การจัดทำแผนชุมชนนั้นเป็นวิธีการที่ต้องให้ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วม (Participation) ในการจัดทำให้มากที่สุดโดยใช้วิธีการจัดทำประชาคมหรือประชาสังคม
(Civil Society) ซึ่งเป็นเวทีของชุมชนเพื่อชุมชนและเป็นเวทีประชาธิปไตยแบบตรง
(Direct Democracy) ที่ทุกคนมีสิทธิที่จะแสดงความคิดเห็นข้อเสนอแนะในการพัฒนาชุมชนหรือการแก้ปัญหาของชุมชนโดยเริ่มจากชุมชนจะต้องทบทวนและค้นหาตนเองในด้านศักยภาพของชุมชนข้อมูลด้านภูมิปัญญาท้องถิ่นทรัพยากรสังคมเศรษฐกิจคุณภาพชีวิตและร่วมกันกำหนดทิศทางของการพัฒนาชุมชนตลอดจนการกำหนดการจัดการชุมชนด้วยตนเอง <h1 style="margin: 0cm 0cm 0pt">บันได 9 ขั้นของการจัดทำแผนชุมชน</h1>
ขั้นตอนที่ 1การสร้างวิทยากรการจัดทำแผนชุมชนโดยการเตรียมทีมวิทยากรที่หลากหลายอาชีพประกอบไปด้วยกำนันผู้ใหญ่บ้านปราชญ์ชาวบ้านพระครูอบต. ปกครองตำรวจสาธารณสุขเกษตกรพัฒนาชุมชนพัฒนาชุมชนกศน. ประมงและปศุสัตว์ ทีมงานวิทยากรนี้จะมีผู้เผยแพร่แนวคิดและวิธิการจัดทำแผนชุมชนในแต่ละหมู่บ้าน
ขั้นตอนที่ 2เวทีการสร้างความเข้าใจของทีมวิทยากรเป็นเวทีที่จุดประกายความคิดกระตุ้นให้เกิดความสนใจที่จะทำแผนชุมชนและสร้างความร่วมมือในการทำงานร่วมกันกับหน่วยงานต่างๆในชุมชน
ขั้นตอนที่ 3การรวบรวมข้อมูลเป็นการรวบรวมข้อมูลที่มีอยู่แล้วเช่น ข้อมูลพื้นฐานของหมู่บ้านข้อมูลองค์กรต่างๆ ข้อมูล จปฐ /กชช.2 ค และการจัดเวทีประชาคมการสัมภาษณ์พูดคุยสอบถามข้อมูลเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ชุมชนจัดงานประเพณีวัฒนธรรม ตลอดจนภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อหาแนวทางความต้องการพัฒนาหรือการจัดการชุมชนที่ชุมชนต้องการ
ขั้นตอนที่ 4การวิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อมูลชุมชนทีมวิทยากรจะเป็นผู้สรุปข้อมูลที่รวบรวมมาได้เพื่อเข้าสู่การวิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อมูลโดยให้ชาวบ้านมีส่วนร่วมในการรับรู้ข้อมูลเพื่อสะท้อนข้อมูลที่ค้นพบเช่นรายรับรายจ่ายหนี้สินศักยภาพของชุมชนปัญหาและสาเหตุของปัญหาในชุมชนซึ่งชุมชนจะได้ข้อมูลที่ถูกต้องเป็นจริงที่รวบรวมมาได้อย่างมีระบบโดยชุมชนเอง
ขั้นตอนที่ 5การยกร่างแผนชุมชนเป็นการปรับฐานความคิดการหาทางแก้ไขปัญหาของชุมชนโดยใช้ทุนทางสังคมเศรษฐกิจทรัพยากรท้องถิ่นและภูมปัญญาท้องถิ่นโดยมีรายละเอียดชัดเจนนำไปสู่การปฏิบัติได้จริงเช่นจะทำกิจกรรมอะไรใครเป็นคนทำทำที่ไหนทำอย่างไรทรัพยากรมาจากไหนใครประเมินผลใครรับผิดชอบ
ขั้นตอนที่ 6การประชาพิจารณ์แผนชุมชนเป็นเวทีที่จัดขึ้นเพื่อสะท้อนข้อมูลภาพรวมของหมู่บ้าบและนำเสนอร่างแผนให้ชาวบ้านรับรู้และเปิดโอกาสให้ร่วมกันพิจารณาถึงความเป็นไปได้ของแผนเหมาะสมตรงกับความต้องการของชุมชนหรือไม่จัดเรียงลำดับก่อนหลังของการแก้ไขปัญหาถูกต้องหรือไม่<p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ขั้นตอนที่ 7นำแผนไปสู่การปฏิบัติเป็นการร่วมมือกันของชุมชนที่จะปฏิบัติตามแผนงานที่ได้ผ่านกระบวนการคิดร่วมกันและประชาพิจารณ์มาแล้วว่าเหมาะสมกับชุมชน</p>
ขั้นตอนที่ 8การติดตามประเมินผลและสรุปบทเรียนเป็นการประเมินว่านำแผนชุมชนไปสู่การปฏิบัติได้จริงหรือไม่มีปัญหาอุปสรรคหรือต้องการความช่วยเหลือเรื่องอะไรและเมื่อดำเนินกิจกรรมระยะหนึ่งจะต้องมีการสรุปบทเรียนหรือถอดประสบการณ์ เพื่อค้นหาข้อบกพร่องปัญหาอุปสรรคต่างๆที่เกิดขึ้นและพร้อมจะขยายผลให้ชุมชนอื่นได้เรียนรู้ต่อไป
ขั้นตอนที่ 9การส่งต่อการพัฒนาเป็นการทำให้ชุมชนเกิดความยั่งยืนในการพัฒนาเช่นการจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้ชุมชนเพื่อเป็นเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในชุมชนการจัดทำคู่มือการจัดทำแผนชุมชนเพื่อให้การจัดทำแผนชุมชนมีคุณภาพยิ่งขึ้นไปตามลำดับ (จากรุ่นพ่อสู่รุ่นลูก สู่รุ่นหลานต่อไป)และควรมีการจัดทำเป็นหลักสูตรท้องถิ่นโดยบูรณาการกับวิชาที่สอนในโรงเรียนมีปราชญ์ชาวบ้านเป็นผู้สอนเน้นภาคปฏิบัติของนักเรียนโดยอาศัยวิถีชีวิตจริง การจัดทำแผนชุมชนก็จะเป็นแผนที่สมบูรณ์ มีการบูรณาการและเป็นองค์รวม
</span></span></span></span></span>
