์         

          เนื่องจากสภาพที่ตั้งของกรุงสแตนติโนเปิลอยู่ในทำเลที่เต็มไปด้วยการป้องกันด้านยุทธศาสตร์ที่ยากแก่การรุกรานและโจมตี  จึงทำให้กรุงแห่งนี้เป็นที่หมายปองของบรรดาผู้ปกครองทั้งหลายเพื่อที่จะยึดเอากรุงแห่งนี้ไว้เป็นศูนย์บัญชาการทางทหารหรือเมืองหลวงของตนนับตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน.             เกี่ยวกับความสำคัญด้านยุทธศาสตร์ของกรุงคอนสแตนติโนเปิลนี้จอมทัพนโปเลียนโบนาปาร์ตกล่าวว่า  :       หากแม้นว่าโลกนี้ทั้งโลกมีเพียงอาณาจักรเดียว  แน่นอนอย่างยิ่งว่ากรุงคอนสแตนติโนเปิลเป็นสถานที่ที่เหมาะสมที่สุดที่จะเป็นเมืองหลวง [6]             นโปเลียนยังได้กล่าวในบันทึกส่วนตัวของท่านซึ่งได้เขียนในขณะที่ท่านถูกเนรเทศอยู่ที่เกาะสันติลานาว่า:“เขาได้ใช้ความพยายามหลายต่อหลายครั้งเพื่อทำความตกลงกับรัสเซียในเรื่องการแบ่งปันเมืองอาณานิคมของอาณาจักรออตโตมาน  แต่ทุกครั้งที่กล่าวถึงกรุงคอนสแตนติโนเปิลก็จะเกิดปัญหาการโต้แย้งขึ้นมาทันที  จนกระทั่งไม่สามารถทำการตกลงกันได้  เพราะรัสเซียพยายามจะผลักดันให้แบ่งกรุงคอนสแตนติโนเปิลให้กับเขา  ส่วนนโปเลียนเห็นว่า กรุงคอนสแตนติโนเปิลเป็นเมืองยุทธศาสตร์ที่ดีเยี่ยม  ซึ่งมันเปรียบเสมือนกุญแจโลก  หากใครได้ครอบครองมันแล้วก็เท่ากับว่าเขาได้ครอบครองโลกนี้ทั้งโลกเลยทีเดียว [7]



[1] อันนะวาวีย์,  1415 :  18 : 229,  อัลบักรีย์ 1371 :1074
[2] ฟะห์มีย์ : 17
[3] ยากูต :  4 : 348  อับดุลสลาม  ฟะห์มีย์ :16
[4] ยากูต : 4:348  ฟะห์มีย์  : 48   อัลรอซิดีย์  : 26
[5] หลุยส์ : 16-17
[6] อัลรอซิดีย์ : 27  คอตตอบ : 10 (มลายู)
[7] คอตตอบ : 11-12