ศึกษากรณี : กฎหมายกับการลักลอบข้อมูลจากบัตรเครดิตบนอินเทอร์เน็ต

 

ในปัจจุบันพฤติกรรมของผู้บริโภคทำให้สังคมไทยมีการแข่งขันกันมากขึ้นทั้งในเรื่องของเวลา สถานที่ และรูปแบบการดำเนินธุรกิจ สิ่งอำนวยความสะดวกใหม่ ๆ จึงเป็นที่ต้องการมากยิ่งขึ้น ประกอบกับความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีที่มีการพัฒนาอย่างรวดเร็ว ทำให้ธนาคารเสนอวิธีการใหม่ ๆ เพื่อนำมาใช้ในการดำเนินธุรกิจ และรูปแบบหนึ่งของบริการที่นำเสนอให้แก่ลูกค้า คือ การดำเนินกิจกรรมทางเศรษฐกิจผ่านทางบัตรเครดิตในช่องทางต่าง ๆ เช่น ซื้อสินค้าและ/หรือบริการผ่านร้านค้าต่าง ๆ หรือบนอินเทอร์เน็ต ทั้งในประเทศและต่างประเทศ เป็นต้น ซึ่งในปัจจุบันกำลังเป็นที่นิยมแพร่หลายและมีการขยายตัวสูงขึ้นมาก เนื่องจากเป็นเครื่องมือที่ช่วยอำนวยความสะดวกทางการเงิน ซึ่งธนาคารนำระบบคอมพิวเตอร์มาใช้ในการตรวจสอบบัญชี และถือว่ามีความรวดเร็วและถูกต้องแม่นยำสำหรับการปฏิบัติงานของธนาคารพาณิชย์ ประโยชน์ที่ลูกค้าจะได้รับ คือ สามารถบริโภคสินค้าและบริการได้ล่วงหน้าก่อนที่จะมีการชำระเงินจริงในช่วงเวลาที่กำหนดไว้ และ/หรือ ใช้บัตรเครดิตแทนเงินสดในการชำระค่าสาธารณูปโภค เช่น ค่าน้ำประปา ค่าไฟฟ้า ค่าโทรศัพท์ ค่าน้ำมันรถ เป็นต้น สำหรับประโยชน์ที่ธนาคารจะได้รับ คือ รายได้จากค่าธรรมเนียมและดอกเบี้ยที่ได้มาจากการใช้บัตรเครดิตเบิกเงินสดล่วงหน้าหรือการใช้บริการบัตรเครดิตเกินวงเงินที่กำหนด ซึ่งลูกค้าต้องเสียดอกเบี้ยในส่วนที่เกินไปนั้น หรือดอกเบี้ยจาการชำระเงินล่าช้านับจากวันที่ลูกค้าให้ชำระเงิน ในด้านร้านค้า ประโยชน์ที่ได้รับจากการรับชำระค่าสินค้า และ/หรือบริการจะเป็นการอำนวยความสะดวกให้แก่ลูกค้าซึ่งจะช่วยจูงใจลูกค้าให้มาใช้บริการที่ร้านของตนมากยิ่งขึ้น เพราะแม้ไม่มีเงินสดก็สามารถซื้อสินค้าและ/หรือบริการได้โดยไม่จำกัดเวลา ซึ่งเป็นปัจจัยเรื่องความสะดวกถือว่าเป็นแรงจูงใจสำคัญที่สุด นอกจากนี้แล้วยังเพิ่มช่องทางการนำเสนอสินค้าผ่านช่องทางอินเทอร์เน็ต ซึ่งมีต้นทุนต่ำและสามารถนำเสนอสินค้าและ/หรือบริการได้ตรงกลุ่มลูกค้าเป้าหมายด้วย โดยวิธีการดังกล่าว การชำระค่าสินค้าและ/หรือบริการจะชำระผ่านทางการกรอกข้อมูลรหัสประจำตัวของผู้ถือบัตรเครดิตนั้น ๆ
จากเหตุผลดังกล่าวทำให้การแข่งขันในธุรกิจบัตรเครดิตเป็นไปอย่างรุนแรง ส่งให้มีการลดเงื่อนไขผ่อนปรนหลักเกณฑ์การใช้บริการลงเพื่อเป็นการจูงใจลูกค้า ทำให้บัตรเครดิตสามารถอำนวยประโยชน์แก่ลูกค้าได้มากขึ้นซึ่งส่งผลให้ร้านค้าและสถานบริการทั่วไปหรือบนอินเทอร์เน็ตที่รับบัตรเครดิตกระจายออกไปกว้างขวางออกไป แต่ในขณะที่กลไกการควบควบป้องกันความเสียหายหรือความผิดพลาดยังไม่ครอบคลุม ทำให้เกิดช่องว่างในการทุจริตหาประโยชน์จากบัตรเครดิตโดยมิชอบ ซึ่งรูปแบบการทุจริตวิธีหนึ่งคือการลักลอบข้อมูลจากบัตรเครดิตผ่านการใช้การดำเนินกิจกรรมทางเศรษฐกิจบนอินเทอร์เน็ต โดยการทุจริตโดยวิธีการดังกล่าวส่งผลให้ระบบการเงินและเศรษฐกิจของประเทศโดยรวมเสียหายเป็นอย่างมาก ในบางประเทศที่สังคมและระบบธนาคารถูกพัฒนาไปแล้ว ปัญหาและข้อโต้แย้งที่เกิดขึ้นระหว่างผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องในการดำเนินกิจกรรมทางเศรษฐกิจบนอินเทอร์เน็ต มีส่วนผลักดันให้ทางรัฐบาลสร้างกฎหมายเฉพาะขึ้นมารองรับวิธีการดำเนินการดังกล่าว เช่น ประเทศสหรัฐอเมริกา มีกฎหมายคุ้มครองสินเชื่อผู้บริโภค และกฎหมายว่าด้วยการแจ้งหนี้ที่เป็นธรรม เป็นต้น ประเทศอังกฤษ มีพระราชบัญญัติว่าด้วยการให้สินเชื่อแก่ผู้บริโภค ค.ศ.1974 และกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล เป็นต้น สำหรับในประเทศไทยมีกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการทุจริตทางบัตรเครดิตทั้งในส่วนของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และประมวลกฎหมายอาญา