เคยเขียนบทความไว้ เรื่อง การสร้างองค์ความรู้ทางการศึกษา: ฐานคิดจากงานวิจัย และเผยแพร่ในการประชุมวิชาการทางการศึกษา ครั้งที่ 37 ปี 2548 เลยนำมาเรียบเรียงใหม่ “แนวคิดเชิงทฤษฎีของการสร้างความรู้กับเทคโนโลยี”

กรอบแนวคิดเชิงทฤษฎีของการสร้างความรู้กับเทคโนโลยี สามารถอธิบายได้จากการบูรณาการแนวคิดทางทฤษฎีด้าน “การสร้างความรู้ (Knowledge Creation)” กับ “เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (Information and Communication Technology: ICT)” เพื่อส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้ การแลกเปลี่ยน และการจัดการองค์ความรู้ภายในองค์กรหรือชุมชนวิชาชีพ โดยมีทฤษฎีสำคัญที่เกี่ยวข้องดังนี้ 1. ทฤษฎีการสร้างความรู้ของโนนากะและทาเกอุจิ (Nonaka & Takeuchi, 1995) แนวคิด SECI Model (Socialization, Externalization, Combination, Internalization) อธิบายกระบวนการเปลี่ยนแปลงของความรู้จาก ความรู้ฝังลึก (Tacit Knowledge) สู่ ความรู้ชัดแจ้ง (Explicit Knowledge) และกลับไปสู่ Tacit อีกครั้งเป็นวงจร โดยเทคโนโลยีมีบทบาทสำคัญในแต่ละขั้น เช่น Socialization: ใช้สื่อออนไลน์หรือแพลตฟอร์มดิจิทัลเพื่อแลกเปลี่ยนประสบการณ์ Externalization: ใช้เครื่องมือ ICT ในการบันทึก ถ่ายทอด หรือแปลงความรู้ให้เป็นเอกสารหรือสื่อดิจิทัล Combination: ใช้ฐานข้อมูล ระบบคลังความรู้ หรือ AI ช่วยรวบรวม วิเคราะห์ และจัดระบบความรู้ Internalization: ใช้การเรียนรู้ออนไลน์ การจำลองสถานการณ์ หรือระบบ LMS เพื่อให้เกิดการเรียนรู้เชิงลึก 2. แนวคิดการจัดการความรู้ (Knowledge Management: KM) เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือสนับสนุนทุกกระบวนการของ KM ได้แก่ การสร้างและได้มาซึ่งความรู้ (Knowledge Creation and Acquisition) การจัดเก็บและเข้าถึง (Storage & Retrieval) การแบ่งปัน (Sharing) การประยุกต์ใช้ (Utilization) เทคโนโลยี เช่น ระบบฐานข้อมูล (Database), แพลตฟอร์มสื่อสังคมออนไลน์, ระบบจัดการเอกสาร และคลาวด์ (Cloud) มีบทบาทสำคัญในการอำนวยความสะดวกให้ความรู้ถูกแลกเปลี่ยนและนำไปใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ 3. ทฤษฎีการเรียนรู้เชิงสังคมและสร้างสรรค์ (Social Constructivism) แนวคิดของ Vygotsky ชี้ให้เห็นว่าความรู้เกิดจากการมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคม เทคโนโลยีจึงเป็นสื่อกลางสำคัญในการสร้างชุมชนการเรียนรู้ เช่น การใช้แพลตฟอร์มออนไลน์เพื่อแลกเปลี่ยนความคิดเห็น การสร้าง “ชุมชนปฏิบัติ (Community of Practice: CoP)” ผ่านระบบดิจิทัล การใช้สื่อมัลติมีเดียเพื่อสร้างสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ที่ส่งเสริมการมีส่วนร่วม

  1. แนวคิดเทคโนโลยีเป็นตัวเร่งของนวัตกรรมความรู้ เทคโนโลยีไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือจัดเก็บข้อมูล แต่ยังทำหน้าที่เป็น “ตัวเร่ง” ให้เกิดการสร้างสรรค์ความรู้ใหม่ ผ่าน การวิเคราะห์ข้อมูลด้วยระบบอัจฉริยะ (AI & Data Analytics) การใช้เทคโนโลยีจำลอง (Simulation) และความจริงเสมือน (VR/AR) เพื่อเรียนรู้จากประสบการณ์ การเชื่อมโยงเครือข่ายความรู้ระดับโลกผ่านระบบออนไลน์

  2. กรอบแนวคิดสรุปรวม “การสร้างความรู้กับเทคโนโลยี” เป็นกระบวนการเชิงพลวัต ที่เทคโนโลยีมีบทบาทเป็นทั้ง ตัวกลาง (Enabler) และ ตัวเร่ง (Catalyst) ในการเปลี่ยนความรู้จากรูปแบบฝังลึกสู่รูปแบบชัดแจ้ง การแลกเปลี่ยนและเรียนรู้ร่วมกันในชุมชน และการต่อยอดสู่การสร้างนวัตกรรมองค์ความรู้ใหม่ในระดับบุคคลและองค์กร